GESSOULIS - A LOYAL DOG

GESSOULIS

Christos Christovasilis - Wikipedia

Freely adapted by Vassilis C. Militsis (Βασίλης Κ. Μηλίτσης)

Emigration in the nineteenth century was common practice for people of Greece, and especially of Epirus, a poor and craggy place, who had no other recourse from emigrating overseas to seek a ‘Promise Land’. There they worked hard and most prospered. Many of them became great benefactors to their fatherland through the riches they amassed while away from their home. In those times the venue of the story was under the Ottoman domination and Athens was considered foreign lands.

Gessoulis was the name of that bright dog!

This appellation applies on all dogs, which are black all over except on the neck and the belly, where they are white. The white color can be found sometimes on the legs – sometimes on all four and on two or one. Some dogs have brown stripes under the eyes. Now why this sort of canines bear the name Gessoulis, I cannot explain – besides this is not the issue; and I am about to tell you about my Gessoulis.

The tale – a true one – I am going to tell you is about what happened not very long ago in Epirus.

As a small puppy, still blind, along with six to seven siblings, Gessoulis had been thrown down a pit, a sort of the village Kaiadas. Testing the ability of the puppies in the litter, the owner of the bitch put them all on a wolf’s hide. Only two puppies were stirred and lifting their muzzles they sniffed and softly growled. The man kept these two to be nursed by their mother, because he believed that they would grow into the best and most fearsome shepherd dogs or the most loyal guards of the house. The rest were thrown into the pit secretly from their poor mother, who loved them all equally, and had a nipple for each.

When the puppies had been thrown into the pit, Gessoulis evidently survived the fall, though the poor creature had stayed an entire day and night in the chasm. Then Lentzos, a peasant hunter that had gone for shooting out in the forest, happened to pass by the place where the puppies had been thrown and heard the poor animal wail out of hunger and cold. Seeing him thrashing about in agony, he took pity on him, went down the pit, picked him up and put him into his hunter’s bag. Shortly on his way he found a corral of sheep and goats, where he asked for some milk. The young shepherd put the starving animal onto the nipple of a goat to suckle and Gessoulis greedily emptied the whole udder. No sooner had the milk filled the puppy’s stomach than he opened his eyes for the first time and fixed his gaze on the man as if he wanted to tell him something; but what could such an unreasoning animal have told him?

To make a long story short, in a few months, that miserable puppy had grown into a beautiful, clever dog, the best guard of the house.

His savior had a large family – womenfolk and kids; but though little Gessoulis loved the entire family, and the animals of the house, even the poultry – once he attacked a next door rooster that was after a cockerel of the family and he managed to rip off its tail – but above all people and fowl he adored his master.

Whenever his master came home, little Gessoulis capered about with joy and flew at him as though he had grown wings. In time, little Gessoulis grew into a formidable dog, and when the villagers said ‘Gessoulis’ they meant that particular dog (not any other spotted dog).

A time came when Gessoulis’ most endeared benefactor laid aside his hunting gun and one morning set off to the exile of emigration in search of a better job to support his family. Not only his whole family but also the entire village saw him off as far as a big, many-branched and bushy holly, which defined the parting point. A bitter parting was that was wetted in tears and accompanied by wails; his old mother moaning, his wife grieving, his kin softly weeping and his fellow villagers were shrouded in gloom. And then it was time for the last embrace of his mother and the farewell of his beautiful wife.

After the farewell of the emigrant, the convoy – family, kinsmen, friends, neighbors and the rest of the village returned home. But what about poor Gessoulis – the dog?

Gessoulis stood on his hind legs near the holly and kept on gazing at the emigrant bowing out. Sometimes, he turned his head and looked at those going back to the village.

When the latter hid behind a hill, Gessoulis alternated his quick look both at the direction of his master and at the road back to the village, like the partridge that is afraid of provoking the hawk. Finally, with a sudden jolt he rushed to the direction of his master and went along with him.

