LIFE IN INFERNO - ΤΡΑΓΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

 

THE FIRES WITHIN   Arthur C. Clarke       'This,' said Karn smugly, 'will interest you. Just take a look at it!' He pushed across the file he had been reading, and for the nth time I decided to ask for his transfer, or failing that, my own. 'What's it about?' I said wearily. 'It's a long report from a Dr Matthews to the Minister of Science.' He waved it in front of me. 'Just read it!' Without much enthusiasm, I began to go through the file. A few minutes later I looked up and admitted grudgingly: 'Maybe you're right - this time.' I didn't speak again until I'd finished… *** My dear Minister [the letter began]. As you requested, here is my special report on Professor Hancock's experiments, which have had such unexpected and extraordinary results. I have not had time to cast it into a more orthodox form, but am sending you the dictation just as it stands. Since you have many matters engaging your attention, perhaps I should briefly summarize our dealings with Professor Hancock. Until 1955, the Professor held the Kelvin Chair of Electrical Engineering at Brendon University, from which he was granted indefinite leave of absence to carry out his researches. In these he was joined by the late Dr Clayton, sometime Chief Geologist to the Ministry of Fuel and Power. Their joint research was financed by grants from the Paul Fund and the Royal Society. The Professor hoped to develop sonar as a means of precise geological surveying. Sonar, as you will know, is the acoustic equivalent of radar, and although less familiar is older by some millions of years, since bats use it very effectively to detect insects and obstacles at night. Professor Hancock intended to send high-powered supersonic pulses into the ground and to build up from the returning echoes an image of what lay beneath. The picture would be displayed on a cathode-ray tube and the whole system would be exactly analogous to the type of radar used in aircraft to show the ground through cloud. In 1957 the two scientists had achieved partial success but had exhausted their funds. Early in 1958 they applied directly to the government for a block grant. Dr Clayton pointed out the immense value of a device which would enable us to take a kind of X-ray photo of the Earth's crust, and the Minister of Fuel gave it his approval before passing on the application to us. At that time the report of the Bernal Committee had just been published and we were very anxious that deserving cases should be dealt with quickly to avoid further criticisms. I went to see the Professor at once and submitted a favourable report; the first payment of our grant (5/543A/68) was made a few days later. From that time I have been continually in touch with the research and have assisted to some extent with technical advice. The equipment used in the experiments is complex, but its principles are simple. Very short but extremely powerful pulses of supersonic waves are generated by a special transmitter which revolves continuously in a pool of a heavy organic liquid. The beam produced passes into the ground and 'scans' like a radar beam searching for echoes. By a very ingenious time-delay circuit which I will resist the temptation to describe, echoes from any depth can be selected and so pictures of the strata under investigation can be built up on a cathode-ray screen in the normal way. When I first met Professor Hancock his apparatus was rather primitive, but he was able to show me the distribution of rock down to a depth of several hundred feet and we could see quite clearly a part of the Bakerloo Line which passed very near his laboratory. Much of the Professor's success was due to the great intensity of his supersonic bursts; almost from the beginning he was able to generate peak powers of several hundred kilowatts, nearly all of which was radiated into the ground. It was unsafe to remain near the transmitter, and I noticed that the soil became quite warm around it. I was rather surprised to see large numbers of birds in the vicinity, but soon discovered that they were attracted by the hundreds of dead worms lying on the ground. At the time of Dr Clayton's death in 1960, the equipment was working at a power level of over a megawatt and quite good pictures of strata a mile down could be obtained. Dr Clayton had correlated the results with known geographical surveys, and had proved beyond doubt the value of the information obtained. Dr Clayton's death in a motor accident was a great tragedy. He had always exerted a stabilizing influence on the Professor, who had never been much interested in the practical applications of his work. Soon afterwards I noticed a distinct change in the Professor's outlook, and a few months later he confided his new ambitions to me. I had been trying to persuade him to publish his results (he had already spent over £50,000 and the Public Accounts Committee was being difficult again), but he asked for a little more time. I think I can best explain his attitude by his own words, which I remember very vividly, for they were expressed with peculiar emphasis. 'Have you ever wondered,' he said, 'what the Earth really is like inside? We've only scratched the surface with our mines and wells. What lies beneath is as unknown as the other side of the Moon. 'We know that the Earth is unnaturally dense - far denser than the rocks and soil of its crust would indicate. The core may be solid metal, but until now there's been no way of telling. Even ten miles down the pressure must be thirty tons or more to the square inch and the temperature several hundred degrees. What it's like at the centre staggers the imagination: the pressure must be thousand of tons to the square inch. It's strange to think that in two or three years we may have reached the Moon, but when we've got to the stars we'll still be no nearer that inferno four thousand miles beneath our feet.     'I can now get recognizable echoes from two miles down, but I hope to step up the transmitter to ten megawatts in a few months. With that power, I believe the range will be increased to ten miles; and I don't mean to stop there.' I was impressed, but at the same time I felt a little sceptical. "That's all very well,' I said, 'but surely the deeper you go the less there'll be to see. The pressure will make any cavities impossible, and after a few miles there will simply be a homogeneous mass getting denser and denser.' 'Quite likely,' agreed the Professor. 'But I can still learn a lot from the transmission characteristics. Anyway, we'll see when we get there!' That was four months ago; and yesterday I saw the result of that research. When I answered his invitation the Professor was clearly excited, but he gave me no hint of what, if anything, he had discovered. He showed me his improved equipment and raised the new receiver from its bath. The sensitivity of the pickups had been greatly improved, and this alone had effectively doubled the range, altogether apart from the increased transmitter power. It was strange to watch the steel framework slowly turning and to realize that it was exploring regions, which, in spite of their nearness, man might never reach. When we entered the hut containing the display equipment, the Professor was strangely silent. He switched on the transmitter, and even though it was a hundred yards away I could feel an uncomfortable tingling. Then the cathode-ray tube lit up and the slowly revolving time-base drew the picture I had seen so often before. Now, however, the definition was much improved owing to the increased power and sensitivity of the equipment. I adjusted the depth control and focused on the Underground, which was clearly visible as a dark lane across the faintly luminous screen. While I was watching, it suddenly seemed to fill with mist and I knew that a train was going through. Presently I continued the descent. Although I had watched this picture many times before, it was always uncanny to see great luminous masses floating towards me and to know that they were buried rocks - perhaps the debris from the glaciers of fifty thousand years ago. Dr Clayton had worked out a chart so that we could identify the various strata as they were passed, and presently I saw that I was through the alluvial soil and entering the great clay saucer which traps and holds the city's artesian water. Soon that too was passed, and I was dropping down through the bedrock almost a mile below the surface.   