ΣΥΡΙΑΝΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

ΣΥΡΙΑΝΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ

Ιστορία του ορνιθώνος

Εμμανουήλ Ροΐδης
Εξ όσων ηυτύχησα ή εδυστύχησα να γνωρίσω είμαι, πιστεύω, ο μόνος άνθρωπος όστις, αν τον ωνόμαζαν ζώον, δεν θα εθεώρει τούτο ως προσβολήν. Όσον συναναστρέφομαι τα ζώα, τόσον μάλλον πείθομαι, ότι δεν υπάρχει μεταξύ αυτών και των ανθρώπων καμμία διαφορά, ως ηθέλησαν παραδοξολόγοι τινές να ισχυρισθώσιν, αλλά μόνον ότι τα πράγματα, κατά τα οποία διαφέρομεν από τα ζώα, δεν αποδεικνύουν όλα την ανθρωπίνην υπεροχήν.
Το κυρίως διακρίνον αυτά από ημάς είνε ότι παρέλαβον από τους ανθρώπους όσα έχουσιν ούτοι καλά, και απέφυγαν να μιμηθώσι τα άχρηστα, τα επιβλαβή και τα γελοία. Ουδέποτε έγεινε λόγος μεταξύ αυτών περί επισκέψεων του νέου έτους, ούτε περί καπνίσματος, ούτε περί φόρου επί του καπνού η οιουδήποτε άλλου• δεν χαρτοπαικτούσι, δεν πίνουσι παρά νερόν ή γάλα όταν είνε μικρά’ δεν συντηρούν στρατούς, αγνοούν τί θα ειπή πατρίς και ιδιοκτησία, και εκ τούτου ούτε δίκας εγείρουσιν ούτε κινούσι πολέμους, αλλά μόνον μονομαχίας περί πραγμάτων τα οποία ενδιαφέρουσιν αυτά αμέσως και προσωπικώς, περί της νομής λ. χ. πολυχλόου τινός λειμώνος ή της ευνοίας ωραίας τινός ομοφύλου των, γάτας, σκύλας, λεαίνης, φοράδας ή ελαφίνας. Και αυτούς τους οικογενειακούς δεσμούς περιώρισαν εις μόνους τους αναγκαίους και τους μη οχληρούς. Έχουσι μεν πατέρα και μητέρα, ούτε θείους όμως ούτε εξαδέλφους ούτε πάππους ούτε εγγόνους, και το κυριώτερον ούτε πενθερούς ούτε πενθεράς.
Ζώντα κατά το ευαγγελικόν παράγγελμα με ό,τι στείλη εις αυτά η πρόνοια του Θεού, δεν υπόκεινται εις την υποχρέωσιν να συντάξωσι διαθήκην και αγνοούσιν ότι υπάρχουσιν εις τον κόσμον συμβολαιογράφοι, όπως και δήμιοι, δικαστήρια, ιατροί, ειρκταί, στρατώνες, νοσοκομεία, πτωχοκομεία και οικονομικά μαγειρεία. Ταύτα λέγων ουδόλως εννοώ ν’ αμφισβητήσω των πραγμάτων τούτων την χρησιμότητα και την ανάγκην, αλλά να είπω ότι δύσκολον είνε να μακαρίσωμεν τον άνθρωπον δι’ όσα κατέστησεν αναγκαία η κακή ποιότης του σώματος και της ψυχής του, ή να θεωρήσωμεν ως μικρόν πλεονέκτημα των ζώων το να δύνανται να τρώγουν χωρίς μαγείρους, να ενδύωνται χωρίς ράπτας, να νυμφεύωνται χωρίς παπά, να γεννώνται άνευ της βοηθείας μαμμής και ν’ αποθνήσκουν άνευ της συμπράξεως τον ιατρού ή του δημίου.
Τα ανωτέρω αρκούσι, πιστεύομεν, ν’ αποδείξωσι πόσον απατώνται οι θεωρούντες άλογα τα ζώα. Αληθές είνε, ότι πλησιάζει να εκλείψη η γενεά των φιλοσόφων θεωρούντων αυτά ως είδος μηχανών, κινουμένων υπό μυστηριώδους τινός δυνάμεως, καθ’ ον περίπου τρόπον κινεί ο ατμός τας μηχανάς των ατμόπλοιων ή, στρέφει ο άνεμος τας πτέρυγας των ανεμομύλων. Την δύναμιν ταύτην ωνόμασαν ένστικτον, κατά την συνήθειαν των σοφών ν’ αρκώνται να βαπτίζωσιν όσα δεν δύνανται να εξηγήσωσι, και εθεώρουν αυτήν ως ουδέν έχουσαν κοινόν προς την ψυχήν και την διάνοιαν των ανθρώπων και εκ τούτου ανεπίδεκτον αθανασίας. Η γνώμη αύτη απηρχαιώθη πριν ή γηράση, πολλοί όμως απομένουσιν ακόμη οι στέργοντες μεν να παραδεχθώσιν ότι έχουσι και τα ζώα ψυχήν, αλλά πεισματικώς ισχυριζόμενοι ότι τα πάθη, και τα αισθήματα της ζωικής ταύτης ψυχής ουδέν έχουσι κοινόν προς τα της ανθρωπίνης. Προς πλήρη απόδειξιν ότι και κατά τουτο απατώνται, ότι όχι μόνον εν συνόλω και χονδρικώς, αλλά και εις αυτάς τας λεπτότατας του αισθήματος αποχρώσεις ομοιάζουσι πολλάκις ως δίδυμοι αδελφαί αι ψυχαί των ζώων και των ανθρώπων, νομίζω αρκούσαν την κατωτέρω εκ του ορνιθώνος μου