Four long years had passed since then. The emigrant had thrived in the exile as a baker and amassed a hoard of money. Then he set off for his beloved homeland, always in the company of Gessoulis. A co-villager, who had also gone in search for riches, too, but he was not favored by luck because of his laziness, went along with them. This man was called Fetanis and full well knew how fat Lentzos’ purse was. They journeyed as far as Arta, where Lentzos bought a comely mule for the rest of the way. The following day they started off for Yannina: Lentzos riding the mule; Fetanis and Gessoulis on foot. It usually takes an entire day to walk from Arta to Yannina provided one has an early start and does not dawdle on the way. Their village was another six hours march from Yannina.

On the way Fetanis complained of stomach ache and delayed their progress. Either out of pity or because he wanted to arrive at Yannina on time, Lentzos dismounted from his beast and let Fetanis ride. Fetanis, however, did not goad the mule on claiming that the animal’s trot aggravated his pain. In short, when the sun was about to set, they were still three hours away from Yannina. Fortunately it was in August, which made the night hike more bearable.

The blazing sun was slowly going down behind Mount Makryalexi, dragging behind an entire golden heavenly lake, which gradually turned to copper and from copper to lead. The stars began to twinkle one by one and the Night embraced the World with her black wings, when Fetanis turned around and said to Lentzos, who was following softly singing:

“Come on and ride; I feel fine now.”

He dismounted and Lentzos rode the beast again. They went on for an hour until they reached a ridge from where they could see Yannina looming in the night with its host of lights resembling a huge bed cover embroidered with gold stars.

“Have you got a smoke?” asked Fetanis suddenly.

Lentzos halted his mule and took out a cigarette. While he was handing it to Fetanis, the latter, instead of taking it, took out his dagger and stabbed Lentzos in his left side.

“Disloyal cur, you’ve done me in!” cried Lentzos’ before he fell dead on the ground. Gessoulis ran to his master’s desperate plea and while the villain was reaching for the fat purse of the victim, the dog snatched his hand in his fangs. The dog and the murderer got into a deadly struggle – one with the knife and the other with his sharp teeth. They had been fighting for hours in this way; seeing that he could not manage to grab the four year-old labor and sweat of his victim, the killer managed to break away and flee. Luckily, the murderer had had no pistol, or else Gessoulis would have lain dead by his master, too. But as they are cowards, murderers do not like firearms, which make a lot of noise; that is why they prefer the insidious knife.

When the murderer had fled, the loyal dog drew near his dead master and putting his head between his front paws, began uttering a heart-breaking howl thus grieving for his adored master and benefactor till morning.

On that morning a company of people from the nearby Christian villages heading for Yannina – men and women, some riding, others walking stumbled upon the dead man, his mule and dog. Seeing that tragic occurrence, they decided to load the body on the mule, which carefree was grazing nearby, and take him to the town cathedral. Gessoulis followed the lugubrious cortege submissively, his tail between his legs, walking beside the beast that carried his dead master.

At the cathedral they unloaded the dead man. The authorities searched him and found more than two hundred gold pounds and a letter from his wife. The man was identified from that letter and they found out where he came from.

Immediately his brothers were informed of their brother’s fate. They and the ill-starred wife went to carry his lifeless body, along with his money, the mule, his personal effects and Gessoulis. They returned to the village and gave their dear one a proper Christian burial.

A couple of days later Fetanis appeared in the village and feigned surprise and sorrow for Lentzos’ murder. He did not deny that they had started off together from Athens and they walked as far as the Arta Bridge, then under the Turks. He could not conceal the fact that they had been together as it would have been known to many both in the village and in Athens. He said that Lentzos had headed straight to Yannina while he had veered towards Filippias in search of work. They all believed in his fake words, for no one could possibly believe that he was the murderer.

