AN EASTER STORY BY YANNIS PALAVOS

Ο ΣΤΑΥΡΟΣ   Πασχαλινό διήγημα Γιάννης Παλαβός* Μια ομάδα παιδιών περιμένουν ν’ ανοίξει η εκκλησία για να κρατήσουn τον Σταυρό, τα εξαπτέρυγα και υπόλοιπα λάβαρα κατά την τελετή της Ανάστασης Οι πόρτες ήταν κλειδωμένες. Κάποιος είπε ότι είδε τον νεωκόρο να αγοράζει κρασί. Ήμασταν τρεις που περιμέναμε. Είχα φέρει το Γκέιμ μπόι, αλλά δεν το έβγαζα. «Δεν περνάει», είπε ο Ντιζάς. «Θα περάσει», είπε ο Γκόγκας. Αυτός είχε δει τον νεωκόρο. Έμεναν στην ίδια γειτονιά. Ο Γκόγκας ήρθε τελευταίος. Η καμπάνα χτύπησε μία φορά. «Πεντέμισι», είπε ο Ντιζάς. Όταν έφτασα στην εκκλησία, στις τέσσερις, τον βρήκα εκεί. Είχε έρθει από τις τρεις, είχε φέρει και φαγητό. Ο Γκόγκας ήρθε λίγο πριν τις πέντε. «Ποιοι άλλοι λέτε να ’ρθουν;», είπε ο Γκόγκας. «Δεν με νοιάζει», είπε ο Ντιζάς, «εγώ ήμουν πρώτος». Όταν τον είδα στον περίβολο, σκέφτηκα να φύγω. Κάθε χρόνο τα ίδια. Αλλά φέτος τον ήθελα πολύ τον σταυρό. Έστω το εξαπτέρυγο. Το πρώτο. «Θα περάσει η καριόλα», είπε ο Γκόγκας. Έβαλα το χέρι στην τσέπη της φόρμας, να βεβαιωθώ ότι το Γκέιμ μπόι ήταν στη θέση του. Δεν μου χρησίμευε πολύ. Δύο κασέτες είχα μόνο. Αλλά ο παππούς έδωσε υπόσχεση. Έσκυψα κι είδα μέλισσες να γυροφέρνουν τα ζουμπούλια. Πιο κει, πλάι στα κυπαρίσσια, η κρήνη, το παρτέρι με τα γεράνια κι ανάμεσα βράχοι στο χρώμα της σκουριάς. Κι ο κισσός στο αρχονταρίκι πλατύφυλλος και θαλερός, από το χώμα ως τ’ ακροκέραμα. Φέτος το Πάσχα ήρθε στην ώρα του ― ούτε νωρίς ούτε αργά. Καθόμασταν στα σκαλιά του καμπαναριού. «Ο αδελφός μου είπε ότι θα ’ρθει κι ο Καραλιός», είπε ο Γκόγκας. Ο Ντιζάς δεν μίλησε. «Υπάρχει σειρά», είπα. Η καγκελόπορτα της αυλής έτριξε. Μπήκε ένα παιδί έναν χρόνο μικρότερο. Πέμπτη δημοτικού, έμενε στον Συνοικισμό, στην ανατολική άκρη του χωριού, στα ριζά του βουνού. Εκεί εγκαταστάθηκαν μετά τον πόλεμο οι Σκουλιαριώτες και οι άλλοι απ’ τα Πιέρια, όταν οι Γερμανοί έκαψαν τους οικισμούς τους. Είχαν αψάδα τα πρόσωπά τους. Τους αποφεύγαμε. Όμως αυτή ήταν η ενορία μας και το παιδί ήταν μικρότερο. Το πολύ- πολύ να ’παιρνε ένα μανουάλι ― πρώτο, δεύτερο δεν είχε σημασία. Η όψη του ήταν κοκκινωπή, γεμάτη φακίδες. Όσο προχωρούσε η ώρα, στα γύρω στενά η κίνηση αύξανε. Τελευταίες αγορές πριν τη γιορτή. Καφέδες, μηχανάκια. Τα αρώματα των λουλουδιών υποχωρούσαν μαζί με τον ήλιο. Η σκιά του καμπαναριού μάκραινε. Δεκαοχτούρες στις σκεπές. Την περισσότερη ώρα δεν λέγαμε τίποτα. Περιμέναμε. Γύρω στις εφτά έτριξε πάλι η καγκελόπορτα. Ήρθε ο νεωκόρος με μια πλαστική σακούλα. Τα μάτια του ήταν μισόκλειστα. Μας είδε που καθόμασταν στα σκαλιά, χαμογέλασε. «Όπου να ’ναι θα ’ρθει ο παπάς να σας ντύσει», είπε. Μπήκε στο αρχονταρίκι. Ήταν πιο κει, δεν φαινόταν, αλλά ακούσαμε που κλείδωσε. «Ωραία», είπε ο Ντιζάς. Πέρυσι είχε πιάσει πάλι απ’ τις τρεις σειρά για τον σταυρό, αλλά ο Καραλιός τού τον πήρε. Ήρθε στις οχτώ, πριν προλάβει ο παπάς να μας δώσει τα στιχάρια. Έσπρωξε ένα παιδί, μετρήθηκε στη θέση του. Μες στο Ιερό άρπαξε τον σταυρό απ’ τον Ντιζά. Ήμουν μπροστά, είχα πάει κι εγώ από νωρίς. Κρατούσα το πρώτο μανουάλι, τα εξαπτέρυγα τα πρόφτασαν άλλοι. Ο Ντιζάς