ιστορίαν.

Εις τον ορνιθώνα ή μάλλον την αυλήν του αγροτικού εν Χίω πύργου, όπου έμενα το θέρος πριν το κρημνίση ο σεισμός, συνέζη χαριτωμένον και αγαπημένον ανδρόγυνον, αποτελούμενον εκ πετειναρίου και ορνιθούλας, του είδους το οποίον ονομάζουν λειόπτερον οι ορνιθολόγαι και αγνοώ πως οι ορνιθοτρόφοι. Διακριτικά αυτού σημεία είνε το μικρόν μάλλον ανάστημα, το λευκόν χρώμα, η μεταξίνη των πτερών απαλότης, η χάρις και η ευκινησία. Όταν εκούρνιαζαν κρύπτοντα την κεφαλήν των, ενόμιζε τις ότι βλέπει δυο βώλους χιόνος και τα ανορθωμένα πτερά των ωμοίαζον όταν έσειεν ο άνεμος νιφάδας.
Μόνος ο αγαπών τα ζώα και τερπόμενος εις την λεπτομερή παρατήρησιν, ουχί μόνον των γενών και των ειδών ως ο επιστήμων, αλλά και των ατόμων, κατορθώνει διά του χρόνου να διακρίνη εις την φυσιογνωμίαν και τας εξής αυτών παραλλαγάς, εκ των οποίων δύναται ασφαλώς να εικασθή εκάστου ζώου, όπως και εκάστου ανθρώπου, ο ηθικός χαρακτήρ. Ούτω λ. χ. η λευκή ορνιθούλα μου ήτο τύπος καλής συζύγου και οικοκυράς τιμίας, σεμνής, πάντοτε καθαράς και καλοκτενισμένης, άνευ όμως πολυτελείας ή περισσής φιλαρέσκειας. Ο πετεινός απ’ εναντίας ήτο τύπος λιμοκοντόρου, δανδή, καλλωπιστού, λέοντος, λεβέντη ή όπως άλλως ονομάζονται κατά καιρούς και τόπους οι αγαπώντες να κορδώνωνται, να καμαρώνωνται και να λαμβάνωσιν ήθος καρδιοσφάκτου και κατακτητού. Πλην της συμπεριφοράς και αυτός ο τόνος της φωνής του τον έκαμνε να ομοιάζη λιγωμένον τενορίνον.
Και τοιούτος όμως ων έζη καλά με την όρνιθά του, την επεριποιείτο, την συνώδευεν εις τον περίπατον, και κατά την ώραν του δείπνου την άφινε να πρωτοφάγη. Εις την τοιαύτην διαγωγήν του συνετέλει κατά πολύ και η έμφυτος συνήθεια των πετεινών και των ορνίθων να μη σμίγωσιν, ως οι σκύλοι, με άλλας του γένους των φυλάς παρά μόνον εν ελλείψει ομοφύλων, άλλη δε λειόπτερη κόττα δεν υπήρχεν εις την αυλήν εκείνην καμμία.
Το έμφυτον όμως τούτο φυλετικόν αίσθημα δεν ήτο, ως φαίνεται, ικανώς ανεπτυγμένον, ώστε να υπερνικήση τας εφόδους του διεστραμμένου του πετεινού μου ατομικού χαρακτήρος. Πολλά σημεία μ’ έκαμναν από τίνων ημερών να υποπτεύω, ότι το αχρείον πετεινάρι, του οποίου εθαύμαζα την συζυγικήν πίστιν, ήρχιζε να κυνηγά μίαν μικράγ όρνιθα, η οποία δεν ήτο βεβαίως ομόγυλος του, αλλ’ ανήκεν εις άλλην κάπως συγγενή φυλήν την λεγομένην περιβολάρικην. Δεν ήτο μεν όσον η σύζυγος του εύμορφη, αλλά εύχαρις, ζωηρά, πλουμιστή ως πέρδικα και από το πρωί υαλιστή και συγυρισμένη επεριπάτει με κεφαλήν υψηλά, εσείετο ως σεισούρα και πολύ περισσότερο παρά φρόνιμη κόττα ωμοίαζε κοκότα.
