THE GORGON - Η ΓΟΡΓΟΝΑ

                                  

 

THE GORGON   Andreas Karkavitsas   Translated from the Greek by Vassilis Manoussakis (Athens, 1972). Poet, short-story writer, translator. He holds a Ph.D. in Contemporary American Poetry. He currently teaches at the Hellenic American University in Athens.   I WAS SAILING amidst sea with the brig of captain Farasis that night. What an exquisite night! The first and last, I think, in my life. What did we have loaded in the hold? What else but wheat. Where were we going? Where else but the port of Piraeus. These two things, I had already done at least twenty times. That very night, though, I was feeling such a burden on my soul, that I thought I was going to faint. I didn’t know what was wrong with me; perhaps it was the serene seas, perhaps the unclouded sky, perhaps the biting sun; I could not tell. But my soul was so heavy and I found life so pointless, that if someone grabbed me and threw me in the water, I wouldn’t say no.       The sun had already set now. The gold and crimson little clouds, accompanying the sunset, were stopped on their tracks and turned black, like the big black-rust. The evening star looked as shiny as the crystal snow in the dark. The constellations appeared high up in the sky one by one. The waters had acquired that dark white colour, the cold but desirable of the steel. The young sailor turned the lanterns on; the captain went downstairs to sleep; Bulberis sat on the wheel. Brahamis, our dog, crawled up at the base of capstan to get some sleep.   I couldn’t rest at all. Neither did sleep nor stay awake. I tried to make small talk with the helmsman; but the talk was so tasteless, that it was extinguished like fire lit with green wood. I tried to play with Brahamis; but the dog stuck its muzzle between its feet even more and it growled as if it was bored, as if it was saying: Leave me alone! I don’t want your games! Then, bored as I was myself, I went and lay with my face down in the middle of the deck and covered my eyes with my hand. I wanted to see nothing, to lose the feeling of life. And gradually I succeeded. I felt a spark of life inside me, like a dim lampion and my body started becoming one and get embedded in the lifeless wooden boards of the deck.      I do not know how long I stayed in this position. I cannot remember whether I had any thoughts. All of a sudden, though, I started shivering; as if some kind of magnet was stimulating my nerves, like the humidity which forces the birds into twittering. And immediately a crimson wave poured all over me. I thought I was drowning in blood. And as the sleeping man in a dark room immediately awakes in the bright light of day, I too opened my eyes. I opened or closed them, I can’t remember. I only remember that I stayed still. My first thought was that I had woken up in the belly of a fish, which swallowed our boat. But it wasn’t a fish. The sky was still above and the sea below. Everything, though, above and below were covered with a bright red wavy garment, painting with a pleasant light even the kelson of our boat. Somewhere at the edge of the world, a fire was exploding its heat high up in the sky and was spreading its horrible crying around. But, where was the crying and where was its smoke? Both were missing.       