The picture was still clear and bright, though there was little to see, for there were now few changes in the ground structure. The pressure was already rising to a thousand atmospheres; soon it would be impossible for any cavity to remain open, for the rock itself would begin to flow. Mile after mile I sank, but only a pale mist floated on the screen, broken sometimes when echoes were returned from pockets or lodes of denser material. They became fewer and fewer as the depth increased - or else they were now so small that they could no longer be seen. The scale of the picture was, of course, continually expanding. It was now many miles from side to side, and I felt like an airman looking down upon an unbroken cloud ceiling from an enormous height. For a moment a sense of vertigo seized me as I thought of the abyss into which I was gazing. I do not think that the world will ever seem quite solid to me again. At a depth of nearly ten miles I stopped and looked at the Professor. There had been no alteration for some time, and I knew that the rock must now be compressed into a featureless, homogeneous mass. I did a quick mental calculation and shuddered as I realized that the pressure must be at least thirty tons to the square inch. The scanner was revolving very slowly now, for the feeble echoes were taking many seconds to struggle back from the depths. 'Well, Professor,' I said, 'I congratulate you. It's a wonderful achievement. But we seem to have reached the core now. I don't suppose there'll be any change from here to the centre.' He smiled a little wryly. 'Go on,' he said. 'You haven't finished yet.' There was something in his voice that puzzled and alarmed me. I looked at him intently for a moment; his features were just visible in the blue-green glow of the cathode-ray tube. 'How far down can this thing go?' I asked, as the interminable descent started again. 'Fifteen miles,' he said shortly. I wondered how he knew, for the last feature I had seen at all clearly was only eight miles down. But I continued the long fall through the rock, the scanner turning more and more slowly now, until it took almost five minutes to make a complete revolution. Behind me I could hear the Professor breathing heavily, and once the back of my chair gave a crack as his fingers gripped it. Then, suddenly, very faint markings began to reappear on the screen. I leaned forward eagerly, wondering if this was the first glimpse of the world's iron core. With agonizing slowness the scanner turned through a right angle, then another. And then… I leaped suddenly out of my chair, cried 'My God!' and turned to face the Professor. Only once before in my life had I received such an intellectual shock - fifteen years ago, when I had accidentally turned on the radio and heard the fall of the first atomic bomb. That had been unexpected, but this was inconceivable. For on the screen had appeared a grid of faint lines, crossing and recrossing to form a perfectly symmetrical lattice. I know that I said nothing for many minutes, for the scanner made a complete revolution while I stood frozen with surprise. Then the Professor spoke in a soft, unnaturally calm voice. 'I wanted you to see it for yourself before I said anything. That picture is now thirty miles in diameter, and those squares are two or three miles on a side. You'll notice that the vertical lines converge and the horizontal ones are bent into arcs. We're looking at part of an enormous structure of concentric rings; the centre must lie many miles to the north, probably in the region of Cambridge. How much further it extends in the other direction we can only guess.' 'But what is it, for heaven's sake?' 'Well, it's clearly artificial.' "That's ridiculous! Fifteen miles down!' The Professor pointed to the screen again. 'God knows I've done my best,' he said, 'but I can't convince myself that Nature could make anything like that.' I had nothing to say, and presently he continued: 'I discovered it three days ago, when I was trying to find the maximum range of the equipment. I can go deeper than this, and I rather think that the structure we can see is so dense that it won't transmit my radiations any further. 'I've tried a dozen theories, but in the end I keep returning to one. We know that the pressure down there must be eight or nine thousand atmospheres, and the temperature must be high enough to melt rock. But normal matter is still almost empty space. Suppose that there is life down there - not organic life, of course, but life based on partially condensed matter, matter in which the electron shells are few or altogether missing. Do you see what I mean? To such creatures, even the rock fifteen miles down would offer no more resistance than water - and we and all our world would be as tenuous as ghosts.' 'Then that thing we can see -' 'Is a city, or its equivalent. You've seen its size, so you can judge for yourself the civilization that must have built it. All the world we know - our oceans and continents and mountains - is nothing more than a film of mist surrounding something beyond our comprehension.' Neither of us said anything for a while. I remember feeling a foolish surprise at being one of the first men in the world to learn the appalling truth; for somehow I never doubted that it was the truth. And I wondered how the rest of humanity would react when the revelation came. Presently I broke into the silence. 'If you're right,' I said, 'why have they - whatever they are - never made contact with us?' The Professor looked at me rather pityingly. "We think we're good engineers,' he said, 'but how could we reach them? Besides, I'm not at all sure that there haven't been contacts. Think of all the underground creatures and the mythology - trolls and kobolds and the rest. No, it's quite impossible - I take it back. Still, the idea is rather suggestive.' All the while the pattern on the screen had never changed: the dim network still glowed there, challenging our sanity. I tried to imagine streets and buildings and the creatures going among them, creatures who could make their way through the incandescent rock as a fish swims through water. It was fantastic… and then I remembered the incredibly narrow range of temperatures and pressures under which the human race exists. We, not they, were the freaks, for almost all the matter in the universe is at temperatures of thousands or even millions of degrees. 'Well,' I said lamely, 'what do we do now?' The Professor leaned forward eagerly. 'First we must learn a great deal more, and we must keep this an absolute secret until we are sure of the facts. Can you imagine the panic there would be if this information leaked out? Of course, the truth's inevitable sooner or later; but we may be able to break it slowly. 'You'll realize that the geological surveying side of my work is now utterly unimportant. The first thing we have to do is to build a chain of stations to find the extent of the structure. I visualize them at ten-mile intervals towards the north, but I'd like to build the first one somewhere in South London to see how extensive the thing is. The whole job will have to be kept as secret as the building of the first radar chain in the late thirties.   