πήρε το δεύτερο μανουάλι. Ο παπάς με την πλάτη γυρισμένη ευλογούσε τη μεταλαβιά. Στη Λειτουργία, στην πομπή κι έπειτα στην Ανάσταση ο Ντιζάς δεν σήκωσε το βλέμμα απ’ το έδαφος. Όμως φέτος τον ήθελα τον σταυρό. Έστω το εξαπτέρυγο, το πρώτο. Αν κρατούσα κάτι απ’ τα δυο, ο παππούς θα μου ’δινε λεφτά για καινούργια κασέτα. Ο Γκόγκας θα ’παιρνε το δεύτερο εξαπτέρυγο, ο μικρός απ’ τον Συνοικισμό το πρώτο μανουάλι. Ο επόμενος που θα ερχόταν θα έπαιρνε το άλλο. Περιμέναμε τον παπά, ενώ το φως λιγόστευε. Ο Καραλιός ήρθε κατά τις εφτάμισι. Ο Ντιζάς κι ο Γκόγκας δεν είπαν τίποτα. «Ακόμα ν’ ανοίξουν;», είπε ο Καραλιός. Πηγαίναμε στην ίδια τάξη, αυτός στο  άλλο τμήμα. Φορούσε τζιν ζακέτα. «Τ’ είν’ αυτό;», είπε κι έδειξε τον μικρό απ’ τον Συνοικισμό. Ο μικρός τον κοίταξε. Στο χωριό ψιθύριζαν πως στον Συνοικισμό οι άνθρωποι καβαλούν τις γίδες τους, δέρνουν τις γυναίκες τους, το μόνο που τους νοιάζει είναι τα κοπάδια τους. Τ’ αγόρια δεν συνεχίζουν μετά το γυμνάσιο, γίνονται κατευθείαν κτηνοτρόφοι, οικοδόμοι, υλοτόμοι. Άλλη πάστα, έλεγαν στα καφενεία. Ο Ντιζάς σηκώθηκε, μαζί κι ο Γκόγκας. Στάθηκαν στην είσοδο του νάρθηκα. Πήγα κι εγώ, ο Γκόγκας μ’ άφησε να περάσω δεύτερος. Πίσω του πήρε θέση ο μικρός. Στεκόμασταν φάλαγγα μπροστά στην πόρτα κι ο Καραλιός απέναντι με τα χέρια σταυρωμένα. Η καμπάνα σήμανε οχτώ. Ακούσαμε αυτοκίνητο, πάρκαρε πίσω απ’ την εκκλησία. Θα πρέπει να ’ταν ο παπάς. Ο Καραλιός πλησίασε τον Ντιζά. Τον άρπαξε απ’ τον γιακά και τον κύλησε στο τσιμέντο, εκεί που ’χε σκάσει κι ήταν όλο μυρμήγκια. Ο Ντιζάς στάθηκε στα πόδια του, γράπωσε ένα χοντροχάλικο, το πέταξε. Έσκυψα, πέρασε ξυστά μου ― έσκυψε όμως κι ο Καραλιός. Ράγισε ένα τζάμι στον νάρθηκα. Ο Καραλιός τού ρίχτηκε κι άρχισε να τον κλοτσάει στο στομάχι. Ο άλλος κουλουριάστηκε σαν σκουλήκι μόλις σηκώσεις πέτρα. Ο Γκόγκας κι εγώ κάναμε να τον σταματήσουμε, αλλά έριξε και σε μας μερικές. Φοβήθηκα μη μου σπάσει το Γκέιμ μπόι και δεν ξαναπροσπάθησα. Έκανα τον γύρο της εκκλησίας να φωνάξω τον παπά, όμως δεν είχε έρθει ― το αυτοκίνητο ήταν αλλουνού. Ο νεωκόρος άφαντος. Ο Καραλιός κλοτσούσε και χτυπούσε. Κάπου κάπου βλέπαμε αίματα στις ρωγμές, στα χόρτα που φύτρωναν πλάι στις μυρμηγκοφωλιές. Ώσπου είδαμε τον μικρό απ’ τον Συνοικισμό με μια κοτρόνα στα χέρια, την είχε πάρει απ’ το παρτέρι. Πήγε πίσω απ’ τον Καραλιό και με μια παράδοξη ησυχία, σαν να έκοβε λουλούδια, σαν να χάιδευε τα μαλλιά νεογέννητου, την κατέβασε στο κεφάλι του. Ο Καραλιός γύρισε ζαλισμένος, παραπάτησε κι ύστερα ο μικρός την κατέβασε άλλη μια, αυτή τη φορά στο πρόσωπο, έπειτα μια φορά ακόμα. Ο Καραλιός ξαπλώθηκε. Σηκώσαμε τον Ντιζά, ο Γκόγκας έφερε νερό απ’ την κρήνη, τον έβρεξε, τον καθάρισε. Συνήλθε. Κοιτάξαμε τον πεσμένο Καραλιό. Ακούσαμε βήματα απ’ την άλλη μεριά της εκκλησίας. Είδαμε μια σκιά, ο νεωκόρος καλησπέρισε τον παπά. «Θέλω τον σταυρό», είπε ο μικρός απ’ τον Συνοικισμό. Καθόταν πάνω στην κοτρόνα. Ο Ντιζάς τον κοίταξε. Είχε μείνει λίγο αίμα στη βάση του λαιμού. Φάνηκε ο νεωκόρος. Είδε τον Καραλιό κι έβαλε τις φωνές. Του είπαμε ότι σκόνταψε στις ρωγμές του τσιμέντου. Έπεσε και χτύπησε