Some days later, according to the custom of the place, Fetanis visited the Lentzos family to pay his respects. While he was climbing the stairs of the house, Gessoulis, who was sitting dejectedly in a corner of the yard, got wind of the murderer and attacked him viciously. Fetanis and Gessoulis tumbled down the stairs in a deadly grip. Men and women rushed out of the house to separate man from beast. During the struggle Fetanis took out his dagger to stab Gessoulis, the sole eye-witness of his crime. At that moment one of the family, in order to save the dog, snatched the knife, the blade of which was still stained with the victim’s maroon blood.*

Fetanis, what with the dog's attack and the snatching of his knife, thought that his villainous deed had been disclosed and cried in desperation:

“Have pity on me! Forgive me for I’ve sinned; I did it. Please don’t kill me!”

Now it became clear who the murderer was and the Lentzos family got a good hold on him. The neighbors and the entire village gathered. They bound and handed him to the village Elders, who in turn sent him to the Pasha of Yannina to be tried.

Having saved the orphans’ property by not letting the killer steal his master’s purse, and having disclosing the murderer, Gessoulis fulfilled his debt. Then he died within forty days! They said he had died from sorrow!

* According to a general superstition, human blood is never washed off from metal and every metal knife a murder had been committed with wards off the demons at night.

Stories of Exile (1889)

The Greek original 

Ο ΓΚΕΣΟΥΛΗΣ

Χρήστος Χριστοβασίλης

ΓΚΕΣΟΥΛΗΣ λέγουνταν εκείνο το λαμπρό σκυλλί!

Τόνομα του Γκεσούλη έχουν όλα τα σκυλλιά, πούναι στο κορμί μαύρα και άσπρα στο λαιμό και στην κοιλιά. Αυτό το είδος του χρωματισμού των σκυλλιών έχει λευκώματα και στα ποδάρια, πότε στα τέσσερα και πότε σε λιγώτερα, και κάτι καστανές γραμμές κάτω από τα μάτια. Τώρα γιατί τα σκυλλιά πώχουν αυτόν τον χρωματισμό λέγουνται Γκεσούληδες, δεν μπορώ να σας το ειπώ, γιατί είναι ξένο προς το θέμα μας, κι' έρχουμαι στο Γκεσούλη μου.

Η ιστορία, που θα σας διηγηθώ τώρα έγεινε στην Ήπειρο, και λέγω ιστορία, γιατί το διήγημα μου είναι αληθινό, κι' ούτε πολλά χρόνια είναι πώγινε το πράμμα.

Ο Γκεσούλης, μικρό κουταβάκι, πριν ανοίξη ακόμα τα μάτια του, είχε ριχτή στο φάραγγα, είδος Κεάδα του χωριού, μ' άλλα έξη-εφτά ομογέννητα αδερφάκια του, γιατί ο αφέντης της μάννας του, θέλοντας να δοκιμάση την αξία όλων των κουταβιών πούχε γεννήσει η σκύλλα του εκείνες τες μέρες, τάβαλε όλα απάνω σ' ένα λυκοτόμαρο, και μόνο δυο κουτάβια, που απ' όλα συνταράχτηκαν και σήκωσαν τη μύτη τους κι' έβγαλαν ένα μικρό γουρλητό, αυτά κράτησε, για να βυζαίνουν το γάλα της σκυλομάννας, γιατί αυτά τα κουτάβια θα γίνουνταν καλύτερα και φοβερώτερα κι' ως μαντρόσκυλλα κι' ως αυλόσκυλλα, και τάλλα τα πέταξε στο φάραγγα κρυφά από τη μάννα τους, που τ' αγαπούσε η καημένη όλα ίσια, κι' είχε για το καθένα ξεχωριστό βυζί στην κοιλιά της.