'At the same time, I'm going to push up my transmitter power again. I hope to be able to beam the output much more narrowly, and so greatly increase the energy concentration. But this will involve all sorts of mechanical difficulties, and I'll need more assistance.' I promised to do my utmost to get further aid, and the Professor hopes that you will soon be able to visit his laboratory yourself. In the meantime I am attaching a photograph of the vision screen, which although not as clear as the original will, I hope, prove beyond doubt that our observations are not mistaken. I am well aware that our grant to the Interplanetary Society has brought us dangerously near the total estimate for the year, but surely even the crossing of space is less important than the immediate investigation of this discovery which may have the most profound effects on the philosophy and the future of the whole human race. *** I sat back and looked at Karn. There was much in the document I had not understood, but the main outlines were clear enough. 'Yes,' I said,'this is it! Where's that photograph?' He handed it over. The quality was poor, for it had been copied many times before reaching us. But the pattern was unmistakable and I recognized it at once. 'They were good scientists,' I said admiringly. 'That's Callastheon, all right. So we've found the truth at last, even if it has taken us three hundred years to do it.' 'Is that surprising,' asked Karn, 'when you consider the mountain of stuff we've had to translate and the difficulty of copying it before it evaporates?' I sat in silence for a while, thinking of the strange race whose relics we were examining. Only once - never again! - had I gone up the great vent our engineers had opened into the Shadow World. It had been a frightening and unforgettable experience. The multiple layers of my pressure suit had made movement very difficult, and despite their insulation I could sense the unbelievable cold that was all around me. 'What a pity it was,' I mused,'that our emergence destroyed them so completely. They were a clever race, and we might have learned a lot from them.' 'I don't think we can be blamed,' said Karn. 'We never really believed that anything could exist under those awful conditions of near-vacuum, and almost absolute zero. It couldn't be helped.' I did not agree. 'I think it proves that they were the more intelligent race. After all, they discovered us first. Everyone laughed at my grandfather when he said that the radiation he'd detected from the Shadow World must be artificial.' Karn ran one of his tentacles over the manuscript. 'We've certainly discovered the cause of that radiation,' he said. 'Notice the date - it's just a year before your grandfather's discovery. The Professor must have got his grant all right!' He laughed unpleasantly. 'It must have given him a shock when he saw us coming up to the surface, right underneath him.' I scarcely heard his words, for a most uncomfortable feeling had suddenly come over me. I thought of the thousands of miles of rock lying below the great city of Callastheon, growing hotter and denser all the way to the Earth's unknown core. And so I turned to Karn. 'That isn't very funny,' I said quietly. It may be our turn next.'     See also: ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΙΓΑΝΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ - AR.. ARTHUR C. CLARKE - THE MASTER OF SCI-FI ΟΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΟΙ

ΟΙ ΦΩΤΙΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΑ ΠΟΔΙΑ ΜΑΣ Άρθουρ Κλαρκ   Μετάφραση: Βασίλης Κ. Μηλίτσης   «Τούτο», είπε ο Καρν αλαζονικά, «θα σ’ ενδιαφέρει. Απλά ρίξε μια ματιά!»  Έσπρωξε προς το μέρος μου τον φάκελο που διάβαζε, και για νιοστή φορά αποφάσισα να του ζητήσω να μετατεθεί, ή αν όχι αυτός, να μετατεθώ εγώ. «Περί τίνος πρόκειται;» ρώτησα κουρασμένα. «Πρόκειται για μια μακροσκελή αναφορά από κάποιον Δόκτορα Μάθιους  προς τον Υπουργό Επιστημών». Μου κούνησε το φάκελο μπροστά μου. «Απλά διάβασέ τον». Χωρίς ιδιαίτερο ενθουσιασμό, άρχισα να διαβάζω επί τροχάδην τον φάκελο. Μετά από λίγα λεπτά σήκωσα το κεφάλι μου και παραδέχτηκα απρόθυμα: «Μπορεί να έχεις δίκιο – τη φορά αυτή». Και δε μίλησα άλλο παρά μόνο όταν τελείωσα…  *** Αγαπητέ κύριε Υπουργέ [άρχισε το γράμμα]. Όπως ζητήσατε, σας παρουσιάζω την ειδική αναφορά σχετικά με τα πειράματα του καθηγητή Χάνκοκ, τα οποία κατέληξαν σε  τόσο απροσδόκητα και ασυνήθιστα αποτελέσματα. Δεν είχα τον χρόνο να συντάξω την αναφορά σε μια πιο ορθόδοξη μορφή και σας τη στέλνω όπως ακριβώς έχει. Εν όψει των πολλών υποθέσεων που απασχολούν την προσοχή σας, ίσως οφείλω να συνοψίσω εν συντομία τη σχέση μου με τον καθηγητή Χάνκοκ. Μέχρι το 1955 ο καθηγητής κατείχε την έδρα Κέλβιν, στο τμήμα της ηλεκτρολογίας του πανεπιστημίου του Μπρέντον, πράγμα που του χορηγήθηκε απεριόριστη άδεια απουσίας για να συνεχίσει τις έρευνές του. Σ’ αυτές συμμετέσχε και ο αείμνηστος Δόκτωρ Κλέιτον, το πάλαι επικεφαλής γεωλόγος του Υπουργείου Ορυκτών Καυσίμων και Ηλεκτρισμού. Η από κοινού έρευνα χρηματοδοτήθηκε με δωρεές του Ταμείου Πολ και της Βασιλικής Εταιρίας. Ο καθηγητής προσδοκούσε να αναπτύξει τον ηχοεντοπισμό [σόναρ] σαν μέσο ακριβούς γεωλογικής χαρτογράφησης. Ο ηχοεντοπισμός, όπως γνωρίζετε, είναι το ακουστικό ισοδύναμο του ραντάρ, και παρότι είναι λιγότερο γνωστό είναι αρχαιότερο κατά εκατομμύρια έτη, εφόσον το χρησιμοποιούν οι νυχτερίδες για να εντοπίζουν έντομα και ν’ αποφεύγουν εμπόδια στο σκοτάδι. Ο καθηγητής Χάνκοκ σκόπευε να εκπέμψει υψηλής ενέργειας υπερηχητικούς παλμούς μέσα στο έδαφος και να σχηματίσει από την επιστραφείσα ηχώ μια εικόνα για το τι βρίσκεται από κάτω. Η εικόνα θα φαινόταν πάνω σε μια οθόνη καθοδικής λυχνίας και το όλο σύστημα θα ήταν ανάλογο με τον τύπο ενός ραντάρ που χρησιμοποιείται από τα αεροσκάφη να εντοπίζουν το έδαφος μέσα από τα σύννεφα. Το 1957 οι δύο επιστήμονες έφτασαν σε μερική επιτυχία αλλά είχαν εξαντλήσει όλη τη χρηματοδότηση. Στις αρχές του 1958 απευθύνθηκαν άμεσα στην κυβέρνηση για μια κρατική επιχορήγηση. Ο Δόκτωρ Κλέιτον επεσήμανε την τεράστια σημασία μιας συσκευής που θα μας επέτρεπε να βγάλουμε ενός είδους ακτινογραφία του γήινου φλοιού, και ακολούθως ο Υπουργός επί των Ορυκτών Καυσίμων ενέκρινε την αίτησή μας. Εκείνη την χρονική περίοδο είχε μόλις ανακοινωθεί η αναφορά της Επιτροπής Βραβείων Μπέρναλ κι εμείς αδημονούσαμε περιμένοντας να διεκπεραιωθούν γρήγορα τα θέματα που άξιζαν για ν’ αποφύγουμε περαιτέρω κριτικές. Μετέβην αμέσως να δω τον καθηγητή και υπέβαλα μια ευνοϊκή αναφορά. Η πρώτη πληρωμή της επιχορήγησής μας (5/543A/68) εκτελέστηκε λίγες μέρες αργότερα. Από τη στιγμή εκείνη βρίσκομαι σε συνεχή επαφή με την έρευνα και έχω σε κάποιο βαθμό συμβουλευτικά συνδράμει όσον αφορά τα τεχνικά θέματα. Ο εξοπλισμός για τα πειράματα είναι πολύπλοκος, αλλά η αρχή είναι απλή. Πολλοί εξαιρετικά ισχυροί παλμοί βραχέων υπερηχητικών κυμάτων παράγονται από έναν ειδικό πομπό που συνεχώς περιστρέφεται μέσα σε μια δεξαμενή ενός βαρέως οργανικού υγρού. Η δέσμη που παράγεται περνά μέσα από το έδαφος και το σαρώνει όπως η δέσμη ενός ραντάρ που εντοπίζει αντανακλώμενους ήχους. Με τη βοήθεια ενός ευφυούς κυκλώματος χρονοκαθυστέρησης – δε θα εισέλθω στον πειρασμό να το περιγράψω – οι αντανακλώμενοι ήχοι συλλέγονται και κατ’ αυτόν τον τρόπο τα υπό έρευνα πετρώματα απεικονίζονται πάνω σε μια οθόνη καθοδικής λυχνίας κατά τον συνήθη τρόπο. Όταν πρωτοσυνάντησα τον καθηγητή Χάνκοκ, η συσκευή του ήταν μάλλον πρωτόγονη, αλλά ο ίδιος ήταν σε θέση να μας δείξει τη διάταξη των πετρωμάτων σε βάθος αρκετών εκατοντάδων ποδιών ώστε να μπορέσουμε να διακρίνουμε αρκετά καθαρά ένα μέρος της γραμμής  Μπεϊκερλού του μετρό που περνούσε πολύ κοντά από το εργαστήριό του. Το μεγαλύτερο μέρος της επιτυχίας του καθηγητή οφειλόταν στους έντονους υπερηχητικούς παλμούς. Σχεδόν από την αρχή μπόρεσε να παραγάγει αιχμές ισχύος αρκετών εκατοντάδων κιλοβάτ, η οποία σχεδόν όλη διοχετευόταν μέσα στο έδαφος. Δεν ήταν ασφαλές να παραμείνεις πλάι στον πομπό, γιατί παρατήρησα πως το έδαφος γύρω του ζεσταινόταν αρκετά. Έμεινα μάλλον έκπληκτος που είδα έναν μεγάλο αριθμό πουλιών στον περίγυρο, αλλά σύντομα ανακάλυψα ότι τα προσείλκυαν εκατοντάδες νεκρά σκουλήκια που κείτονταν πάνω στο χώμα. Όταν το 1960 πέθανε ο Δόκτωρ Κλέιτον, ο εξοπλισμός δούλευε σ’ ένα επίπεδο ισχύος πάνω από ένα μεγαβάτ και μπορούσε κανείς να αποκτήσει αρκετά καθαρές εικόνες από πετρώματα σε βάθος ενός μιλίου. Ο αείμνηστος Δόκτωρ Κλέιτον είχε συσχετίσει τα αποτελέσματα με τις ήδη γνωστές χαρτογραφήσεις και είχε αποδείξει πέραν πάσης αμφιβολίας την αξία των πληροφοριών που αποκτήθηκαν. Ο θάνατος του Δρ Κλέιτον σε τροχαίο υπήρξε μεγάλη τραγωδία. Πάντοτε εξασκούσε μια σταθεροποιητική επιρροή στον καθηγητή, ο οποίος δεν επιδείκνυε μεγάλο ενδιαφέρον για την πρακτική εφαρμογή της δουλειάς του. Πολύ σύντομα παρατήρησα μια σαφή αλλαγή στις απόψεις του καθηγητή και λίγους μήνες αργότερα μου εκμυστηρεύτηκε τις νέες του φιλοδοξίες. Προσπαθούσα να τον πείσω να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα της δουλειάς του (είχε ήδη δαπανήσει πάνω από £50,000 και η Επιτροπή Δημοσίων Εξόδων τον ζόριζε πάλι). Παρόλα αυτά μου ζήτησε λίγο χρόνο ακόμη. Θεωρώ ότι μπορώ να εξηγήσω τη στάση του με τα δικά του λόγια, τα οποία θυμάμαι ξεκάθαρα, διότι τα εξέφρασε με ιδιαίτερη έμφαση. «Έχεις ποτέ αναρωτηθεί», είπε, «πώς ακριβώς είναι η γη βαθειά μέσα της; Ο άνθρωπος έχει μόνο ξύσει την επιφάνεια με τα ορυχεία και τα πηγάδια. Αυτό που βρίσκεται πιο κάτω είναι τόσο άγνωστο όσο και η αθέατη πλευρά της σελήνης. »Γνωρίζουμε ότι η γη είναι αφύσικα πυκνή – κατά πολύ πυκνότερη απ’ όσο τα πετρώματα και τα χώματα δείχνουν. Ο πυρήνας ενδέχεται ν’ αποτελείται από ατόφιο μέταλλο, αλλά μέχρι τώρα δεν είμαστε καθόλου σε θέση να το επιβεβαιώσουμε.  