In the depths of northern wind, an amaranthine cloud reached and covered the stars in light blue colour and hidden them inside its thick head cover. And an arch spread white and yellow and poured dark and green rivers amidst the sky, and also golden red and blue, as if it wanted to paint the firmament. The arch, moving like a windblown curtain, was blowing the fringes forward, spreading its gossamery lace and proceeding, just like the flood proceeds and covers a sandy beach with foam and tongues of water. The airy rivers were running fast, swelling and flowing always dark or green, golden red or blue, glowing like electricity in fat and unexpended rays. The sea was still, reflecting all those colours that looked surprised within the bright glow. But I myself was more surprised. I did not know what to do and what to think. It is the end of the world, I said to myself. Such an end, though, could satisfy everyone. The Earth is willing to die in the rosy waves!       I was suddenly startled. Deep down, from within the violet-coloured cloud, I saw a gigantic shadow appearing. A big body and the towering head looked like the Holy Mountain. Its two eyes were throwing bright circles and gazed proudly at the World before they kick it into doom. There he is, I said, the God-sent angel, the destroyer and saviour! I was watching him and my soul was trembling. I was anticipating the terrible blow to fall like a hammer on the world. There goes the Earth with its fruit, there also goes the sea with its wood! No more songs, no more travels, no more kisses!     But I did not hear the blow. The shadow was walking the waters with fiery leaps. And the faster it walked, the smaller its body got. And suddenly the terrible huge body was turned into a woman of immense beauty standing before me. She was wearing a diamond crown on her head and her lush hair was falling blue on her back and touching the waves. The wide forehead, the almond shaped eyes, the coral lips were sending forth an immortality glow and a regal pride. From her crystal neck a golden scaly armour was hung and in her left hand she was holding a shield and in her right, a Macedonian sarisa spear.       I had not recovered from my scare and I heard a voice sweet, soft and calm asking:        — Sailor, oh good sailor, is King Alexander alive?       King Alexander! I whispered even more surprised. How is it possible for king Alexander to be alive? I didn’t know what kind of question it was and what to reply, when the voice asked again:        — Sailor, oh good sailor, is King Alexander alive?       — Now, my lady! I replied without even thinking. Now, King Alexander! Not even the soil that covered him is on this earth anymore.         Alas! What disaster befell upon me!      .       The gorgeous woman turned immediately into an abomination. A cyclops emerged from the water showing its scaly half body. The silky hair turned into live snakes, which rose in the air, stuck out their tongues and their poisonous stings and started hissing terribly. The armoured chest and the virgin face changed right away and she looked like the One-breast monster woman from the fairy tale. Now I realized who was standing before me! It was the Great Ripper of the Earth, the destroyer and saviour angel. It was the Gorgon, Alexander’s sister, who stole the water of immortality and was scouring the seas alive and almighty. She was the Glory of the great conqueror and emperor, untouched by time and eternal in both land and sea. And only for her coming, did the Pole poured its glow, so as to fill her ether with colour purple. She wasn’t of course asking about the mortal body, but about the memory of her master. And now, in my uninformed reply she furiously darted a bushy and heavy hand on the railing, she waved her tail and showed the ocean.      .        — No, my lady, I lied! I cried with shaking knees.        She gave me a stern look and she asked again with a shaky voice:        — Sailor, oh good sailor, is King Alexander alive?        — He lives, he is lord, and dominates the whole world. .       She heard my kind words. As if my voice became the water of immortality and poured through her veins, she was immediately transformed into a gorgeous virgin. She raised her lily white hand from the railing and smiled, spreading rose petals through her lips. And suddenly in the purple air a war song started booming, as if the Macedonian army was returning from the lands of the Ganges and the Euphrates river.        I lifted my eyes and I saw the airy rivers, the dark and green, the golden red and blue, meet high up in the sky and form a gigantic crown. Was it a weather phenomenon or was it a reply to the question of the immortal? Who knows? But slowly the rays started dimming and fade away one after another, as if the Gorgon was taking their beauty into the abyss with her.       Now, neither crown nor arch could be seen anywhere. Some scattered clouds only, ash grey and pale, and inside my soul, dim and faded, the blood red of my homeland.      I was sailing amidst sea with the brig of captain Farasis that night.  Source: From the short story collection Words from the Bow, Nefeli editions, 1991. 1st edition: Athens, 1899.   See also: ΔΙΑΒΟΛΟΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ - THE HAUNTED SHIP

H ΓΟΡ­ΓΟ­ΝΑ   Ανδρέας Καρκαβίτσας   MΕ ΤΟ ΜΠΡΙΚΙ τοῦ Κα­πε­τὰν Φα­ρά­ση ἀρ­μέ­νι­ζα μι­σο­κά­να­λα ἐ­κεί­νη τὴ νύ­χτα. Σπά­νια νύ­χτα! πρώ­τη καὶ τε­λευ­ταί­α θαρ­ρῶ στὴ ζω­ή μου. Τί εἴ­χα­με φορ­τω­μέ­νο; Τί ἄλ­λο ἀ­πὸ σι­τά­ρι. Ποῦ πη­γαί­να­με; Ποῦ ἀλ­λοῦ ἀ­πὸ τὸν Πει­ραιᾶ. Πρά­μα­τα καὶ τὰ δυ­ὸ ποὺ τὰ ἔ­κα­μα τὸ λι­γώ­τε­ρο εἴ­κο­σι φο­ρές. Μὰ ἐ­κεί­νη τὴ βρα­δυ­ὰ ἔ­νι­ω­θα τέ­τοι­ο πλά­κω­μα στὴν ψυ­χή, ποὺ κιν­τύ­νευ­α νὰ λι­γο­θυ­μή­σω. Δὲν ξέ­ρω τί μοῦ ἔ­φται­γε· θὲς ἡ γα­λη­νε­μέ­νη θά­λασ­σα, θὲς ὁ ξά­στε­ρος οὐ­ρα­νός, θὲς τὸ τσου­χτε­ρὸ λι­ο­πύ­ρι· δὲν μπο­ρῶ νὰ εἰ­πῶ. Μὰ εἶ­χα τό­σο βα­ρειὰ τὴν ψυ­χή, ἥ­βρε­σκα τό­σο σα­χλο­πλημ­μυ­ρι­σμέ­νη τὴ ζω­ή, ποὺ ἂν μὲ ἅρ­πα­ζε κα­νεὶς νὰ μὲ ρί­ξη στὸ νε­ρό, «ὄ­χι!» δὲ θά ‘λε­γα.      Ὁ ἥ­λιος ἦ­ταν ὥ­ρα βα­σι­λε­μέ­νος. Τὰ χρυ­σο­πόρ­φυ­ρα συ­γνε­φά­κια, ποὺ συν­τρό­φευ­αν τὸ βα­σί­λε­μά του, σκά­λω­σαν κά­που μαῦ­ρα σὰν με­γά­λες κα­πνι­ές. Ὁ Ἀ­πο­σπε­ρί­της ἔ­λαμ­ψε κρυ­σταλ­λό­χι­ο­νο μέ­σα στὰ σκοῦ­ρα. Φά­νη­καν ψη­λὰ οἱ ἀ­στε­ρι­σμοὶ ἕ­νας κι ἕ­νας. Τὰ νε­ρά κά­τω πῆ­ραν ἐ­κεῖ­νο τὸ λευ­κο­σκό­τει­νο χρῶ­μα, τὸ κρύ­ο καὶ λα­χτα­ρι­στὸ τοῦ ἀ­τσα­λιοῦ. Τὸ ναυ­τό­που­λο ἄ­να­ψε τὰ φα­νά­ρια· ὁ κα­πε­τά­νιος κα­τέ­βη­κε νὰ κοι­μη­θῆ· ὁ Μπούλ­μπε­ρης ἔ­κα­τσε στὸ τι­μό­νι. Ὁ Μπρα­χά­μης, ὁ σκύ­λος μας, κου­λου­ρι­ά­στη­κε στὴ ρί­ζα τοῦ ἀρ­γά­τη νὰ ἡ­συ­χά­ση καὶ κεῖ­νος.       Ἐ­γὼ οὔ­τε νὰ ἡ­συ­χά­σω μπο­ροῦ­σα. Οὔ­τε ὕ­πνο οὔ­τε ξύ­πνο. Δο­κί­μα­σα νὰ πιά­σω κου­βέν­τα μὲ τὸν τι­μο­νι­έ­ρη· μὰ εἶ­χε τό­ση ἀ­νο­στιά, ποὺ ἔ­σβη­σε σὰν φω­τιὰ ἀ­ναμ­μέ­νη μὲ χλω­ρό­ξυ­λα. Πῆ­γα νὰ παί­ξω μὲ τὸν Μπρα­χά­μη· ἀλ­λὰ καὶ κεῖ­νος τρύ­πω­σε ἀ­κό­μη πε­ρισ­σό­τε­ρο τὸ μου­σού­δι στὰ πό­δια του καὶ βα­ρι­ε­στι­σμέ­νος γρί­νια­σε, σὰ νὰ μοῦ ἔ­λε­γε: —Ἄ­φη­σέ με καὶ δὲν ἔ­χω τὴν ὄ­ρε­ξή σου! Τό­τε βα­ρι­ε­στι­σμέ­νος καὶ γὼ πῆ­γα καὶ ξα­πλώ­θη­κα μπρού­μυ­τα κα­τα­με­σὶς κι ἔ­κλει­σα στὴ χού­φτα τὰ μά­τια μου. Ἤ­θε­λα νὰ μὴ βλέ­πω τί­πο­τα, νὰ μὴν αἰ­σθά­νο­μαι πὼς ζῶ. Καὶ λί­γο-λί­γο σχε­δὸν τὸ κα­τόρ­θω­σα. Κά­τι ἐ­λά­χι­στο, σὰν θαμ­πὸ καν­τη­λά­κι, ἔ­νι­ω­θα νὰ ζῆ μέ­σα μου καὶ γύ­ρω τὸ κορ­μί μου νὰ σμί­γη καὶ νὰ χω­νεύ­η μέ­σα στ’ ἀ­ναί­σθη­τα σα­νί­δια τῆς κου­βέρ­τας.       