Όταν πέταξαν τα κουτάβια στο φάραγγα, ο Γκεσούλης φαίνεται δεν είχε πάθει τίποτες από το πέταγμα κάτω στον φοβερό γκρεμό, και κατόρθωσε να ζήση ένα ολάκαιρο μερονύχτι μέσα στο φάραγγα, όταν ένας κυνηγός, ο Λέντζος, κυνηγώντας αγρίμια, πέρασε από το μέρος εκείνο, που βρίσκονταν ριγμένα τα κουτάβια, που μόνον ο Γκεσούλης μας είτανε ζωντανός ακόμα και γουρλιώνταν το καημένο το ζώο από την πείνα κι' από το κρύο, και βλέποντάς το να παραδέρνη έτσι μόνο του μέσα στην ερημιά, το λυπήθηκε και τώμασε από καταγής και τόβαλε μέσα στο κυνηγοσάκκουλό του. Ύστερα από λίγη ώρα, βρέθηκε σένα μαντρί κοντά, πούχε γαλάρια γιδοπρόβατα. Εκεί ζήτησε λίγο γάλα κι' ο πιστικός άρμεξε όλο το βυζί μιανής γίδας στο στόμα, του κατανήστικου κουταβιού. Άμα το γάλα μπήκε στην κοιλούλα του, το κουτάβι άνοιξε για πρώτη φορά τα μάτια, και κοίταξε κατάματα τον κυνηγό, κι' έκανε σα νάθελε κάτι να του ειπή, αλλά τι να του έλεγε ένα τέτοιο άλογο ζώο;

Να μην τα πολυλογούμε, σε τρεις-τέσσερους μήνες απανωθιό, ακείνο το κουταβάκι είχε γείνει ένα ωραίο κι' έξυπνο σκυλλάκι, που είταν ο μεγαλύτερος φύλακας του σπιτιού.

Στο σπίτι του κυνηγού είταν πολλοί άντρες, γυναίκες και παιδιά, αλλά το Γκεσουλάκι, αν κι' αγαπούσε όλη τη φαμίλια κι' όλο το σπίτι, κι' όλα τα ζώα του σπιτιού, ως και τες κόττες ακόμα, γιατί μια μέρα ρίχτηκε να ξεσκίση ένα γειτονικόν πετεινό, που κυνηγούσε ένα πετεινάρι του σπιτιού, και πρόφτασε να του βγάλη μόνο την ουρά, αγαπούσε όμως πλειότερο απ' όλους κι' απ' όλα τον κυνηγό.

Όταν έμπαινε ο κυνηγός μέσα στο σπίτι, το Γκεσουλάκι χοροπηδούσε από τη χαρά του και ρίχνονταν ως απάνω, σα νάχε φτερά. Τέλος από Γκεσουλάκι έγεινε ένας φοβερός Γκεσούλης, και λέγοντας «Γκεσούλης» μέσα στο χωριό, εννοούσαν αυτόν.

Σ' αυτό απάνω ο ευεργέτης του Γκεσούλη, ο πολυαγαπημένος του απ' όλο το σπίτι, αφίνοντας το ντουφέκι του κυνηγιού, ξεκινούσε ένα πρωί για την Ξενιτειά. Όλο το σπίτι κι' όλο το χωριό τον συμπροβόδησαν ως το σύνορο τους, κι' εκεί κάτω από ένα μεγάλο πολύκλαδο και φουντωτό πουρνάρι, γένονταν ο πολύπικρος ξεχωρισμός! Τι δάκρυα, τι σιγοκλάμματα, τι αναστεναγμοί, από τη γριά-μάννα του, από ταδερφοξάδερφά του, κι' από τη γυναίκα του και τι λύπη και τι κατήφεια απ' όλους τους χωριανούς! Το ύστερο σταυρωτό φίλημα και σφιχτακάλιασμα είταν της πικραμένης της μάννας του, και το ύστερο κατευόδιασμα της πανώριας και περίκαλλης γυναίκας του.

Η ξενιτεμένη συνοδεία τράβησε και χώθηκε πίσω από ένα σκαπέτημα, και σπιτιακοί, συγγενήδες, γειτόνοι, φίλοι και λοιποί χωριανοί γύρισαν προς το χωριό…. Αλλά λίγο έλειψε να λησμονήσωμε τον καημένο τον Γκεσούλη! — ένα σκυλλί. —

Ο Γκεσούλης στάθηκε στο πουρνάρι, καθισμένος στα δυο του πισινά ποδάρια κι' έβαλε μάτι για το δρόμο της ξενιτεμένης συνοδείας, ενώ κάποτε γύριζε και κοίταζε και τους άλλους, που γύριζαν στο χωριό.