Ακόμη και σε βάθος δέκα μιλίων η πίεση πρέπει να ανέρχεται σε πάνω από τριάντα τόνους ανά τετραγωνική ίντσα και η θερμοκρασία σε αρκετούς εκατοντάδες βαθμούς. Η κατάσταση στο κέντρο συγκλονίζει τη φαντασία: η πίεση πρέπει να φτάνει στις χιλιάδες τόνους ανά τετραγωνική ίντσα. Είναι παράξενο να σκεφτείς πως σε δυο με τρία χρόνια μπορεί να φτάσουμε στο φεγγάρι, αλλά κι όταν ακόμη κατακτήσουμε τα άστρα, θα συνεχίσουμε να μην είμαστε ακόμη πιο κοντά σ’ εκείνη την κόλαση τέσσερις χιλιάδες μίλια κάτω από τα πόδια μας. »Μπορώ τώρα να λαμβάνω αναγνωρίσιμους ήχους από βάθος δύο μιλίων, αλλά ελπίζω να αναβαθμίσω τον πομπό στα δέκα μεγαβάτ μέσα σε λίγους μήνες. Μ’ αυτή την ισχύ, πιστεύω ότι η εμβέλεια θα αυξηθεί στα δέκα μίλια. Και δεν σκοπεύω να παραμείνω εκεί». Μ’ εντυπωσίασε, αλλά συγχρόνως ένιωσα κάποιες αμφιβολίες. «Όλα καλά αυτά», του είπα, «αλλά ασφαλώς όσο πιο βαθειά πας, τόσο λιγότερα θα υπάρχουν εκεί να δεις. Η πίεση δεν θα επιτρέπει καθόλου να διακρίνεις τυχόν κοιλώματα, και μετά από λίγα μίλια θα φαίνεται απλά μια ομοιόμορφη μάζα που θα γίνεται όλο και πιο πυκνή». «Πολύ πιθανόν», συμφώνησε ο καθηγητής, «αλλά θα μπορώ ακόμη να μάθω πολλά από τα χαρακτηριστικά της ακτινοβολίας. Εν πάση περιπτώσει, θα δούμε όταν φτάσουμε εκεί!» Όλα αυτό έγινε πριν από τέσσερις μήνες, και χθες είδα το αποτέλεσμα εκείνης της έρευνας. Όταν με κάλεσε να τον επισκεφτώ ξανά, ο καθηγητής ήταν σαφώς αναστατωμένος, αλλά δε μου έδωσε καμιά απολύτως ένδειξη για το τι είχε ανακαλύψει. Μου έδειξε τον βελτιωμένο εξοπλισμό του και έβγαλε την καινούργια οθόνη από το οργανικό υγρό της. Η ευαισθησία των λήψεων είχε σημαντικά βελτιωθεί, πράγμα που από μόνο του είχε αποτελεσματικά διπλασιάσει την εμβέλεια, χώρια από την αυξημένη ισχύ του πομπού. Ένιωθες περίεργα να βλέπεις το πλαίσιο του μηχανισμού να περιστρέφεται αργά και να συνειδητοποιείς ότι εξερευνούσε περιοχές τις οποίες, παρόλη την εγγύτητά τους, ο άνθρωπος ποτέ δε θα τις προσέγγιζε. Όταν εισήλθαμε στην καμπίνα που περιείχε τον εξοπλισμό προβολής εικόνων, ο καθηγητής ήταν κατά περίεργο τρόπο σιωπηλός. Ενεργοποίησε τον πομπό και, μολονότι βρισκόταν εκατό μετρά μακριά μας, ένιωθα ένα δυσάρεστο μυρμήγκιασμα στο σώμα μου. Κατόπιν η οθόνη καθοδικής λυχνίας φωτίστηκε και η αργά περιστρεφόμενη βάση σχημάτισε την εικόνα που τόσο συχνά είχα δει και πριν. Τώρα, όμως, η ευκρίνεια είχε βελτιωθεί πολύ χάρη στην αυξημένη ισχύ και την ευαισθησία του εξοπλισμού. Ρύθμισα τον έλεγχο βάθους και εστίασα στο Μετρό, το οποίο ήταν καθαρά ορατό σαν μια σκοτεινή λωρίδα στο πλάτος της αμυδρά φωτεινής οθόνης. Ενώ έβλεπα την εικόνα, ξαφνικά η οθόνη φάνηκε να γεμίζει με ομίχλη και κατάλαβα πως εκείνη τη στιγμή περνούσε ένα τρένο. Αμέσως συνέχισα να κατεβαίνω όλο και πιο πολύ. Αν και είχα δει αυτήν την εικόνα πολλές φορές πριν, πάντα με κυρίευε ένα απόκοσμο συναίσθημα να βλέπω μεγάλες φωτεινές μάζες να εμφανίζονται αργά προς το μέρος μου γνωρίζοντας ότι αυτές ήταν θαμμένα πετρώματα – ίσως τα συντρίμματα παγετώνων πριν από πενήντα χιλιάδες χρόνια. Ο αείμνηστος Δρ Κλέιτον είχε επινοήσει έναν πίνακα για να αναγνωρίζει τα διάφορα πετρώματα καθώς τα προσπερνούσε η δέσμη του ηχοεντοπισμού, και αμέσως μετά συνειδητοποίησα ότι είχα περάσει το προσχωσιγενές έδαφος και έμπαινα στην τεράστια αργιλική λεκάνη που παγίδευσε και κρατάει το αρτεσιανό νερό της πόλης. Σύντομα πέρασα και μέσα απ’ αυτό και συνεχώς κατέβαινα μέσα από βραχώδη πετρώματα σχεδόν ένα μίλι κάτω από την επιφάνεια. Η εικόνα ήταν ακόμη καθαρή και πολύ φωτεινή, αν και λίγα μπορούσες να δεις, γιατί τώρα υπήρχαν λίγες αλλαγές στη δομή του εδάφους. Η πίεση ήδη ανερχόταν σε χιλιάδες ατμόσφαιρες. Σύντομα θα ήταν αδύνατο να δεις ανοιχτές κοιλότητες, γιατί τα βραχώδη πετρώματα άρχιζαν να γίνονται παχύρρευστα. Μίλι με μίλι βυθιζόμουν όλο και πιο βαθειά, αλλά μόνο μια χλομή ομίχλη αναβόσβηνε στην οθόνη, διακοπτόμενη ενίοτε καθώς η ηχητική αντανάκλαση επέστρεφε από θύλακες ή φλέβες πυκνότερου υλικού. Αλλά τα φαινόμενα αυτά σταδιακά ελαττώνονταν καθώς αύξανε το βάθος – ή ελαττώνονταν τόσο πολύ ώστε να μη γίνονται πλέον ορατά. Η κλίμακα της εικόνας, φυσικά, όλο και μεγάλωνε. Έπιανε τώρα πολλά μίλια από τη μια άκρη της οθόνης μέχρι την άλλη, που μ’ έκανε να νιώθω σαν αεροπόρος που κοίταζα από ένα τεράστιο υψόμετρο κάτω σε μια αδιάσπαστη οροφή νεφών. Για μια στιγμή με κυρίευσε μια αίσθηση ζάλης καθώς συνειδητοποιούσα την άβυσσο την οποία ατένιζα. Δεν νομίζω πως ο κόσμος θα μου φαίνεται εντελώς στέρεος ξανά. Σε βάθος δέκα σχεδόν μιλίων στάθηκα και κοίταξα τον καθηγητή. Δεν υπήρχε καμιά αλλαγή για κάποια ώρα, και ήξερα πια τώρα πως τα πετρώματα πρέπει να συμπιέστηκαν σε μια άμορφη και ομοιογενή μάζα. Έκανα ένα νοερό υπολογισμό και μ’ έλουσε κρύος ιδρώτας διαπιστώνοντας ότι η πίεση θα ήταν τουλάχιστον τριάντα τόνοι ανά τετραγωνική ίντσα. Ο σαρωτής περιστρεφόταν πολύ αργά τώρα, διότι η αδύναμη ηχώ χρειαζόταν πολλά δευτερόλεπτα να μας φτάσει κοπιώντας από εκείνα τα βάθη. «Λοιπόν, κύριε καθηγητά», είπα, «σας συγχαίρω. Το επίτευγμά σας είναι θαυμάσιο. Αλλά μου φαίνεται πως έχουμε πια αγγίξει τον πυρήνα. Υποθέτω πως δε θα υπάρξει καμιά αλλαγή από εδώ μέχρι το κέντρο». Ο καθηγητής χαμογέλασε κάπως ξερά. «Συνεχίστε», είπε, «δεν τελειώσατε ακόμη». Ακουγόταν κάτι στη φωνή του που με προβλημάτισε και συγχρόνως με ανησύχησε. Τον κοίταξα έντονα για μια στιγμή. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου του μέσα στη γαλαζοπράσινη μαρμαρυγή της καθοδικής οθόνης μόλις ήταν ορατά. «Πόσο πιο βαθειά πάει τούτο το πράγμα;» ρώτησα καθώς άρχισε πάλι η ατέρμονη κάθοδος. «Δεκαπέντε μίλια», είπε αμέσως. Αναρωτήθηκα πως ήξερε, γιατί το τελευταίο χαρακτηριστικό που είδα καθαρά ήταν μόνο οχτώ μίλια σε βάθος. Αλλά συνέχισα τη μακρά μου πτώση μέσα από τα πετρώματα. Ο σαρωτής γύριζε όλο και πιο αργά τώρα μέχρι που χρειάστηκε σχεδόν πέντε λεπτά για μια πλήρη περιστροφή. Πίσω μου άκουγα τη βαριά ανάσα του καθηγητή, και κάποια στιγμή η ράχη της καρέκλας μου έτριξε καθώς τα χέρια του την έσφιξαν με δύναμη. Και τότε ξαφνικά άρχισαν να εμφανίζονται στην οθόνη κάτι αμυδρές δικτυωτές γραμμές. Έσκυψα προς τα μπρος με αγωνία απορώντας εάν αυτές ήταν η πρώτη ματιά στον πυρήνα της γης. Με αγωνιώδη βραδύτητα ο σαρωτής στράφηκε ενενήντα μοίρες, μετά άλλες τόσες. Και τότε… Αναπήδησα ξαφνικά από την καρέκλα μου ξεφωνίζοντας «Θεέ μου!» και γύρισα το βλέμμα μου στον καθηγητή. Μόνο μια φορά στη ζωή μου ένιωσα ένα τόσο πολιτιστικό σοκ πριν από δεκαπέντε χρόνια, όταν άνοιξα τυχαίως το ραδιόφωνο και άκουσα για τη ρίψη της πρώτης ατομικής βόμβας. Εκείνο ήταν απροσδόκητο, αλλά τούτο εδώ ήταν αδιανόητο. Γιατί πάνω στην οθόνη είχε εμφανιστεί ένα πλέγμα από αμυδρές γραμμές, που τέμνονταν μεταξύ τους και σχημάτιζαν ένα τέλειο συμμετρικό δικτυωτό. Δεν μπόρεσα ν’ αρθρώσω λέξη για αρκετά λεπτά, διότι ο σαρωτής διέγραψε μια πλήρη περιστροφή ενώ εγώ στεκόμουν εκεί παγωμένος από κατάπληξη. Τότε ο καθηγητής μίλησε με μια απαλή και αφύσικα ήρεμη φωνή. «Ήθελα να το δείτε ο ίδιος πριν πω κάτι. Αυτή