στην κοτρόνα ― άγνωστο πώς βρέθηκε εκεί. Ήρθε ο παπάς, τηλεφώνησε στο αγροτικό ιατρείο. Τον μάζεψαν σ’ ένα τέταρτο, αναίσθητο ακόμα. Στη Λειτουργία ο Ντιζάς πήρε το πρώτο εξαπτέρυγο. Εγώ το δεύτερο, ο Γκόγκας κι ο τελευταίος που ήρθε τα μανουάλια. Έξω απ’ την εκκλησία ο παππούς με είδε που δεν κρατούσα τον σταυρό, αλλά μου ’κλεισε το μάτι ― μου έδωσε τελικά τα χρήματα. Την πομπή, ακριβώς πίσω απ’ τον παπά, οδηγούσε ο μικρός. Ανέκφραστος παρά το πλήθος στην πλατεία, ατάραχος ακόμα κι όταν μεσάνυχτα άστραψαν πάνω μας γαλαζοπράσινα τα πυροτεχνήματα ― λες και δεν ήταν Πάσχα, λες κι ήταν μια Τρίτη βράδυ, Ιούλιος με τις ζέστες κι όλος ο Συνοικισμός στις αυλές, στις πλαστικές καρέκλες, να πίνει μπίρες σιωπηλός. * Ο Γιάννης Παλαβός γεννήθηκε στο Βελβεντό Κοζάνης το 1980. Σπούδασε δημοσιογραφία στο Α.Π.Θ. και πολιτιστική διαχείριση στην Πάντειο. Το 2005 κέρδισε το πρώτο βραβείο στον διαγωνισμό διηγήματος για νέους συγγραφείς του Βρετανικού Συμβουλίου. Η πιο πρόσφατη συλλογή του, με τίτλο «Αστείο» (Νεφέλη, 2012), τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος και το βραβείο του ηλεκτρονικού περιοδικού «Ο Αναγνώστης.

THE CROSS An Easter Story Yannis Palavos*   Translated by Vassilis C. Militsis A knot of children are looking forward to the comencement of the church mass so they can carry the Cross, the angel fans and other church symbols at the Resurrection Celebration. The doors were locked. Someone said that he saw the verger buy wine. There were three of us waiting. I had brought the Gameboy with me, but I didn’t take it out. “Time drags on,” said Dizas. “We’ll kill it somehow until the hour comes,” added Gongas. It was he who had seen the verger. They stayed in the same neighborhood. Gongas was the last to come. The bell rang once. “Half past five,” said Dizas again. When I got to the church at four I found him there. He had been there since three o’ clock and he had brought something to eat, too. Gongas came shortly before five. “Who else do you think are coming?” asked Gongas. “I don’t give it a dime,” said Dizas; “I came first.” When I saw him in the courtyard, I had half a mind to leave. Every year the same thing. But this year I wanted this cross badly. If not the cross, be it an angel fan – the first one. “The darned time stands still,” said Gongas. I stuck my hand into my overall pocket to make sure that my Gameboy was in place. It was of small use; I only had two cassettes. My granddad, however, promised me. I bowed and saw some bees flying around the hyacinths. Further on, by the cypresses you could see the fountain, the geranium bed and in it rusty-colored rocks; and on the walls of the guest-house the broad-leafed and blooming ivy spread from the ground to the eaves. Easter was on the proper season this year. We were sitting on the steps in front of the belfry. “My brother,” said Gongas, “told me Karalios would come, too.” Dizas was silent. “Each in his own turn,” I said. The court iron gate ground open. In came a small boy, a year younger than we. He was in the fifth grade and lived in the