Σε λίγο, που κρύφτηκαν κι' αυτοί πίσω από μια ραχούλα, ο Γκεσούλης άρχισε να γυρίζη γλήγορα-γλήγορα το κεφάλι του, πότε προς το δρόμο, που είχε πάρει ο Ξενιτεμένος, και πότε προς το δρόμο του χωριού, σαν πετροπέρδικα, που φοβάται να μην τη σκιώση το γεράκι. Τέλος έκανε τίναγμα ξαφνικό και ρούπησε κατά το δρόμο του Ξενιτεμένου!

Πέρασαν τέσσερα χρόνια ολάκαιρα από τότε. Ο Ξενιτεμένος, αφού έκανε γερό πουγγί στην Αθήνα, ως ψωμάς, ξεκίνησε για την πολυπόθητη πατρίδα, μαζύ με τον αγαπημένο του τον Γκεσούλη. Στο ξεκίνημα του είχε κολλήσει κ' ένας χωριανός του, που η τύχη δεν τον είχε χαϊδέψει καθόλου από τη μεγάλη του ακαματιά. Αυτός ο χωριανός του λέγονταν Φετάνης και γνώριζε πόσο παχύ είταν το πουγγί του Λέντζου. Φτάσανε μαζύ στην Άρτα. Εκεί ο Λέντζος είδε ένα ώμορφο μουλάρι και το αγόρασε για το σπίτι, και την άλλη την ημέρα πρωί-πρωί ξεκινήσανε για τα Γιάννινα: ο Λέντζος καβάλλα κι' ο Φετάνης με τον Γκεσούλη πεζοί. Ο δρόμος από την Άρτα ως τα Γιάννινα είναι μια ολάκαιρη μέρα, αλλά για να φτάση κανείς σε μια μέρα από την Άρτα στα Γιάννινα πρέπει να ξεκινήση πρωί και να μη χασομερήση στο δρόμο. Το χωριό των ξενιτεμένων είταν άλλες έξη ώρες πέρα από τα Γιάννινα.

Ο Φετάνης στο δρόμο αρρώστησε από πονόκοιλο και πήγαινε «στάσου εδώ» και «στάσου εκεί». Ο Λέντζος, κι' επειδή τον λυπήθηκε κ' επειδή ήθελε να φτάση το βράδυ στα Γιάννινα, κατέβηκε από το μουλάρι κι' έβαλε τον Φετάνη καβάλλα, αλλ' ο Φετάνης κοντοβαστούσε το μουλάρι, λέγοντας ότι το γοργοπερπάτημα του μουλαριού του μεγάλονε τον πόνο. Να μην τα πολυλογούμε, όταν ο ήλιος κοντοβασίλευε, η συντροφιά βρίσκονταν τρεις ώρες μακρυά από τα Γιάννινα. Είταν Αύγουστος μήνας και το νυχτοπερπάτημα πλειο ευχάριστο.

Από λίγο-λίγο ο ήλιος καταίβαινε φλογερός πίσω από το βουνό του Μακρυαλέξη, σέρνοντας πίσω του ολάκαιρη χρυσή ουράνια λίμνη. Λίγο- λίγο πάλι εκείνη η χρυσή λίμνη έγινε χάλκινη κι' η χάλκινη μολυβένια, τ' αστέρια άρχισαν ν' ανάβουν ένα-ένα στον ουρανό, κ' η Νύχτα αγκάλιασε τον Κόσμο στα κοταμέλανα φτερά της. Τότε ο Φετάνης γυρίζει και λέγει του Λέντζου, που έρχονταν από πίσω τραγουδώντας:

— Έλα να καβαλλικέψης εσύ, γιατί μ' άφησ' ο πόνος.