Ο άστατος εγλυκοσάλιαζε κατ’ αρχάς με κάποιαν συστολήν,αλλά βαθμηδόν κατήντησε να μη φοβήται τίποτε και να μη εντρέπεται κανένα.
Ηκολούθει την πλουμισμένην εις όλας τας γωνίας, εξελαρυγγίζετο εκφωνών τους ωραιότερους του σκοπούς και εσκάλιζε το χώμα διά να εύρη σκουλήκια διά την αγαπημένην του. Την εξέθεσε τόσον πολύ, ώστε έπαυσαν να την συναναστρέφονται όσαι όρνιθες εφρόντιζαν διά την υπόληψίν των.
Η εγκαταλειφθείσα σύζυγος θα υπέφερε βεβαίως πολύ, αλλ’ η υπερηφάνεια και η αξιοπρέπεια αυτής της επέβαλλαν να κρύπτη την λύπην της. Δεν ηδυνάμην να μη την θαυμάσω όταν την έβλεπα να βηματίζη εις την αυλήν πάντοτε μόνη και να περνά πλησίον του απίστου και της ερωμένης του, υποκρινομένη ότι μόνη δεν βλέπει όσα εβλεπον όλοι. Πολλάκις μ’ ήλθεν όρεξις να τουφεκίσω απ’το παράθυρον την αμαρτωλήν όρνιθα διά ν’απαλλάξω την ενάρετον από τα βάσανα της εγκαταλείψεως και της ζηλείας, αλλά μ’ επρόλαβεν η θεία δίκη.
Από το πολύ ίσως τσιμποφίλημα εξύπνησεν ένα πρωί η παραλυμένη κόττα με ορνιθοκόρυζαν ή, ως την λέγουν οι Χίοι, τσίφναν, κακήν αρριώστειαν δι’ όλα τα πτερωτά. Λησμονήσας τας παρεκτροπάς αυτής εξ ελέους προς τα βάσανα της διέταξα την υπηρέτριαν να κάμη ό,τι ημπορεί διά να την σώση. Αληθές είνε ότι πρό τινων ημερών είχα όρεξιν να τουφεκίσω την μοιχαλίδα,αλλ’ εις ταύτα δεν υπάρχει αντίφασις καμμία. Οι καλοί άνθρωποι, μετά των οποίων έχω την αξίωσιν να συγκαταλέγωμαι, είνε ικανοί να πράξωσι τα πάντα εν τω βρασμώ της οργής των κατά των αχρείων, αλλά δεν δύνανται να βλέπουν να υποφέρη κανένας.
Η χειρούργισσα έκαμε την εγχείρησιν της τσίφνας καθ’ όλους τους κανόνας της τέχνης, εξαιρέσασα διά βελόνης τον φράσσοντα την αναπνοήν υμένα ή λεπάκι, καυτηριάσασα την πληγήν δι’όξους και αλείψασα έπειτα αυτήν διά μίγματος μέλιτος και βουτύρου.
Ουδέν όμως ωφέλησε και η αμαρτωλή εξέπνευσε το εσπέρας εντελώς όμως ιατρευμένη, ως ελεγεν ο ιατρός τον Μολιέρου, οσάκις συνέβαινεν ο ασθενής του ν’ αποθάνη.
Την επιούσαν ευρέθη ο άπιστος πετεινός χήρος της ερωμένης του και μαλωμένος με την νόμιμον σύζυγόν του. Η θέσις του ήτο αληθώς αξιολύπητος.
Κατά την ώραν του προγεύματος ήλθε να κλωθογυρίση περί την άσπρην όρνιθα, μετά δειλίας όμως και συστολής, ως σύζυγος αισθανόμενος ότι έχει όλα τα άδικα και μη βέβαιος αν θα συγχωρηθώσιν. Εκείνη εκαμώνετο ότι δεν τον βλέπει. Κατά το γεύμα ήλθε να λάβη την πρώτην παρά την πλευράν της συνήθη θέσιν του, έτι μάλλον ταπεινός και ζαρωμένος, αλλά και πάλιν έμεινε ψυχρά τρώγουσα με μεγάλην όρεξιν τα πίτυρα και το σιτάρι και υποκρινομένη ότι δεν εννοεί την όρεξιν συμφιλιώσεως του μετανοούντος.

Πάντα ταύτα όμως ήσαν κωμωδία, της οποίας εύκολον ήτο να μαντεύση τις την ευτυχή λύσιν. Προ της δύσεως τω όντι του ηλίου ετελείωσεν η παράστασις της κωμωδίας και εισήλθον μαζί εις το αυτό διαμέρισμα του ορνιθώνος. Φαίνεται ότι είχαν πολλά να ειπούν, διότι όταν εξήλθε την επιούσαν εφαίνετο η ορνιθούλα πολύ μεν ευχαριστημένη, αλλά και κάπως κουρασμένη.

Μετά την ανωτέρω αψευδή διήγησιν δύναμαι να ερωτήσω τους υποτιμητάς του πνεύματος των ζώων, ποίαν άλλην αξιοπρεπεστέραν της όρνιθας ταύτης διαγωγήν θα ηδύνατο πολύπειρος μήτηρ να συμβουλεύση την θυγατέρα της εις ομοίαν περίστασιν να τηρήση;
Δημοσίευση : «Σκριπ» 1 Ιανουαρίου 1897.

STORIES FROM SYROS

The Story of the Hencoop

Emmanuel Rhoides

Rendered by Vassilis C. Militsis

Of what I was happy or unhappy to know, I believe that I am the only human being who, if I were to be called an animal, would not consider myself offended. The more I associate with animals, the more I become convinced that there is no difference between the latter and humans, as those who indulge in paradoxes contend; but only the things in which we differ from animals do not all prove the human superiority.

What distinguishes us from them is that they have taken over from humans all their good qualities and rejected the worthless, the harmful and the ludicrous. They have never cared about New Year’s conventions, or about smoking and its consequent taxation or any other levies; they do not gamble, they do not drink except for water or milk when they suckle. They do not have armies, they ignore fatherland and property, and therefore they do not file lawsuits and conduct trials, or declare wars, save only duels about things that concern them directly and personally, as for instance the turfy pasture of a meadow or the favor of a belle of their kind, such as a pussy, a bitch, a lioness or a doe. They have also restricted their family bonds only to those which are necessary but not irksome. They do have parents but they ignore grandparents, grandchildren, uncles and aunts, cousins, and most importantly fathers and mothers-in-law.

Since, according to the New Testament precept, they live on what Providence has in store for them, they are under no obligation to make a will; they also have no idea whatsoever of the existence in the world of notaries, courts of law, executioners, doctors, prisons, barracks, hospitals, almshouses and soup kitchens. In no way do I mean to dispute the usefulness and the necessity of these, but in saying this, I want to stress the fact that we find it difficult to consider man happy for what his bad corporal and moral quality rendered imperative; again we ought not regard animals as being in a disadvantageous position because they eat without a cook’s preparation, or they dress without the need of tailors, or they mate without a priest’s blessing, or they give birth without a midwife’s aid or finally they die without a doctor’s or an executioner’s cooperation.

All the above, I believe, is sufficient proof of how much we deceive ourselves regarding animals as irrational. It is high time for the disappearance of the generation of those philosophers, who consider animals as a kind of machines functioning by some mysterious power, such as steam that sets in motion the ships or wind that turns the sails of the windmills. Those savants called this power instinct, as they were accustomed  to being content with attaching an arbitrary label to what they are unable to explain, and regarded it as alien to human soul and intellect and consequently to immortality. This conviction has become obsolete before it was widely adopted, but there are still many who are prepared to accept that animals also possess a soul, but they stubbornly claim that the passions and feelings of such a soul have no common ground with the human soul. To fully prove that these people are also deceived in believing that animal and human souls do not resemble like twin sisters, not only in general and in bulk, but also in the most subtle hues of their sentiments, I believe that the following story of a chicken coop is sufficient.