Πό­σο ἔ­μει­να ἔ­τσι, δὲν ξέ­ρω. Τί μοῦ ἦρ­θε στὸ νοῦ κι ἂν μοῦ ἦρ­θε τί­πο­τα, δὲ θυ­μοῦ­μαι. Ἄ­ξαφ­να ὅ­μως ἄρ­χι­σα ν’ ἀ­να­τρι­χιά­ζω· σὰν κά­ποι­ος μα­γνή­της νὰ ἐ­ρέ­θι­ζε τὰ νεῦ­ρα μου, ὅ­πως ἡ ὑ­γρα­σί­α ἀ­ναγ­κά­ζει τὰ που­λιὰ στὸ φλυ­ά­ρι­σμα. Κι εὐ­θὺς πορ­φυ­ρὸ κῦ­μα χύ­θη­κε ἀ­πά­νω μου. Πί­στε­ψα πὼς κο­λυμ­ποῦ­σα στὰ αἵ­μα­τα. Καὶ ὅ­πως ὁ κοι­μά­με­νος σὲ σκο­τει­νό δω­μά­τιο αὐ­τό­μα­τα ξυ­πνᾶ στὸ λαμ­πρὸ φῶς τῆς ἡ­μέ­ρας, καὶ γὼ ἄ­νοι­ξα τὰ μά­τια μου. Τ’ ἄ­νοι­ξα ἢ τά ’κλει­σα, δὲ θυ­μοῦ­μαι. Θυ­μοῦ­μαι μό­νο πὼς ἔ­μει­να ἀ­κί­νη­τος. Πρώ­τη μου σκέ­ψη ἦ­ταν πὼς ξύ­πνη­σα στὸ στο­μά­χι κά­ποι­ου ψα­ριοῦ, ποὺ ρού­φη­ξε τὸ κα­ρά­βι μας. Καὶ ὅ­μως δὲν ἦ­ταν στο­μά­χι ψα­ριοῦ. Ἦ­ταν ὁ οὐ­ρα­νὸς ψη­λὰ καὶ κά­τω ἡ θά­λασ­σα. Μὰ ὅ­λα, ψη­λὰ καὶ χα­μη­λά, στρω­μέ­να ἦ­ταν μὲ ροῦ­χο κα­τα­κόκ­κι­νο, κυ­μα­τι­στό, ποὺ ἔ­βα­φε μὲ ἁ­βρὸ φεγ­γο­βό­λη­μα ὣς καὶ τὸ σω­τρό­πι τῆς σκά­φης μας. Κά­που στὰ πέ­ρα­τα τῆς γῆς πυρ­κα­γιὰ τί­να­ζε τὴ λαμ­πά­δα της ψη­λά κι ἔρ­ρι­χνε φο­βε­ροὺς ἀ­πο­κλα­μοὺς πε­ρα­δῶ­θε. Μὰ ποῦ τὸ κά­μα καὶ ποῦ ἡ ἀ­θά­λη της; Καὶ τὰ δυ­ὸ ἔ­λει­παν.       Κά­τω στὰ βά­θη τοῦ βο­ριᾶ κά­ποι­ο με­νε­ξε­δέ­νιο σύ­γνε­φο ἅ­πλω­σε καὶ τύ­λι­ξε γα­λα­ζό­χρω­μα τ’ ἀ­στέ­ρια, τὰ ἔ­κρυ­ψε κά­τω ἀ­πὸ τὸ πυ­κνὸ μα­γνά­δι του. Καὶ πα­ρα­πά­νω τό­ξο ἁ­πλώ­θη­κε λευ­κο­κί­τρι­νο κι ἔ­χυ­σε με­σού­ρα­να πο­τά­μια σκο­τει­νὰ καὶ πο­τά­μια πρά­σι­να, χρυ­σο­ρό­δι­να καὶ γλαυ­κά, λὲς καὶ ἤ­θε­λε νὰ βά­ψη τὸ στε­ρέ­ω­μα. Καὶ τὸ τό­ξο, κι­νη­τὸ σὰν ἀ­νε­μό­δαρ­το πα­ρα­πέ­τα­σμα, κου­νοῦ­σε τὰ κρόσ­σια ἐμ­πρός, ἅ­πλω­νε τὶς ἀ­ρα­χνο­ΰ­φαν­τες δαν­τέλ­λες του καὶ πρό­βαι­νε, ὅ­πως ἡ πλημ­μύ­ρα προ­βαί­νει καὶ σκε­πά­ζει μὲ ἀ­φροὺς καὶ γλῶσ­σες τὴν ἀμ­μου­διά. Τ’ ἀ­έ­ρι­να πο­τά­μια ἔ­τρε­χαν γορ­γὰ καὶ φού­σκω­ναν καὶ κυ­λοῦ­σαν πάν­τα σκο­τει­νὰ ἢ πρά­σι­να, χρυ­σο­ρό­δι­να ἢ γλαυ­κά, καὶ σκόρ­πι­ζαν ἀν­τι­φεγ­γί­σμα­τα ὁ­λοῦ­θε σὰν ἠ­λε­κτρι­κοῦ προ­βο­λὲς χον­τρὲς καὶ ἀ­δα­πά­νη­τες. Ἡ θά­λασ­σα ἀ­κί­νη­τη ἀν­τα­να­κλοῦ­σε τὰ τό­σα χρώ­μα­τα καὶ φαί­νον­ταν ὅ­λα ξαφ­νι­σμέ­να μέ­σα στὴν τό­ση λάμ­ψη. Μὰ πε­ρισ­σό­τε­ρο ξαφ­νι­σμέ­νος ἤ­μουν ἐ­γώ. Δὲν ἤ­ξε­ρα τί νὰ κά­μω καὶ τί νὰ συλ­λο­γι­στῶ. Ἔ­φτα­σε, εἶ­πα, τοῦ κό­σμου ἡ συν­τέ­λεια. Τέ­τοι­α ὅ­μως συν­τέ­λεια μπο­ροῦ­σε νὰ εὐ­χα­ρι­στή­ση τὸν κα­θέ­να. Ἡ Γῆ βού­λε­ται νὰ πε­θά­νη μέ­σα στὰ ρο­δο­κύ­μα­τα!­.­..       Ἄ­ξαφ­να ἀ­να­τρό­μα­ξα. Κά­τω βα­θιά, μέ­σ’ ἀ­πὸ τὸ με­νε­ξε­δέ­νιο σύ­γνε­φο, εἶ­δα νὰ προ­βαί­νη ἴ­σκιος πε­λώ­ριος. Ἡ χον­τρὴ κορ­μο­στα­σιά, τὸ πυρ­γο­γύ­ρι­στο κε­φά­λι του φάν­τα­ζαν Ἁ­γι­ο­νό­ρος. Τὰ δυ­ό του μά­τια γύ­ρι­ζαν φω­τει­νοὺς κύ­κλους κι ἔ­βλε­παν πε­ρή­φα­να τὸν Κό­σμο πρὶν τὸν κλω­τσή­σουν στὴν κα­τα­στρο­φή. Νά τος, εἶ­πα, ὁ θε­ό­σταλ­τος ἄγ­γε­λος, ὁ χα­λα­στὴς καὶ σω­τή­ρας! Τὸν ἔ­βλε­πα κι εἶ­χα σύγ­κρυ­ο στὴν ψυ­χή. Ἀ­πὸ στιγ­μὴ σὲ στιγ­μὴ πρό­σμε­να σφυ­ρὶ νὰ πέ­ση τὸ φρι­χτὸ χτύ­πη­μα. Πά­ει τώ­ρα ἡ Γῆ μὲ τοὺς καρ­πούς, πά­ει κι ἡ θά­λασ­σα μὲ τὰ ξύ­λα της! Οὔ­τε τρα­γού­δια πλιό, οὔ­τε τα­ξί­δια, οὔ­τε φι­λιά!       Ἀλ­λὰ δὲν ἄ­κου­σα τὸ χτύ­πη­μα. Ὁ ἴ­σκιος πρό­βαι­νε στὰ νε­ρὰ μὲ ἅλ­μα­τα πύ­ρι­να. Κι ὅ­σο γρη­γο­ρώ­τε­ρα πρό­βαι­νε, τό­σο μί­κραι­νε ἡ κορ­μο­στα­σιά του. Καὶ ἄ­ξαφ­να ὁ θε­ό­τρο­μος ὄγ­κος χι­λιό­μορ­φη κό­ρη στά­θη­κε ἀν­τί­κρυ μου. Δι­α­μαν­το­στό­λι­στη κο­ρώ­να φο­ροῦ­σε στὸ κε­φά­λι καὶ τὰ πλού­σια μαλ­λιὰ γα­λά­ζια χή­τη ἅ­πλω­ναν στὶς πλά­τες ὣς κά­τω στὰ κύ­μα­τα. Τὸ πλα­τὺ μέ­τω­πο, τ’ ἀ­μυ­γδα­λω­τὰ μά­τια, τὰ χεί­λη της τὰ κο­ραλ­λέ­νια ἔ­χυ­ναν γύ­ρα κά­ποι­α λάμ­ψη ἀ­θα­να­σί­ας καὶ κά­ποι­α πε­ρη­φά­νεια βα­σι­λι­κή. Ἀ­πὸ τὰ κρυ­σταλ­λέ­νια λαι­μο­τρά­χη­λα κα­τέ­βαι­νε κι ἔ­σφιγ­γε τὸ κορ­μί ὁ­λό­χρυ­σος θώ­ρα­κας λε­πι­δω­τός καὶ πρό­βα­λε στὸ ἀ­ρι­στε­ρὸ τὴν ἀ­σπί­δα κι ἔ­παι­ζε στὸ δε­ξὶ τὴ Μα­κε­δο­νι­κὴ σά­ρι­σα.       