Σταμάτησε το μουλάρι, ξεκαβαλλήκεψε, και καβαλλήκεψε ο Λέντζος. Ξακολούθησαν έτσι ως μια ώρα δρόμο, όταν έφτασαν σε μια ράχη, οπούθε φαίνουνταν τα Γιάννινα μέσα στη σκοτεινιά της νύχτας, με τα πολλά τους φώσια, σαν απέραντο πάπλωμα, κεντημένο με χρυσά αστέρια. Σ' αυτή τη μεριά ο Φετάνης λέγει του Λέντζου:

— Έχ'ς ένα τσιγάρο;

Ο Λέντζος σταμάτησε το μουλάρι κι' έβγαλε ένα τσιγάρο, κ' ενώ άπλωνε να το δώση του Φετάνη, αυτός αντί να πάρη το τσιγάρο, του δίνει μια βαθειά μαχαιριά στα πλευρά!

— Άπιστο σκυλλί, μ' έφαγες!

Πρόφτασε μόνο να ειπή ο Λέντζος κι' έπεσε καταγής νεκρός. Ο Γκεσούλης έτρεξε στην απελπισμένη φωνή τ' αφέντη του, και τη στιγμή που ο φονιάς άπλωνε το άτιμο χέρι του να βρη τη γεμάτη σακκούλα, το στόμα του πιστού σκυλλιού του τ' άρπαξε. Σκυλλί και φονιάς πάλαιβαν ο ένας με το φονικό μαχαίρι κι' ο άλλος με τα δόντια. Ώρες βάσταξε, το πάλαιμα, κι' ο φονιάς, βλέποντας, ότι δε μπορούσε να βάλη χέρι στο άψυχο κορμί και ν' αρπάξη τους κόπους και τους ίδρους τεσσάρων χρόνων, αναγκάστηκε ν' απομακρυνθή και να φύγη. Εννοείται, ότι αν ο φονιάς είχε ένα πιστόλι, θα ξαπλώνονταν κι' ο Γκεσούλης νεκρό στο πλάγι τ' αφέντη του. Αλλά οι δολοφόνοι δεν αγαπούν τα βροντερά όπλα και πάντα προτιμούν το βουβό μαχαίρι.

Φεύγοντας ο φονιάς, ο πιστός Γκεσούλης ζύγωσε το νεκρό, στρώθηκε καταγής και βάζοντας το κεφάλι του ανάμεσα στα μπροστινά του τα πόδια, άρχισε το λυπητερό γουρλητό ως το πρωί, κλαίγοντας τον πολυαγαπημένο του τον αφέντη κι' ευεργέτη του.

Εκείνο το πρωί μια συνοδειά χριστιανών από τα πλησιόχωρα, άντρες και γυναίκες, άλλοι καβάλλα κι' άλλοι πεζοί, πηγαίνοντας για τα Γιάννινα, έπεσαν απάνω στο σκοτωμένο. Ιδόντας αυτό το φοβερό δράμα, αποφάσισαν να φορτώσουν τον νεκρό στο μουλάρι του, που βοσκούσε ξέγνοιαστο εκεί κοντά και να τον παν στη Μητρόπολη. Ο Γκεσούλης δεν έκανε καμμιάν αντίσταση κι' ακολούθησε τη νεκροπομπή με το κεφάλι κάτω και την ουρά στα σκέλια, βαδίζοντας στο πλάγι του μουλαριού, πούχε φορτωμένο τον αφέντη του.

Στη Μητρόπολη, όπου ξεφόρτωσαν τον νεκρό κι' όπου παραβρέθηκαν κι' αντιπρόσωποι της Αρχής, έγεινε σωματική έρευνα και βρέθηκαν απάνω του διακόσες τόσες λίρες κ' ένα γράμμα της γυναίκας του, κι' απ' αυτό το γράμμα γνωρίστηκε ποιος είταν ο σκοτωμένος κι' από ποιο χωριό κατάγονταν.