η εικόνα είναι τώρα τριάντα μίλια σε διάμετρο, και κάθε πλευρά αυτών των τετραγώνων έχει μήκος δύο με τρία μίλια. Θα παρατηρήσεις ότι οι κατακόρυφες γραμμές συγκλίνουν και οι οριζόντιες  λυγίζουν και σχηματίζουν τόξα. Εμείς τώρα βλέπουμε μια τεράστια κατασκευή αποτελούμενη από ομόκεντρους δακτυλίους. Το κέντρο πρέπει να βρίσκεται πολλά μίλια προς το βορρά, πιθανόν στην περιοχή του Κέιμπριτζ. Πόσο πιο πέρα εκτίνεται στην άλλη κατεύθυνση μπορούμε μόνο να μαντέψουμε». «Αλλά τι είναι αυτό, για όνομα του Θεού;» «Λοιπόν, σαφώς είναι τεχνητό». «Μα αυτό είναι γελοίο! Σε βάθος δεκαπέντε μιλίων;» Ο καθηγητής έδειξε την οθόνη εκ νέου. «Ένας Θεός ξέρει ότι πολύ προσπάθησα», είπε, «αλλά δεν μπορώ να πείσω τον εαυτό μου ότι η Φύση θα μπορούσε να κάνει κάτι τέτοιο». Έμεινα άναυδος, κι ο καθηγητής αμέσως συνέχισε: «Το ανακάλυψα πριν από τρία χρόνια όταν πάσχιζα να βρω το μέγιστο βεληνεκές του εξοπλισμού. Μπορώ να πάω ακόμη πιο βαθειά, και μάλλον νομίζω ότι η κατασκευή που βλέπουμε είναι τόσο πυκνή που δε θα εκπέμψει τις ακτινοβολίες μου άλλο». Έχω δοκιμάσει δεκάδες θεωρίες, αλλά τελικά καταλήγω σε μία. Γνωρίζουμε ότι η πίεση εκεί κάτω πρέπει να είναι οχτώ με εννιά χιλιάδες ατμόσφαιρες, και η θερμοκρασία τόσο υψηλή που να λιώνει τα πετρώματα. Πλην όμως, η ύλη, αυτή καθ’ αυτή, είναι σχεδόν άδειος χώρος. Φαντάσου να υπάρχει ζωή εκεί κάτω ζωή – όχι φυσικά οργανική ζωή – αλλά ζωή βασισμένη σε μερικώς συμπυκνωμένη ύλη στην οποία οι στοιβάδες των ηλεκτρονίων είναι λίγες ή λείπουν εντελώς. Καταλαβαίνετε τι θέλω να πω; Σε τέτοια όντα, ακόμη και τα πετρώματα σε βάθος δεκαπέντε μιλίων δεν προβάλλουν καμιά αντίσταση περισσότερη απ’ ό, τι το νερό σ’ εμάς – έτσι εμείς κι ο κόσμος μας θα είναι γι’ αυτούς σχεδόν άυλοι σαν φαντάσματα». «Άρα αυτό το πράγμα που βλέπουμε…» «Είναι μια πόλη, ή το ισοδύναμό της. Είδατε το μέγεθός της, έτσι μπορείτε να κρίνετε ο ίδιος τον πολιτισμό που την έχει κτίσει. Όλος ο γνωστός μας κόσμος – οι ωκεανοί μας, οι ήπειροι και τα βουνά – δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα στρώμα ομίχλης που περιβάλλει κάτι πέρα από κάθε μας αντίληψη». Κανείς μας δε μίλησε για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Θυμάμαι πως ένιωθα μια ανόητη έκπληξη που ήμουν ο πρώτος στον κόσμο που έμαθα την συγκλονιστική αυτή αλήθεια, διότι τρόπον τινά δεν αμφισβήτησα ποτέ ότι όλο αυτό ήταν αληθινό. Και αναρωτιόμουν πώς θα αντιδρούσε η υπόλοιπη ανθρωπότητα σ’ αυτή την αποκάλυψη.  "Αν έχετε δίκιο», ρώτησα διακόπτοντας τη σιωπή, «γιατί – όποιοι κι αν είναι – δεν έχουν ποτέ έρθει σε επαφή μαζί μας;» Ο καθηγητής με κοίταξε μάλλον με οίκτο. «Έχουμε την εντύπωση πως είμαστε καλοί μηχανικοί», είπε, «αλλά πώς θα μπορούσαμε να τους πλησιάσουμε; Εξάλλου, δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι δεν έχουν υπάρξει επαφές. Σκεφτείτε όλα εκείνα τα υποχθόνια μυθολογικά όντα – καλικάντζαρους, ξωτικά και άλλα. Αλλά όχι, είναι εντελώς απίθανο – ανακαλώ. Κι όμως η ιδέα είναι μάλλον δελεαστική». Ενώ μιλούσαμε τα σχεδιαγράμματα στην οθόνη παρέμειναν τα ίδια: το πλέγμα συνέχιζε να φέγγει αμυδρά, προκαλώντας τη λογική μας. Προσπαθούσα να φανταστώ δρόμους και κτίρια και τα όντα αυτά να πηγαινοέρχονται ανάμεσά τους, όντα που μπορούσαν να κινούνται μέσα από πυρακτωμένα πετρώματα σαν ψάρια που κολυμπούν μέσα στο νερό. Ήταν αφάνταστο… και τότε μου ήρθε στο μυαλό το απίστευτα στενό περιθώριο θερμοκρασιών και πιέσεων κάτω από τις οποίες επιβιώνει η ανθρωπότητα. Εμείς, όχι εκείνοι, ήμασταν τα εκτρώματα, διότι όλη η ύλη του σύμπαντος απαντάται σε θερμοκρασίες χιλιάδων ή εκατομμυρίων βαθμών. «Λοιπόν», είπα αδύναμα, «τι κάνουμε τώρα;» Ο καθηγητής έσκυψε προς τα μπρος με ανυπομονησία. «Πρώτα απ’ όλα, πρέπει να μάθουμε πολλά ακόμη, και πρέπει να κρατήσουμε απόλυτη μυστικότητα μέχρι να βεβαιωθούμε για τα γεγονότα. Μπορείτε να φανταστείτε τον πανικό που θα προκαλέσει μια τέτοια πληροφορία αν διαρρεύσει; Φυσικά, η αλήθεια είναι αναπόφευκτη αργά ή γρήγορα. Αλλά  θα μπορούσαμε να την ανακοινώσουμε με τρόπο. »Θα πρέπει να καταλάβετε ότι η πλευρά της γεωλογικής χαρτογράφησης της δουλειάς μου δεν έχει πλέον καμιά σημασία. Το πρώτο που πρέπει να κάνουμε είναι να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο σταθμών για να διαπιστώσουμε την έκταση της κατασκευής. Οραματίζομαι αυτούς τους σταθμούς ν’ απέχουν μεταξύ τους δέκα μίλια με κατεύθυνση προς τον βορρά. Όμως θα ήθελα ο πρώτος να κατασκευαστεί στο νότιο Λονδίνο για να δούμε πόσο εκτενές είναι αυτό το πράγμα. Ολόκληρο το σχέδιο θα πρέπει να μείνει μυστικό όπως έγινε και με το πρώτο δίκτυο ραντάρ στα τέλη της δεκαετίας του τριάντα. »Παράλληλα, θα αναβαθμίσω εκ νέου την ισχύ του πομπού. Ελπίζω να εστιάσω τη δέσμη σε μικρότερο μήκος κύματος, κι έτσι να αυξήσω τη συγκέντρωση ενέργειας για καλύτερη απόδοση. Τούτο, όμως, θα δημιουργήσει κάθε είδος μηχανικών δυσκολιών, και γι’ αυτό θα χρειαστώ περαιτέρω οικονομική ενίσχυση». Υποσχέθηκα να κάνω το καλύτερο για επιπλέον επιχορήγηση, και ο καθηγητής ελπίζει να μπορέσετε σύντομα να επισκεφτείτε ο ίδιος το εργαστήριό του. Εντωμεταξύ, σας επισυνάπτω τη φωτογραφία που φαίνεται στην οθόνη, η οποία αν και όχι τόσο καθαρή όσο η αρχική, ελπίζω να αποδειχτεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι οι παρατηρήσεις μας δεν είναι λανθασμένες. Έχω πλήρη επίγνωση πως η επιχορήγησή μας στην Διαπλανητική Εταιρία μας έχει φέρει επικίνδυνα κοντά στα όρια του ετήσιου προϋπολογισμού, αλλά βεβαίως ακόμη και οι διαστημικές εξορμήσεις έχουν λιγότερη σημασία από την άμεση διερεύνηση της παρούσης ανακάλυψης – πράγμα που θα επιφέρει την πιο βαθειά τομή στη φιλοσοφία και στο μέλλον ολόκληρης της ανθρωπότητας.  *** Έγειρα πίσω στο κάθισμά μου και κοίταξα τον Καρν. Υπήρχαν πολλά στο έγγραφο που δεν καταλάβαινα, αλλά η κεντρική ιδέα ήταν αρκετά σαφής. «Ναι», είπα, «αυτό είναι! Πού είναι εκείνη η φωτογραφία;» Μου την έδωσε. Η ποιότητα δεν ήταν καθόλου καλή, γιατί είχε ανατυπωθεί πολλές φορές πριν την πάρουμε στα χέρια μας. Αλλά το σχέδιο ήταν σαφέστατο και το αναγνώρισα αμέσως. «Ήταν καλοί επιστήμονες», είπα με θαυμασμό. «Το σχέδιο αυτό είναι αναμφίβολα στο Καλλισθείο, η πόλη μας. Ανακαλύψαμε επί τέλους την αλήθεια, ακόμη κι αν χρειαστήκαμε τριακόσια χρόνια γι’ αυτό». «Και δεν είναι εκπληκτικό» ρώτησε ο Καρν, «όταν σκεφτείς το βουνό της ύλης που έπρεπε να μεταφράσουμε και τη δυσκολία να την αντιγράψουμε πριν εξατμιστεί;» Έμεινα σιωπηλός για λίγο, σκεφτόμενος την παράξενη φυλή που εξετάζαμε τα απομεινάρια της. Μόνο μια φορά – ποτέ ξανά! – ανέβηκα τον αγωγό που άνοιξαν οι μηχανικοί μας προς τον Σκιώδη Κόσμο. Ήταν μια τρομακτική και αξέχαστη εμπειρία. Οι πολλαπλές στρώσεις της στολής μου πίεσης καθιστούσαν κάθε κίνηση πολύ δύσκολη, και παρόλη τη μόνωσή τους, ένιωθα το απίστευτο κρύο να με διαπερνά. «Και τι κρίμα», στοχαζόμουν, «που η εμφάνισή μας τους κατέστρεψε εντελώς. Ήταν μια έξυπνη φυλή από την οποία θα μπορούσα να μάθουμε πολλά». «Δε νομίζω πως φταίμε», είπε ο Καρν. «Ποτέ πράγματι δεν πιστεύαμε ότι μπορούσε να υπάρξουν όντα κάτω από τέτοιες τρομακτικές συνθήκες σχεδόν κενού και σε θερμοκρασίες σχεδόν στο απόλυτο μηδέν. Δεν ήταν δυνατό να το αποφύγουμε». Δε συμφωνούσα. «Νομίζω πως υπάρχουν αποδείξεις ότι ήταν μια πιο ευφυής φυλή. Στο κάτω-κάτω αυτοί μας ανακάλυψαν πρώτοι. Όλοι κορόιδευαν τον παππού μου όταν έλεγε πως η ακτινοβολία που είχε ανιχνεύσει και που προερχόταν από τον Σκιώδη Κόσμο πρέπει να ήταν τεχνητή». Ο Καρν διέτρεξε ένα από τα πλοκάμια του πάνω από το χειρόγραφο. «Εμείς βεβαίως ανακαλύψαμε την αιτία εκείνης της ακτινοβολίας», είπε. «Δες την ημερομηνία – είναι ακριβώς ένας χρόνος πριν την ανακάλυψη του παππού σου. Ο καθηγητής πρέπει να πήρε την επιχορήγησή του βέβαια!» γέλασε πικρόχολα. «Πρέπει να τον συγκλόνισε το γεγονός που μας είδε ν’ ανεβαίνουμε στην επιφάνεια, ακριβώς κάτω από τα πόδια του.» Με δυσκολία άκουγα τα λόγια του, γιατί ένα πάρα πολύ δυσάρεστο συναίσθημα με είχε ξαφνικά κυριεύσει. Σκέφτηκα τις χιλιάδες μίλια πετρωμάτων που βρίσκονταν κάτω από τη μεγάλη πόλη του Καλλισθείου, που η θερμοκρασία και η πίεση τους ήταν όλο και πιο αυξημένες μέχρι τον άγνωστο πυρήνα της γης. Γύρισα, λοιπόν, στον Καρν. «Δεν είναι αστείο», είπα ήσυχα. «Μπορεί να έρθει και η σειρά μας στο μέλλον».