Settlement, on the eastern edge of the village at the foot of the mountain. That’s where people from Skouliari and from Pieria mountains settled after the war when the Nazis had burned down their villages. We shunned them because they were irritable. But this was our parish and the boy was younger. At most he could be given to hold a candelabrum – the first or the second; it was of no importance. His face was ruddy and freckled. As the hours advanced, traffic increased in the alleys around the church. Last minute shopping before the feast. People sat in the cafes; motor scooters droned by. The scents of flowers receded with the setting sun. The belfry shadow grew longer. Croodlin doves could be heard on the roofs. Most of the time we kept silent and waited. Around seven the gate opened again with its usual grinding noise. The verger came in holding a plastic bag. He squinted at us as were sitting on the steps and smiled. “The priest will come shortly and give you the vestments to put on as altar boys. He then went into the guest-house and we didn’t hear him lock. “Fine,” said Dizas. Last year he had waited to get the cross since three o’clock, but it was Karalios who got it, though he came at eight before the priest had the time to hand the boys the versets. He pushed a boy aside and took his turn, got into the sanctum and snatched the cross from Dizas. I was present as I had gone there very early. I was holding the main candelabrum, because others had been quick enough to get the angel fans. The priest had turned his back on us as he was blessing the Eucharist. During the mass, the procession and afterwards at the Resurrection celebration Dizas had fixed his eyes on the ground. But this year I wanted the cross badly; at least the main angel fan. If I held something of these two, granddad promised to give me money to buy a new cassette. Gongas was to get the second angel fan, and the little one from the Settlement the first candelabrum. The next one to come would receive another one. We waited for the priest to come while the daylight was dwindling. Karalios arrived around half past seven. Dizas and Gongas made no comment. “Haven’t they opened?” asked Karalios. We were in the same school grade, but in different classrooms. He was wearing a jean jacket. “Who’s this?” he asked pointing to the little boy from the Settlement. The little one looked at him. Rumor had it in the village that people in the Settlement carried their goats on their backs, beat their wives, and all they cared for were their goat flocks. The boys right after their graduation from school, they immediately became cattle raisers, bricklayers or woodcutters. ‘People of different kidney’ they said in the cafes. Dizas and Gongas got up and stood at the porch entrance. I followed them and Gongas let me be the second. The little one took his place behind him. We stood in file in front of the door and on the opposite side stood Karalios, his arms crossed. The church bell sounded eight. We heard a car park behind the church. it must have been the