Αμέσως ειδοποιήθηκαν τ’ αδέρφια του κ' η μαυρισμένη η γυναίκα του, κι' ήρθαν και πήραν το άψυχο κουφάρι του, με τα χρήματα, το μουλάρι, το φόρτωμα και τον πιστό το Γκεσούλη και πήγανε στο χωριό να του κάνουν το ξόδι.

Δυο-τρεις μέρες υστερώτερα παρουσιάστηκε στο χωριό κι' ο Φετάνης κι' έκανε πως λυπιώνταν κι' αυτός για το φόνο του Λέντζου. Δεν απόκρυψε όμως, ότι ξεκίνησαν μαζύ από την Αθήνα, γιατί θα μαθεύονταν, ότι βγήκανε μαζί στο τούρκικο από της Άρτας το γεφύρι, δηλαδή κι' αυτό θα μαθεύονταν από πολλούς χωριανούς του, που βρίσκονταν στην Αθήνα και στην Άρτα, — κι' ότι ενώ ο Λέντζος τράβηξε για τα Γιάννινα καβάλλα, αυτός λοξοδρόμησε στη Φιλιππιάδα, με την ιδέα να βρη εκεί καμμιά δουλειά. Όλοι πίστεψαν τα ψεύτικά του τα λόγια, γιατί κανενός δεν μπορούσε να πέραση από την ιδέα, ότι αυτός είταν ο φονιάς.

Ύστερα από λίγες μέρες ο Φετάνης, κατά το συνήθειο του τόπου, πήγε στα Λεντζέικα να παρηγορήση, κι' εκεί που ανέβαινε τες σκάλες τον λόγιασε ο Γκεσούλης, που κοίτονταν θλιμμένος σε μιαν άκρα της αυλής. Ώρμησε απάνω του σα μολύβι και του ρίχτηκε με μεγάλη έχτρητα. Φετάνης και Γκεσούλης κουτρουβαλιάστηκαν στα σκαλοπάτια. Έτρεξαν να τους χωρίσουν άντρες και γυναίκες από μέσα από το σπίτι, κι' ο Φετάνης, για να γλυτώση, έβγαλε το φονικό του μαχαίρι να χτυπήση τον Γκεσούλη, τον μόνο μάρτυρα του κακουργήματός του. Εκείνη τη στιγμή ένας από τους Λεντζαίους, για να γλυτώση το σκυλλί, αρπάζει το μαχαίρι, που έφερε ακόμα το αίμα του δολοφονημένου απάνω στο λεπίδι σκουριασμένο (1). Ο Φετάνης άλλο από την επίθεση του Γκεσούλη, κι' άλλο από το άρπαγμα του φονικού μαχαιριού, νόμισε, ότι κάποιος τον είχε προδώσει και φώναξε απελπισμένα:

— _Ήμαρτον! ήμαρτον! Μη με σκοτώνετε! Σχωράτε με! Εγώ τώκανα και σεις να μην το κάνετε!

Οι Λεντζαίοι κατάλαβαν από τα λόγια, του ότι αυτός είταν ο φονιάς του ανθρώπου τους και τον έπιασαν για καλά. Σε λίγο μαζεύτηκαν οι γειτόνοι κι' όλο το χωριό. Ο φονιάς παραδόθηκε δεμένος στη Δημογεροντία, κι' η Δημογεροντία τον έστειλε στον Πασιά στα Γιάννινα.

Ο Γκεσούλης, αφού έσωσε την περιουσία των ορφανών, μην αφίνοντας τον φονιά να πάρη τη σακκούλα του σκοτωμένου, κι' αφού παράδωκε και τον φονιά, κι' έκαμε τέλεια το χρέος του, ψόφησε απάνω σε σαράντα μέρες!

Είπαν ότι ψόφησε από τη λύπη του!

(Από τη συλλογή Διηγήματα της Ξενιτιάς)

1) Υπάρχει μια λαϊκή πρόληψη, ότι το ανθρώπινο αίμα δεν καθαρίζεται ποτέ από το σίδηρο και ότι το φονικό μαχαίρι, καθώς και κάθε φονικό άρματο διώχνει τους δαιμόνους τη νύχτα.