Α. ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ - ΚΥΝΗΓΙ ΜΑΓΙΣΣΩΝ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ ΣΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 19ΟΥ ΑΙΩΝΑ

Το ακόλουθο διήγημα γράφτηκε μετά τον αφορισμό του Λασκαράτου το 1856 επειδή με τη σάτιρά του στηλίτευσε πράξεις μελών της Εκκλησίας, ανάρμοστες με τη χριστιανική ηθική.

This tale was written after the author's excommunication by the Church in 1856 because he turned against religious authority castigating their members for religious corruption.

 

ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ Ανδρέας Λασκαράτος     Ήτανε να ξημερώσει Μεγάλο Σάββατο, που είδα στον ύπνο μου πως πέθανα! Πέθανα και, μέχρι να γυρίσω το βλέμμα μου, βρέθηκα στον άλλο κόσμο. Εκεί, σαν από ένστικτο, έτρεξα ευθύς στον Παράδεισο, και είχα την τόσο καλή τύχη να φτάσω τη στιγμή που ο Θεός έβγαινε να πάει περίπατο. Μιλιούνι[1] Άγιοι τον περιστοίχιζαν βαστώντας αγγελούδια σαν εκείνα των εκκλησιών κι εγώ στοχάστηκα να ωφεληθώ από εκείνη την αναστάτωση, από εκείνη τη σκοτούρα[2], για να μπω κάπως λαθραία στον Παράδεισο, αποφεύγοντας τις τελωνειακές έρευνες, σάμπως κι εγώ είχα κάτι να κρύψω. Έτρεχα λοιπόν αντίθετα με το χείμαρρο των Αγίων ανοίγοντας το δρόμο μου με τα δυο χέρια όταν ο Αϊ-Πέτρος, ο ακοίμητος εκείνος θυρωρός των Ουράνιων Ανακτόρων, με αρπάζει από το λαιμοδέτη[3] και – Στάσου, λέει, ανάξια κολασμένη ψυχή! – Άγιε, του είπα εγώ, γιατί με πιάνεις από το κολάρο σαν να ‘μουν κλέφτης; – Σώπα, λέει, μπερ… (μα δεν το τελείωσε), φεύγα από δω και πήγαινε στο πυρ το εξώτερο[4], το ετοιμασμένο για όσους ξεσκεπάζετε τα… τα… τα των ευσεβών ιερέων μας. Εγώ για μια στιγμή τρόμαξα, γιατί τα μάτια του Αγίου ρίχνανε φωτιές από το θυμό του και τα γένια του τρέμανε και πετούσε σπίθες σάλια από το στόμα του! Μα έπειτα, δίνοντας δύναμη στον εαυτό μου, έτρεξα και σταμάτησα τον Θεό κι έπεσα στα πόδια του και γονατιστός του είπα : – Θεέ Πατέρα, δείξε ευσπλαχνία για μένα και δώσε εντολή στον άγιο θυρωρό σου να με αφήσει να μπω στην αιώνια χαρά και αγαλλίαση[5]. Μα τότε και ο Αϊ-Πέτρος : – Παναγιότατε Θεέ, του λέει, τούτος είναι καταδικασμένος από τους αντιπροσώπους σου πληρεξούσιους παπάδες στο πυρ το εξώτερο. – Α! λέει ο Θεός, τότε, παιδί μου, δε μπορώ να σου κάμω τίποτα! – Μα, είπα πάλι εγώ, Θεέ Πατέρα, δείξε έλεος! Και ο καλός Θεός, γυρνώντας τότε προς το μονογενή Του Γιο : – Εσύ, του λέει, που στάθηκες εκεί κάτω και γνωρίζεις τούτα καλύτερα από μένα, δες περί τίνος πρόκειται. Με τούτο τράβηξε το δρόμο του. Έτσι ο Χριστός έμεινε με μένα και με τη συνηθισμένη του καλοσύνη με χάιδεψε. Μα τότε ο Αϊ-Πέτρος έβγαλε μέσ’ απ’ τα ράσα του τον αφορισμό του 1856 και : – Διάβασε, λέει του Χριστού, διάβασε, Υπερένδοξε Διάδοχε, και πες αν ετούτος ο άνθρωπος μπορεί να μπει στον Παράδεισό μας. Ο Χριστός πήρε τον αφορισμό, τον φυλλομέτρησε, διάβασε και γυρνώντας προς εμένα : – Μα τι τους έκαμες, μου είπε, που σε αφορίσανε; – Ω, γλυκύτατέ μου Ιησού! του είπα εγώ, με αφορίσανε, επειδή τους έλεγξα τις ανοσιουργίες[6] τους. Πρέπει να ξέρεις, Ιησού μου, ότι η θρησκεία που δίδαξες στον κόσμο δεν υπάρχει πλέον εκεί κάτω, επειδή από καιρό σε καιρό και από λίγο σε λίγο την άλλαξαν όλη, ώστε τώρα δεν έμεινε παρά τ’ όνομά σου πάνω σε μια σωρεία θρησκευτικών εθίμων, που τα λένε θρησκεία σου. Μια τέτοια θρησκοκιβδήλωση[7] φυσικά, μακριά από το να κάνει ηθικό το άτομο, που είναι ο σκοπός της θρησκείας σου, διαφθείρει και αποκτηνώνει τα πλήθη. Οι δε παπάδες, αδιαφορώντας για το αποτέλεσμα αυτό, χρησιμοποιούν την παπαδοσύνη τους ως έργο για να ζήσουνε και φυσικά εξαγριώνονται εναντίον όποιου προσπαθεί ν’ ανοίξει τα μάτια των οπαδών τους. Έτσι η εξάλειψη της θρησκείας σου από τον κόσμο μας είναι, Ιησού μου, τώρα πια fait accompli[8]. – Μου το ‘παν κι άλλοι, λέει, μου το ‘παν κι άλλοι!… – Έτσι, εγώ επανέλαβα κάποιες από τις καταχρήσεις[9] τους, τις στηλίτεψα[10] σ’ ένα μου βιβλίο, που γι’ αυτό το ονόμασα «Μυστήρια της Κεφαλονιάς»[11]. Αλλά εκείνοι, σαν ειδώθηκαν εκφαυλισμένοι[12] μπροστά στο ποίμνιό τους, λυσσάξανε, Χριστέ μου, παραφρόνησαν και με αφόρισαν με όλη την πομπή και την παράταξη από την Εκκλησία τους. Ο Χριστός δε θέλησε ν’ ακούσει περισσότερο. Κούνησε το κεφάλι του και ξαναλέγοντας είπε : – Μου το ‘παν κι άλλοι, μου το ‘παν κι άλλοι!… Στράφηκε προς τον Αϊ-Πέτρο και : – Ας’ τον, λέει, να μπει και βάλ’ τον σε μια αγκωνή[13] να μη φαίνεται. – Αδύνατο, Χριστέ μου, αδύνατο! είπε ο άγριος εκείνος Κέρβερος. Κλονίζεται η πίστη αν γίνει αυτό. Θυμήσου ότι εσύ ο ίδιος έδωσες στους παπάδες την εξουσία να λύνουν και να δένουν και υποσχέθηκες να εκτελείς στον Ουρανό ό,τι και όπως εκείνοι ορίσουν στη Γη. Corpo di Bacco![14] είπε τότε ο Χριστός φράγκικα. Ας είναι. Στείλε τον, λοιπόν, στην κόλαση. Μα δώσε του και δυο γραμμές, μια συστατική επιστολή για τον Εωσφόρο[15], για να μην είναι σκληρός μαζί του. Είπε κι έφυγε. Εγώ έμεινα με τον Αϊ-Πέτρο, που έβγαλε κομμάτι χαρτί και ακουμπώντας πάνω στο γόνατό του έγραψε συστατική επιστολή, μου την έδωσε και τότε μια ακαταμάχητη αόρατη βία με έσπρωξε στην κόλαση. Το εσωτερικό της κόλασης ήταν φοβερό και επιβλητικό. Ο Μέγας Εωσφόρος, καθισμένος σ’ ένα ξάγναντο με τους αξιωματικούς του αρχιδιαβόλους δεξιά κι αριστερά, υψωνόταν ανάμεσά τους σαν βράχος. Μπροστά τους κυλιόνταν πλήθος διαβολάκια έτοιμα για θελήματα. Η αόρατη βία που με έσπρωξε εκεί μέσα εξακολούθησε να με σπρώχνει και με έφερε στα πόδια του μεγάλου εκείνου κυρίαρχου της κόλασης. Όταν με είδε κοντά του, ξερογλείφτηκε σαν λύκος που θέλει ν’ αρπάξει τ’ αρνάκι! Αλλά όταν του παρουσίασα τη συστατική επιστολή του Αϊ-Πέτρου, έτριξε τα δόντια του από τη λύσσα του!