priest. Karalios went at Dizas. He grabbed him by the collar and rolled him on the concrete, where there was an anthill. Dizas sprang up, got hold of a handful of rough gravel and threw it at him. I ducked and it missed me by a hair’s breadth. Karalios ducked, too, and the stones hit and cracked a window pane of the church porch. Karalios flung himself against him and started kicking him in the stomach. Dizas cringed like a threatened worm. Gongas and I attempted to stop him but he sprang viciously at us, too. I was afraid he might break my Gameboy, so I quit trying to stop him. I hurried around the church to call the priest but he still hadn’t come – the car we heard belonged to someone else. The verger was nowhere to be found. Karalios went on kicking and hitting. We could see blood splotches in the concrete fissures and the grass that grew near the anthill. Then we saw the little one from the Settlement holding a hefty stone, which he had taken from the flower bed. He went behind Karalios and in a singular way, as if he were picking flowers or stroking a new born baby’s hair, he drove it down upon his head. Karalios turned around dazed, and the little one hit him again, this time on his face; and then once more. Karalios fell flat on his back. We helped Dizas up and Gongas brought some water from the fountain, doused his face and cleaned him. He came round. We looked at the fallen Karalios. We heard footfalls on the other side of the church and saw a shadow; it was the verger, who was greeting the priest. “I want to get the cross,” said the little one from the Settlement. He was sitting on the stone. Dizas looked at him. There was some blood left at the base of his neck. Then the verger came. He saw Karalios and started shouting. We told him Karalios had stumbled in the concrete fissures, fell and hit himself on the stone – it was a wonder how the stone was there. The priest came and phoned the village clinic. They picked him up in a quarter of an hour later, still unconscious. At mass Dizas lifted the first angel fan, I got the second and Gongas, who had come last, got the candelabra. Outside the church my granddad saw me not carrying the cross but he winked at me – and finally gave me the money. Right behind the priest the procession was led by the little one; despite the crowd he remained impassive and unperturbed even when at midnight the blue-green fireworks flashed over our heads – as though no Easter were being celebrated, as though it were merely an ordinary Tuesday night or a warm July evening when the entire Settlement people sat in plastic chairs outside their houses enjoying cold beers.  * Yannis Palavos was born in Velventos, Kozani, in 1980. He studied journalism at the University of Thessaloniki and cultural management at Panteion University in Athens. In 2005 he won the first short story award for young authors of the British Council. His recent collection, under the title “Asteio” Nefeli Publishers, 2012 won the State Short Story Award and the award of the on-line magazine “O Anagnostes [The Reader]”