Δὲν εἶ­χα συ­νέρ­θει ἀ­πὸ τὴν ἀ­πο­ρί­α καὶ φω­νὴ γλυ­κειά, ἤ­ρε­μη καὶ μα­λα­κὴ ἄ­κου­σα νὰ μοῦ λέ­η:       —Ναύ­τη – κα­λε­ναύ­τη· ζῆ ὁ βα­σι­λιᾶς Ἀ­λέ­ξαν­τρος;       Ὁ βα­σι­λιᾶς Ἀ­λέ­ξαν­τρος! Ψι­θύ­ρι­σα μὲ πε­ρισ­σό­τε­ρη ἀ­πο­ρί­α. Πῶς εἶ­ναι δυ­να­τὸ νὰ ζῆ ὁ βα­σι­λιᾶς Ἀ­λέ­ξαν­τρος; Δὲν ἤ­ξε­ρα τί ρώ­τη­μα ἦ­ταν ἐ­κεῖ­νο καὶ τί νὰ τῆς ἀ­πο­κρι­θῶ, ὅ­ταν ἡ φω­νὴ ξα­να­δευ­τέ­ρω­σε:       —Ναύ­τη – κα­λε­ναύ­τη· ζῆ ὁ βα­σι­λιᾶς Ἀ­λέ­ξαν­τρος;       —Τώ­ρα, Κυ­ρά μου! ἀ­πάν­τη­σα χω­ρὶς νὰ σκε­φτῶ. Τώ­ρα βα­σι­λιᾶς Ἀ­λέ­ξαν­τρος! Οὔ­τε τὸ χῶ­μα του δὲ βρί­σκε­ται στὴ γῆ.     Ὠ­ι­μέ! κα­κὸ ποὺ τό ‘πα­θα! Ἡ χι­λι­ό­μορ­φη κό­ρη ἔ­γι­νε με­μιᾶς φο­βε­ρὸ σί­χα­μα. Κύ­κλω­πας βγῆ­κε ἀ­πὸ τὸ κῦ­μα κι ἔ­δει­ξε λε­πι­ον­τυ­μέ­νο τὸ μι­σὸ κορ­μί. Ζων­τα­νὰ φί­δια τὰ με­τα­ξό­μαλ­λα ση­κώ­θη­καν πε­ρα­δῶ­θε, ἔ­βγα­λαν γλῶσ­σες καὶ κεν­τριὰ φαρ­μα­κε­ρὰ κι ἔ­χυ­σαν φο­βε­ρι­στι­κὸ ἀ­νε­μο­φύ­ση­μα. Τὸ θω­ρα­κω­τὸ στῆ­θος καὶ τὸ παρ­θε­νι­κὸ πρό­σω­πο ἄλ­λα­ξαν ἀ­μέ­σως σὰ νὰ ἦ­ταν ἡ Μο­νο­βύ­ζω τοῦ πα­ρα­μυ­θιοῦ. Τώ­ρα κα­λο­γνώ­ρι­σα μὲ ποι­ὸν εἶ­χα νὰ κά­μω! Δὲν ἦ­ταν ὁ Χά­ρος τῆς Γῆς, ὁ χα­λα­στὴς καὶ σω­τή­ρας ἄγ­γε­λος. Ἦ­ταν ἡ Γορ­γό­να, τ’ Ἀ­λέ­ξαν­τρου ἡ ἀ­δερ­φή, ποὺ ἔ­κλε­ψε τ’ ἀ­θά­να­το νε­ρὸ καὶ γύ­ρι­ζε ζων­τα­νὴ καὶ παν­το­δύ­να­μη. Ἡ Δό­ξα ἦ­ταν τοῦ με­γά­λου κο­σμο­κρά­το­ρα, ἀ­γέ­ρα­στη κι αἰ­ώ­νια σὲ στε­ριὰ καὶ θά­λασ­σα. Καὶ μό­νο γιὰ Κεί­νης τὸν ἐρ­χο­μὸ ἔ­χυ­σε ὁ Πό­λος τὸ Σέ­λας του, νὰ στρώ­ση τὸν ἀ­θέ­ρα της μὲ τῆς πορ­φύ­ρας τὸ χρῶ­μα. Δὲ ρω­τοῦ­σε βέ­βαι­α γιὰ τὸ φθαρ­τὸ σῶ­μα, ἀλ­λὰ γιὰ τὴ μνή­μη τοῦ ἀ­φέν­τη της. Καὶ τώ­ρα στὴν ἄ­κρι­τή μου ἀ­πό­κρι­ση μα­νι­α­σμέ­νη ἔρ­ρι­ξε τὸ χέ­ρι, ἕ­να δα­σο­τρι­χω­μέ­νο καὶ βα­ρὺ χέ­ρι στὴν κου­πα­στή, ἔ­παι­ξε ζερ­βό­δε­ξα τὴν οὐ­ρά της κι ἔ­δει­ξε Ὠ­κε­α­νὸ τὸν μα­λα­κὸ Πόν­το.       —Ὄ­χι, Κυ­ρά, ψέ­μα­τα!­.­.. τρα­νο­φώ­να­ξα μὲ λυ­μέ­να γό­να­τα.       Ἐ­κεί­νη μὲ κοί­τα­ξε αὐ­στη­ρὰ καὶ μὲ φω­νὴ τρε­μά­με­νη ξα­να­ρώ­τη­σε:       —Ναύ­τη – κα­λε­ναύ­τη· ζῆ ὁ βα­σι­λιᾶς Ἀ­λέ­ξαν­τρος;       —Ζῆ καὶ βα­σι­λεύ­ει· ἀ­πάν­τη­σα εὐ­θύς. Ζῆ καὶ βα­σι­λεύ­ει καὶ τὸν κό­σμο κυ­ρι­εύ­ει.      Ἄ­κου­σε τὰ λό­για μου κα­λά. Σὰ νὰ χύ­θη­κε ἀ­θά­να­το νε­ρὸ ἡ φω­νή μου στὶς φλέ­βες της, ἄλ­λα­ξε ἀ­μέ­σως τὸ τέ­ρας κι ἔ­λαμ­ψε παρ­θέ­να πά­λι χι­λι­ό­μορ­φη. Σή­κω­σε τὸ κρι­νά­το χέ­ρι της ἀ­πὸ τὴν κου­πα­στή, χα­μο­γέ­λα­σε ρο­δό­φυλ­λα σκορ­πών­τας ἀ­πὸ τὰ χεί­λη της. Καὶ ἄ­ξαφ­να στὸν ὁ­λο­πόρ­φυ­ρον ἀ­έ­ρα χύ­θη­κε τρα­γού­δι πο­λε­μι­κό, λὲς καὶ γύ­ρι­ζε τώ­ρα ὁ Μα­κε­δο­νι­κὸς στρα­τὸς ἀ­πὸ τὶς χῶ­ρες τοῦ Γάγ­γη καὶ τοῦ Εὐ­φρά­τη.       Σή­κω­σα τὰ μά­τια ψη­λὰ καὶ εἶ­δα τ’ ἀ­έ­ρι­να πο­τά­μια, τὰ σκο­τει­νὰ καὶ τὰ πρά­σι­να, τὰ χρυ­σο­ρό­δι­να καὶ τὰ γλαυ­κά, νὰ σμί­γουν στὸν οὐ­ρα­νὸ καὶ νὰ κά­νουν Στέμ­μα γι­γάν­τιο. Ἦ­ταν κά­μω­μα τοῦ και­ροῦ ἢ μὴν ἦ­ταν ἀ­πό­κρι­ση στὸ ρώ­τη­μα τῆς ἀ­θά­να­της; Ποι­ὸς ξέ­ρει. Μὰ σι­γὰ-σι­γὰ οἱ ἀ­χτῖ­νες ἄρ­χι­σαν νὰ θαμ­πώ­νουν καὶ νὰ σβή­νουν μιὰ μὲ τὴν ἄλ­λη, λὲς κι ἔ­παιρ­νε τὰ κάλ­λη μα­ζί της ἡ Γορ­γό­να στὴν ἄ­βυσ­σο.       Τώ­ρα οὔ­τε Στέμ­μα οὔ­τε Τό­ξο φαι­νό­ταν που­θε­νά. Κά­που-κά­που σκόρ­πια σύ­γνε­φα ἔ­με­ναν στα­χτιὰ καὶ κά­τω­χρα· καὶ μέ­σα στὴν ψυ­χή μου θαμ­πὴ καὶ ξέ­θω­ρη ἡ πορ­φύ­ρα τῆς πα­τρί­δας μου.       Μὲ τὸ μπρί­κι τοῦ κα­πε­τὰν Φα­ρά­ση ἀρ­μέ­νι­ζα μι­σο­κά­να­λα ἐ­κεί­νη τὴ νύ­χτα.   Πη­γή: Ἀ­πὸ τὴν συλ­λο­γὴ δι­η­γη­μά­των Λό­για τῆς Πλώ­ρης, Ἐκ­δό­σεις Νε­φέ­λη, 1991. Πρώτη ἔκδοση: Ἀθήνα, 1899.

ΔΙΑΒΟΛΟΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ - THE HAUNTED SHIP

 

ΔΙΑΒΟΛΟΙ ΣΤΟ ΓΙΑΛΟ   Ανδρέας Καρκαβίτσας   Ο καπετάν Γεράσιμος ο Φαρακλάτος ήτανε Κεφαλλονίτης. Κεφαλλονίτης και ναυτικός, φαντάσου τι βλάστημος! Σκύλιαζε με τις βλαστήμιες του όχι μοναχά τους άγιους μα και τους διαβόλους ακόμα. Κι οι διαβόλοι αποφασίσανε να τον τιμωρήσουν.  Μια φορά ο καπετάν Γεράσιμος άραξε με το μπάρκο του στο Μπουγιούκδερε. Με το άραγμα ξεμπαρκάρισε όλο του το τσούρμα. Έτσι το ’κανε πάντα· σε κάθε πόρτο τσουρμάριζε και ξετσουρμάριζε. Δυο ταξίδια δεν τα ’κανε ποτέ με τους ίδιους ναύτες. Μονάχα το γραμματικό κρατούσε γιατί τον έβρισκε βολικό και του είχε τα πιστά. Τον ήξερε που διάβαζε ιερά βιβλία κι είχε στο γιατάκι του ακέριο εικονοστάσι και δε θύμωνε ποτέ. Τούτα όλα έκαναν τον καπετάν Γεράσιμο να περιφρονεί και να αγαπά το γραμματικό του.   Σαν ήρθε ο καιρός να πρυμάρει για τη Μαύρη θάλασσα, βγήκε στο Γαλατά να τσουρμάρει. Μπήκε - βγήκε στις ταβέρνες του Κεμέρ - αλτί· να σου μπροστά του ένας γεροδιάβολος.  -          Γεια σου, καπετάνιε.  -          Γεια σου. -           Αν θέλεις τίποτα τσούρμα.  -          Ναι, θέλω. Μα ξέρεις, είμαι λιγάκι δύσκολος εγώ.  -          Δεν πειράζει· έχω συντρόφους βολικούς.  -          Δε θέλω τρίτσα - κάτσα· ο λόγος μου προσταγή.  -          Ο λόγος σου προσταγή· έννοια σου.  -          Πόσο;  -          Τόσο.  Συμφωνήσανε. Πήρε ο γεροδιάβολος δεκαπέντε συντρόφους του και πάνε στο μπάρκο. Τη νύκτα που κοιμότανε ο καπετάνιος, σοφίζεται να δοκιμάσει τους ναύτες του. Ξυπνάει, κράζει το λοστρόμο. -          Εγώ, του λέει, θα πάω στη Στένη ν’ ανταμώσω ένα Γαλαξειδιώτη καπετάνιο· είναι παλιός μου φίλος και θέλω να μιλήσουμε. Εσύ να βάλεις το τσούρμα να μπογιατίσει το μπάρκο. -          Έγινε, του απαντάει ο γεροδιάβολος. Τη νύχτα είχε φεγγάρι κι έβαλα και το χρωματίσανε.  -          Μα πώς; λέει ο καπετάνιος· εγώ δε σού είπα τίποτα.  -          Δε μού είπες· μα το κατάλαβα.  Ο καπετάν Γεράσιμος φουρκίστηκε.     -          Γιά να σού ειπώ, του λέει· αν είναι να κάνεις του κεφαλιού σου, πάρε τους συντρόφους σου και όξω. Εγώ δε θέλω άλλο νοικοκύρη εδώ μέσα.  -          Μα δεν έκαμα του κεφαλιού μου, καπετάνιε· του απάντησε ο λοστρόμος γλυκομίλητα. Εσύ το ηθέλησες και εγώ το ’καμα.  -          Δε σ’ το ‘πα, μωρέ γιαμά· εγώ δε σ’ το ’πα!…  -          Δε μού το ‘πες· μα το μάντεψα.  -          Όρσε στη μαντεψιά σου! είπε ο καπετάνιος πηδώντας ορθός απ’ το γιατάκι του. Και τι μπογιά τού ’βαλες, μωρέ, τι μπογιά; Εγώ το ’θελα κόκκινο, σα λαμπριάτικο αυγό.  -          Κόκκινο είναι.  Ω διάολε! Ο καπετάν Γεράσιμος σάστισε. Κανένα καράβι δε βάφτηκε ως τώρα κόκκινο. Έτσι τοείπε για να δοκιμάσει το λοστρόμο του. Μα κι ακόμα δεν πίστευε. Πετιέται όξω, κοιτάζει: το καράβι του έλαμπε κόκκινο σα λαμπριάτικο αυγό. -          Μωρέ, λέει μέσα του ευχαριστημένος· καλό τσούρμα διάλεξα, το λοιπός!   Ήρθε ως τόσο καιρός να πρυμάρουν.  -          Σάλπα την άγκουρα! προστάζει ο καπετάνιος.  Ως που να το προστάξει η άγκυρα ήταν απάνου, δεμένη μάλιστα στο κατάστρωμα.  -       Φόρα πανιά! ξαναπροστάζει.  Όλα τα πανιά βρέθηκαν ανοιχτά και γιομάτα. Δέκα μίλια έπαιρνε το καράβι στην ώρα. Οι όχθες τού Βόσπορου πισώφευγαν αστραπή ζερβόδεξα. Με το σούρουπο βγήκε το μπάρκο στα νερά της Μαύρης Θάλασσας. Ο καπετάν Γεράσιμος ήταν μαγεμένος με τους ναύτες και το ταξίδι του. Μα ο γραμματικός μπήκε από την πρώτη μέρα σε συλλογή. Αυτό το άψε - σβήσε τού γάνωσε το μυαλό. Μπρε, σου λέει· ανθρώποι είναι τούτοι ή διαβόλοι! Άρχισε να τους προσέχει. Και μια ημέρα εκεί που πήγαινε ν’ αλλάξει τη βάρδια, κάνει έτσι και βλέπει ενός το ποδάρι. Μπομπώ! Θε μου, φύλαξε! το ποδάρι ήταν γαϊδουρινό. Κοιτάζει άλλον, κι άλλον· κοιτάζει και τον λοστρόμο : Όλοι ποδάρια γαϊδουρινά! Τρέχει γραμμή στην κάμαρα του καπετάνιου· εκείνος κοιμότανε. Πώς να τον ξυπνήσει; Ο καπετάν Γεράσιμος, άμα τον ξύπναγαν, γινότανε σκυλί. Το παιδί του να ’βρισκε μπροστά, θα το πετούσε στη θάλασσα. Σκέφτηκε ο γραμματικός, ξύστηκε, ξαναξύστηκε· δεν έβρισκε τρόπο. Άξαφνα βλέπει απάνου από το κεφάλι του καπετάνιου το καντήλι του Αϊνικόλα. Κόντευε να σωθεί το λάδι του και το λουμίνι τσιτσίριζε. Λίγο ακόμη και θα ’σβηνε. Τού ήλθε φώτιση. Βούτηξε το δάχτυλό του στο καντήλι και καθώς ήταν το λάδι ζεστό έσταξε μια στάλα στο πρόσωπο του καπετάνιου. Το ‘σταξε και κρύφτηκε αμέσως. Ξύπνησε ο καπετάνιος, είδε το καντήλι, άρχισε τις αγριοβλαστήμιες. Κατέβηκε τότε ο γραμματικός και τού είπε τώς και τώς! -          Μωρέ, τι λες! αλήθεια;  Ο καπετάνιος έπεσε στη συλλογή. Άξαφνα ρίχτηκε στα σταυροκοπήματα και τις μετάνοιες κοιτάζοντας τον Αϊνικόλα.  -          Για τούτο με ξύπνησε το λοιπός... προσκυνώ τη χάρη του! είπε. Σήκω, σού λέει, και χάνεσαι...  Σύγκαιρα πετάχτηκε από το γιατάκι, βγήκε όξω· τι να ιδεί; Άλλη ρότα είχε το καράβι κι αλλού πήγαινε· στεριά πουθενά. -        Σώπα, τού λέει τού γραμματικού. Σώπα και κάνε το χαζό, γιατί χαθήκαμε...  Έπειτα κράζει το λοστρόμο. -          Να! πάρτε άλειμμα, τού λέει, ν’ αλείψετε τη γούμενα τση άγκουρας.  -          Μα... κάνει να μιλήσει ο λοστρόμος.  -          Σουτ! διατάζει άγρια ο καπετάνιος· δε συφωνήσαμε να μη μ’ αντιμιλάς; Πάρε τ’ άλειμμα και γλήγορα.  Πήρε τ’ άλειμμα ο λοστρόμος, το ‘δωκε στους ναύτες κι άλειψαν τη γούμενα. Τότε, βλέπεις, οι άγκυρες δεν κρεμόνταν, όπως τώρα, μ’ αλυσίδες. Άλειψε τη γούμενα ο γεροδιάβολος, μα μέσα του λογάριαζε το χαμό του καραβιού. Ήθελε να το βουλιάξει σύψυχο. -          Φούντο, άγκουρα! φωνάζει άξαφνα ο καπετάν Γεράσιμος.  Αμολούν οι ναύτες την άγκυρα, γλιστρά η γούμενα σαν αστραπή. Πήγε δεν πήγε στη μέση, ματαφωνάζει αγριότερα ο καπετάνιος : -          Βάλε βόλτα!...  Πού βόλτα! το άλειμμα έκανε τη γούμενα κι έφευγε σα χέλι από τα χέρια του ναύτη. Κι όσο έσφιγγαν τις χούφτες τους, τόσο γλιστρούσε το σχοινί. Πήγε στον πάτο η άγκυρα... -          Στη θάλασσα! προστάζει ο καπετάνιος· μέσα να την βγάλτε!              Πλουμ! μέσα οι διαβολοναύτες.  -          Κι εσύ, τού λέει του λοστρόμου· μέσα κι εσύ· τι κάθεσαι;  -          Μα... κάνει ο γεροδιάβολος.  -          Τι μα και ξεμά, μωρέ, τα θεούνια σου! τι μα και ξεμά!... Μέσα, τρισκατάρατε και σε ξορκίζω...              Μπλουμ! πάει κι ο γεροδιάβολος στον πάτο.  -          Οι δυό μας τώρα! φωνάζει ο καπετάνιος στο γραμματικό του· μόλα γούμενα!              Φόρα το μπαλντά, πάει η γούμενα στον πάτο. Έπειτα πήδησε ο γραμματικός στο κατάρτι, άρπαξε ο καπετάνιος το δοιάκι και το καράβι ηύρε πάλι τη γραμμή του. Στο ηλιοβασίλεμα ήτανε μέσα στη Σινώπη.              Μα οι διαβόλοι ακόμα πολεμάνε με την άγκυρά του.                Αθήναι, Ιούνιος του 1908 Για περισσότερα διηγήματα του συγγραφέα  στην αναζήτηση με το λήμμα Karkavitsas

DEVILS AT SEA Andreas Karkavitsas Rendered by Vassilis C. Militsis Captain Gerassimos Faraklatos was a Cephallonian seaman; a perfect combination: both a Cephallonian and a notorious blasphemer! His profane blasphemies outraged not only the saints of heaven but the devils of hell, too. Therefore, the devils resolved to punish him. Once Captain Gerassimos docked his barque at Büyükdere. He had hardly berthed his vessel when his entire crew left him. It was typical. At every port his sailors left and he sought a new crew. Hardly did he make two voyages with the same sailors. He only kept his first mate because the latter was convenient and faithful. The captain also knew that his mate was a meek character, deeply religious, read the scriptures and had transformed his bunk into a real altar. Because of all these Captain Gerassimos both scorned and loved his mate. As the time came to set sail for the Black Sea, he went ashore at Galata to find a new crew. He went around all the taverns at Kemeraltı and beholds an old devil accosting him. -          Hello, captain. -          Hello you, too. -          I wonder if you need hands. -          Yes, I want new hands, but you must know I’ll be a bit hard. -          No problem; I’ve got convenient companions. -          I stand no disobedience, though; my word is an order. -          Don’t worry; your word shall be an order. -          How much? -          So much. They agreed. The old devil gathered fifteen comrades and boarded the barque. At night the captain came up with an idea to test his men. He got up and summoned his boatswain. -          I’ll go to Steni, he says, to meet an old friend of mine, a captain from Galaxeidi. I’ve got to have a talk with him. I want you to get the crew to paint the vessel. -          It’s already done, replied the old devil. During the night I had it painted in the full moon. -          How come? Says the captain, I didn’t tell you to. -          Of course you didn’t but I was sure what it was on your mind. Captain Gerassimos was pissed off. -          Let me tell you something, says he; if you intend to have a mind of your own, get your comrades and beat the hell out. Get it in your mind that I’m in charge here! -          But I had no mind of my own, captain, rejoined the boatswain suavely. You wished it, I did it. -          But I didn’t tell you to do anything! -          Certainly you didn’t but I guessed it. -          To hell with your guess! Retorted the