In the hen coop or rather in the courtyard of my country mansion in Chios, where I stayed one summer, before it was destroyed by the earthquake, there used to live a pair of chickens, consisted of a cockerel and pullet, of the Bantam breed, as the ornithologists call it but I do not know what name the poulterers have given it. Its characteristics are their small stature, the white feather, the silky smoothness of the wings, their grace and agility. When they roost, they hide their heads in their feathers in such a way that you have the impression you see two snowballs. When they open their wings, they resemble snowflakes swayed in the wind. Only those who love animals and take pleasure in their detailed observation – not only of breeds, genuses and species, as scientists, but also of individuals – do they manage in time to deduce, from their physiognomy and their varieties, their moral character of each animal in the same way as it can be inferred of humans.

Thus, my white pullet was a model of a good wife and an honest, modest homemaker, always neat and well-kempt but without sumptuousness or excessive coquetry. The cockerel, on the other hand, was a foppish dandy, who liked to slick up and to show off his manliness, and to be whatever those that flaunt and assume the character of the Casanova are called. Besides his conduct, the tone of his treble crow itself made him sound like a high tenor.

Despite his peculiar character this proud chanticleer lived in harmony with his pullet; he waited upon her, walked her and at supper he let her eat first. Such behavior was the result of the innate habit of roosters and hens not to associate in intercourse, as dogs do, with members of different breeds save only in want of individuals of the same breed; but there was no other bantam hen in that courtyard.

But this inborn racial sensibility was not, seemingly, adequately developed to resist the temptations of his wicked character. I had seen a number of signs that made me suspicious of the fact that the villainous cockerel, whose conjugal fidelity I admired, began to court a small hen which was not of his breed but belonged to a similar race, the so-called ‘horticultural.’ The hen was not as pretty as his spouse, but she was lively and graceful, colorfully plumed like a partridge, and every morning smooth-feathered, shiny and tidy she walked proudly wagging rather as a wagtail than a well-behaved hen and appeared as a coquette.

At first the volatile lothario demurred in his flirtatious drooling, but gradually he grew shameless and was afraid of no one or nothing.

He was after the plumed hen in every corner and cried his throat out in his most melodious cock-a-doodle-doo; he also scratched the soil to find worms for his sweetheart. He brought the poor pullet to such an embarrassing situation that those hens that cared for her reputation refrained from associating with her. 

The deceived wife certainly suffered much, but her pride and dignity compelled her to conceal her suffering. I could not help admiring her when I saw her strut in the yard, always alone, and pass by her infidel mate and his mistress, only pretending not seeing what all the others saw. I often felt like shooting the sinful hen from my window in order to deliver the virtuous hen from the indignity of desertion and jealousy, but I was forestalled by Nemesis.

Perhaps from too much pecking, the dissolute hen woke up one morning ill with pip, a bad disease for all fowl. Forgetting of her escapades and taking pity on her misery, I ordered the maidservant to do her best and save the hen. Although some days before I had felt like shooting the adulteress, however, in her miserable situation there was no other way; for good people, among whom I claim to be included, are capable in the heat of the moment of taking any punitive action against rascals, yet they cannot stand seeing someone in pain.

The maid, acting as a surgeon, operated upon the diseased hen, according to the rules of the art; with a needle she pierced the membrane that obstructed the breathing passage and then cauterized the wound by rubbing upon it a mixture of honey and butter. However, this was to no avail because the sinner had given up the ghost in the evening, though completely healed as Molière’s physician would declare when a patient of his happened to pass away.

The following day the unfaithful rooster bereft of his mistress and fallen out with his legal missus was in a most deplorable position.

At breakfast time he tried shillyshallying around the white pullet, but as a husband, self-conscious of his wrongdoings, he was not certain of being forgiven. She feigned utter indifference. At lunch time he approached her and resumed his wont place beside her, contrite and shrunk, but she remained aloof relishing her fodder of bran and grain and pretending she did not feel like making up with the repented mate.

All this, however, was but a comedy, which obviously led to a happy end. Before sundown, the show was over and they together entered the same compartment of the coop. Evidently they had a lot to discuss; for the next morning issuing from the coop, the pullet appeared content, though somewhat weary.

Pondering upon this true narration, I am entitled to ask those who belittle the spirit of animals: which more decent conduct than that of the hen could an experienced mother advise her daughter to observe in a similar case?

Published in the satirical journal Skrip on January 1, 1897