captain springing up from his bunk. And what paint did you use? I wanted it red, blood red like an Easter egg. -          Red it is. Oh, blast! Captain Gerassimos was taken aback. No vessel has been painted red so far. He just said so to test his boatswain but he did not believe it. He hurried out of his cabin and looked: his ship was shining red like an Easter egg. -          Hey look! He soliloquized; so, a fine crew have I picked out! Anyway, it was time to set sail. -          Up anchor, ahoy! Commanded the captain. No sooner he uttered the order than the anchor was up and tied on the deck. -          Unfurl sails! He ordered again. All sails were automatically trimmed and full. The vessel was sailing at ten knots. The Bosporus shores were swiftly falling behind and by dusk the bark raised the waters of the Black Sea. Captain Gerassimos was enchanted with both his sailors and the voyage. His first mate, however, was greatly concerned even from the first day. All these tasks done in no time at all put him in deep thoughts. Well, well, if you come to think about it. What are these, humans or fiends? And he began to keep an eye on them. So one day, as he was going to keep his watch, he suddenly spied somebody’s leg. “Jesus! God help me!” he said. The leg was not human; it was a donkey’s leg. He looks at all the men’s legs, especially the boatswain’s: their legs were all asinine. He runs straight to the captain’s cabin; at that time he was sleeping. How could he muster the courage to wake him up? When roused from his slumber, the captain turned into a wild beast. He could even throw his own child overboard if he saw him there. The mate scratched his head in indecision. As he was thinking what step to take, his eyes suddenly fell upon the lamp in front of St Nicholas icon above the head of the sleeping captain. The oil was running low sizzling and the wick was about to snuff out. He then had a bright idea. He dipped his finger in the lamp and as the oil was hot, he let a drop fall on the captain’s brow and hurried to hide. The captain woke up and began to utter the most profane oaths. Then the mate came out of his hideout and told him what had happened. -          So, is it true what you say, boy? The captain was immersed in deep thought. Suddenly he took to crossing himself and doing penances looking at the same time at St Nicholas’ icon. -          That’s why He woke me … I bow to your grace! He showed me to get up or else I perish … At once he sprang up from his bunk and got out of his cabin; alas! His ship had changed course heading for a different direction. He could not raise land on the starboard. -          Not a word, says he to his mate. Don’t talk and play dumb or we are done for … Afterwards he summons the boatswain and says: -          Here, take this grease and smear with it the anchor guy. -          But … the boatswain protested. -          Hush! Snapped back the captain. How dare you contradict me? We’ve agreed that you shouldn’t talk back. So get the grease, on the double. The boatswain got the grease and gave it to his men to smear the guy. On those days anchors did not hang on chains as they do now. So the old devil and his companions smeared the anchor guy, but he secretly had in mind to sink the ship with all hands. -          Drop anchor, ahoy! Suddenly shouted Captain Gerassimos. The sailors let the anchor down and the guy slid down in a flash. Hardly was it halfway down when the captain shouted louder. -          Ahoy! Heave anchor! However, the smeared guy slid through the sailor’s hand like an eel. The harder they tightened their fists, the faster the rope slid. The anchor touched down -          Into the sea! Ordered the captain; dive in and get it out! Splash! And down go the devil sailors. -          You, too, says he to the boatswain, what are you waiting for? -          But… the old devil tried to protest! -          Don’t you but me, damn you! Dive in right away, you archfiend or else I’ll exorcise you. Splash! And the old devil touched bottom. The captain turned to the mate; -          Now we’re left alone, both of us. Let the guy go! The mate cut the guy off with a hatchet and it also went down to the bottom. Then the mate sprang up to the mast while the captain got hold of the helm and turned the vessel around until it was on its proper course. Around sunset they docked at the port of Sinope. But the devils were still struggling with the anchor.  Athens, June 1908   Search for more of the author's tales under the entry Karkavitsas