… Σείστηκε η κόλαση σ’ εκείνο το τρίξιμο και ο Αϊ-Πέτρος έκανε το σταυρό του. Μου έριξε μια φρικιαστική στραβοματιά και – Εχθρέ, λέει, του Διαβόλου και της Κόλασης! εγώ περίμενα να σε γδάρω με στουρναρόπετρα[16], όπως ο Νικολάκης ήθελε να γδάρει το φίλο του τον παπα-Μαντσαβίνο[17]. Και όμως υποχρεώνομαι να φιλοξενήσω και σένα, όπως κάνω και στους φίλους μου, επειδή έτσι θέλει ο Αφέντης μου. Έκανε νόημα έπειτα σ’ ένα διαβολάκι κι εκείνο κυλισμένο μ’ έσυρε ενεργώντας πάνω μου με μια έλξη σαν εκείνη του μαγνήτη, επιβλητική και αναπόφευκτη. Έτσι, δεν αργήσαμε να φτάσουμε σε μια μεγάλη πόρτα, που μας ανοίχτηκε αυτόματα μόλις φτάσαμε. Αλλά πόση ήταν τότε η έκπληξή μου όταν βρέθηκα ανάμεσα σε ιερείς, αρχιερείς και πατριάρχες! – Μπα! Δέσποτά μου, είπα του παπα-Μαντσαβίνου, που τον βρήκα αμέσως μπροστά μου, εγώ σε νόμιζα στον Παράδεισο να ψάλλεις το «Ωσαννά εν τοις Υψίστοις». Και σε βλέπω στην κόλαση; – Ε, λέει ο παπάς, ως κι εδώ δεν κακοπερνάμε. Εμείς οι ρασοφόροι, σαν φίλοι που σταθήκαμε πάντα του Κυρίου μας Εωσφόρου και κάναμε όλα τα συμφέροντά του στον πρώην κόσμο μας, αποκτήσαμε δικαιώματα στην ευγνωμοσύνη του. Ούτε που είναι αχάριστος ο Κύριος μας τούτος και να που τώρα, ευγνωμονώντας μας, μας φιλοξενεί μάλλον παρά μας τιμωρεί. Ο Διάβολος δεν είναι και τόσο κακός όσο φαίνεται και τους φίλους του τους προσέχει και ανταμείβει όσους με πόθο τον υπηρετήσανε. Έτσι και σ’ εμάς τώρα παρέχει σχετικά καλή ζωή εδώ στην κόλαση. Ο Διάβολος, να ξέρεις, κάνει για τους φίλους του εκείνο που ο Θεός δεν κάνει για τους δικούς του. Επειδή ο Θεός τους λέει «κάνατε το χρέος σας υπακούοντάς με». Ενώ ο Διάβολος καταλαβαίνει ότι παραβήκαμε το χρέος μας για να τον υπακούσουμε. – Μα γιατί, λοιπόν, δεν έκανε για σας τους φίλους του και το περισσότερο κάνοντάς σας να πηγαίνετε στον Παράδεισο; – Επειδή τότε, λέει, η αμοιβαία φιλία μας δεν θα είχε σκοπό. Όταν δεν μας έβαζε σε πειρασμό, όταν μας άφηνε να γινόμαστε άξιοι για τον Παράδεισο, τότε δεν θα ήμαστε άνθρωποί του, δεν θα ήμαστε φίλοι του. Και πάλι, ο αφέντης μας δεν είναι Κυρίαρχος του Ουρανού, για να κάνει ό,τι θέλει. Ο καημένος! Δεν είναι παρά ένας δεσμοφύλακας στις διαταγές του Ύψιστου, ένα είδος Κασελά Ροσβάνη. Και μόνο τη μπόρεση έχει – όπως κάθε δεσμοφύλακας – να μεταχειρίζεται άλλους καλύτερα και άλλους χειρότερα. – Καταλαβαίνω λοιπόν, είπα εγώ, ότι ο Διάβολος, αγαπώντας το κακό, γίνεται αυστηρότερος σ’ εκείνους που λιγότερο κακούργησαν και, αντίθετα, γίνεται ευνοϊκότερος σ’ εκείνους που περισσότερο κακούργησαν. Και ο παπάς : – Εσύ το είπες. – Κι εσείς πώς υποφέρετε, που όπως φαίνεται θα υποφέρω κι εγώ; Ο παπάς τότε χαμήλωσε τα μάτια του, στέναξε και σώπασε. – Δέσποτα, του είπα, δεν είναι από απλή περιέργεια που σε ρωτώ. Είναι για να ξέρω κι εγώ τι θα υποφέρω. – Εσύ, λέει τότε ο παπάς, εσύ δεν θα υποφέρεις. Αλλά εμείς υποφέρουμε την έλλειψη της Θεότητας, που η παρουσία της γεμίζει χαρά και αγαλλίαση τις ψυχές. Επειδή ο Πανταχού Παρών τούτο μόνο αποστρέφεται[18] και εγκαταλείπει : την κόλαση. Έχουμε και τους ελέγχους της συνείδησής μας και… – Ω, δέσποτά μου, τον έκοψα εγώ, όλοι έχουμε κάτι να ελέγξουμε στον  εαυτό μας. Και μάλιστα εμείς οι γέροντες. Δεν πιστεύω να είναι ένας από εμάς που να μην επιθυμούσε να γυρίσει πίσω για να ξεκάνει τόσα που έκανε και να κάνει άλλα που δεν έκανε. – Ναι, λέει εκείνος, μα αυτές είναι στιγμές της περασμένης ύπαρξης που τιμωρούνται ως τέτοιες. Εμείς όμως είχαμε κάνει έργο μας την απάτη, διδάσκοντας ψεύτικη θεολογία στα πλήθη και χρησιμοποιώντας τη θεοκαπηλεία[19] σαν αληθινοί θρησκέμποροι[20] για να ζούμε. Έτσι έχουμε ολόκληρη την ύπαρξη βασισμένη στο κακούργημα. Εμείς περνιόμαστε για ιερείς του Ύψιστου, ενώ ήμαστε ιερείς εναντίον του∙ ιερείς του Διαβόλου, ιερείς του ψέματος και της απάτης! Εμείς… – Παπά μου, τον έκοψα πάλι εγώ, άσ’ τα τώρα αυτά και κάνε μου τη χάρη, παρουσίασέ με σε τούτους τους τώρα-κάποτε αξιωματούχους της τώρα-κάποτε εκκλησίας μας, επειδή, αν συγκατοικήσω μ’ αυτούς, είναι καλό να γνωριζόμαστε. – Ω, λέει ο παπάς, εσύ δεν θα μείνεις πολύ μαζί μας. Σε λίγο θ’ αναστηθεί ο Κύριος του Ουρανού. Θα του ανοιχτούν οι Πύλες του Άδη, θα βγάλει από μέσα να πάρει μαζί τους όσους άδικα μπήκαν μέσα κι εσύ θα είσαι ένας από κείνους. Η χαρά μου εκείνη τη στιγμή δε μ’ άφηνε να καταλάβω πως ο παπάς αναχρόνιζε[21] τα πράγματα, αλλά και όταν ξύπνησα, σκέφτηκα πως τέτοιος είναι ο χαρακτήρας των ονείρων : αναχρονισμοί, αντιφάσεις, παράλογα και άστατα κάθε είδους. Σε λίγο με πήρε ο παπάς από το χέρι, με πήγε και με παρουσίασε στον πρώην Δεσπότη μας. – Πανιερότατε, του είπα εγώ, σου φιλώ το χέρι. Μα βλέπω που οι αφορισμένοι και οι αφοριστές στην ίδια τρύπα του Διαβόλου καταντάμε! – Ω, παιδί μου, φώναξε εκείνος, πώς εδώ; Κάτι λάθος… – Όχι, Πανιερότατε, είπα εγώ, δεν είναι λάθος, αλλά είναι ο αφορισμός του 1856 που με έφερε εδώ μέσα. – Ω, παιδί μου, λέει πάλι, μου κακοφαίνεται, μα δε φταίω εγώ. Εγώ μάλιστα, όταν μου φέρανε και υπόγραψα, είπα πως αν λείπανε δυο τρεις λέξεις μέσα από τα «Μυστήριά» σου, σου έδινα την ευχή μου, επειδή είπες όλη την αλήθεια. Μιλούσα έτσι με τον πρώην Επίσκοπό μας, όταν αισθάνθηκα κάποιον να με τραβά πίσω μου. Γυρίζω και βλέπω τον άλλοτε περιώνυμο[22] παπα-Ζερβό! Διατηρούσε και μέσα στην κόλαση το Μεγαλόσχημο της Υποκρισίας για την οποία διακρινόταν στον κόσμο! Με πήρε κατά μέρος και : – Πες μου, λέει, οι συγγενείς της κοπέλας εκείνης που εγώ… σε στιγμή εξομολόγησης… στο Μεσολόγγι… Μήπως ήρθανε στην Κεφαλονιά γυρεύοντάς με να με σκοτώσουν; – Δεν ξέρω, λέω, Αρχιμανδρίτη μου. – Ξέρεις, λέει, μήπως αν οι Ηγούμενοι του Αγίου Όρους αναφέρθηκαν στον Εισαγγελέα μας για να με συλλάβει και μήπως εκείνος έστειλε την υπόθεση στο Κακουργιοδικείο; – Σου είπα, άγιε μου Αρχιμανδρίτη, πως δεν ξέρω από τέτοια πράγματα. – Καλά, λέει, βλέπω πως δεν θέλεις να μου πεις κι έτσι δε σε ρωτάω για περισσότερα. Μα τότε ένας μεγάλος κρότος με ξύπνησε. Ήτανε το κανόνι του Μεγάλου Σαββάτου, που από το Δράπανο[23] ειδοποιούσε για την Ανάσταση. Έτσι, ο παπα-Μαντσαβίνος εννοούσε βέβαια αυτό, όταν μου είπε πως η Ανάσταση του Χριστού θα με βγάλει από την κόλαση. Ανδρέας Λασκαράτος   [1] το μιλιούνι (ιταλικά millione) = το εκατομμύριο, το πολύ μεγάλο πλήθος. [2] η σκοτούρα = ζάλη [3] ο λαιμοδέτης = η γραβάτα. [4] το πυρ το εξώτερο = η κόλαση. [5] η αγαλλίαση = η ανακούφιση. [6] η ανοσιουργία = η ανίερη, η εγκληματική πράξη. [7] η θρησκοκιβδήλωση = η νοθεία της θρησκείας. [8] fait accompli (γαλλικά) = τελειωμένη υπόθεση. [9] η κατάχρηση = η υπερβολική (κακή) χρήση της εξουσίας. [10] στηλιτεύω = κατακρίνω δημοσίως. [11] Μυστήρια της Κεφαλονιάς = το πιο γνωστό έργο του Ανδρέα Λασκαράτου, που γράφτηκε το 1856 με υπότιτλο «ή σκέψεις απάνου στην οικογένεια, στη θρησκεία και στην πολιτική εις την Κεφαλονιά» και προκάλεσε τον αφορισμό του συγγραφέα και του βιβλίου του από το μητροπολίτη Κεφαλονιάς και από την Ιερά Σύνοδο, ενώ αργότερα αφορίστηκε και από το μητροπολίτη Ζακύνθου, όπου είχε καταφύγει κυνηγημένος από το νησί του. [12] εκφαυλισμένος = διεφθαρμένος, εξαχρειωμένος, ανήθικος. [13] η αγκωνή = ο εσωτερικός χώρος της γωνίας όπου κάποιος μπορεί να κρυφτεί. [14] corpo di bacco (ιταλικά) = για το Θεό. [15] ο Εωσφόρος = ο σατανάς. [16] η στουρναρόπετρα = η σκληρή και μυτερή πέτρα. [17] παπα-Μαντσαβίνος = ο παπάς που εξομολόγησε πριν τον απαγχονισμό του τον παπά Νόδαρο Ζαπάντη (επαναστάτη του 1849) με εντολή του Δεσπότη Κεφαλονιάς και, μετά την εκτέλεση, πήρε τη δερμάτινη ζώνη του, την έκοψε σε κομματάκια και την πούλησε στους αφελείς πιστούς ως φυλακτό. [18] αποστρέφομαι = σιχαίνομαι. [19] η θεοκαπηλεία = το αισχροκερδές εμπόριο της διδασκαλίας του Θεού. [20] ο θρησκέμπορος = αυτός που μετατρέπει τη θρησκεία σε εμπόριο. [21] αναχρονίζω = τοποθετώ ένα γεγονός σε λάθος χρονική στιγμή. [22] περιώνυμος = ξακουστός. [23] το Δράπανο = Το Δράπανο Αργοστολίου είναι το χωριό που βρίσκεται στην μια άκρη της πέτρινης Γέφυρας Δεβοσσέτου που ενώνει το Αργοστόλι, την πρωτεύουσα της Κεφαλονιάς, με την απέναντι ακτή της Λιμνοθάλασσας του Κουτάβου.

THE DREAM   Andreas Laskaratos   Rendered by Vassilis C. Militsis     It was just before dawn on the Saturday before Easter when I had a dream in which I saw I had died! No sooner had I passed away than at a blink of my eye I was found in the hereafter. As if by instinct, I immediately hurried to get into Paradise, where I was lucky enough to arrive the moment God was about to take his walk. Millions of saints surrounded Him carrying little angels like the ones you can see in churches down on earth; and amidst all that commotion and confusion I thought I could avail of the situation and sneak into Paradise, trying to avoid the customs authorities though I had nothing to declare. I was running against the stream of the saints plodding my way through them when Saint Peter, that everlasting doorman of the Heavenly Mansions, grabbed me by the collar and said to me: “Stop where you are, you worthless, sinful soul!” “Your Holiness,” I said to him, “Why have you grabbed me by the collar? I’m not a thief.” “Hush, you rasc…” he went on without finishing the epithet, “Depart from me into the eternal fire prepared for those who disclose the [deeds] of our pious priests.” For a moment I was terrified, for the Saint’s eyes were on fire, his beard quivered and drops of saliva issued from his mouth because of his wrath! But then, mustering my courage, I ran and stopped God, and down on my knees I pleaded:   “God Father, show your mercy on me and command your saintly doorman to let me in the eternal joy and exultation.”   But then Saint Peter cut in: “Your Most Holy One, this one is damned by your deputies, the clergymen on earth, into hellfire.”   “Ah!” said God, “then, my child, I can’t do nothing for you!” “But, God Father,” I begged again, “mercy!” And then the good God, turning to his only-begotten son said: “Since you’ve been down there, son, and you know about these things better than I, find out what this is all about.” And saying this, he went his way. Thus Jesus stayed with me and treated me with his wonted benevolence. But then Saint Peter fished out of his robes the 1856 excommunication document and said to Jesus: “Oh Most Glorious Heir, read this and consider if this man is worthy to enter our Paradise.” Jesus took the document, thumbed through it and turning to me, he said:   “What did you do to them and they excommunicated you?” “Oh, my sweetest Jesus!” I replied, “they excommunicated me because I scathed them for their outrageous deeds. Oh, Savior, you should already know that the religion you taught down there exists no longer, for it has all been progressively changed to such an extent that what is left of it is only your name on a medley of customs which are passed off as your faith. Naturally, such forgery of your religion, instead of producing moral individuals – which is the utmost goal of your teachings – corrupts and dehumanizes the rabble. On the other hand, the clergy, ignoring the consequences, use their calling as a way of living and they wax furious against those who try to put some sense into the heads of their faithful. Thus, my Jesus, the extinction of your religion from our world is already fait accompli. “I was repeatedly told about it before!” he said. “Thus, I mentioned some of their abuses and I castigated them in a book entitled The Mysteries of Cephalonia.1 But as soon as they were proved depraved in front of their congregations, they raged, my Jesus went out of their minds and they banned me from their Church in all pomp.”     Christ did not want to hear any more. He nodded and repeated: “I was told about it over and over again before!”   Then he turned and addressed Saint Peter: “Let him in,” he said, “and put him in some place where he can’t make his presence felt.” “Impossible, my Christ; this can’t be done!” said that savage Cerberus. The Faith is at stake if such a thing is done. Remember, that it was you that gave the priests authority to call the shots and promised that you shall do in Heaven the way they will decree on Earth.” “Corpo di Bacco!” Jesus exclaimed in Italian. “Let it be, then. Sent him over to Hell, but give him a letter of credit so that Lucifer may not be too cruel for him.”   Saying this, he left. I stayed with Saint Peter, who produced a piece of paper and resting it on his knee he wrote the letter of credit, which he gave to me, and with an irresistible, unseen force he pushed me into Hell. The inner part of Hell was both horrific and imposing. Great Lucifer, seated in a clearing and guarded on both sides by his officers, the arch-demons, towered above them like a cliff. In front of them a crowd of little devils groveled, ready to comply with their behests. The invisible force that propelled me therein brought me to the feet of that great overlord of Hell.   When he saw me, he licked his lips like a wolf ready to grab the little lamb! But when I showed him Saint Peter’s letter of credit, he gnashed his teeth in rage! The entire Hell shook by that grating sound and Saint Peter crossed himself.       He fixed a horrifying stare at me. “Enemy of the Devil and Hell,” he said; “I have been looking forward to skinning you with a flint-stone the way Nikolakis wanted to skin his friend, the reverend Manzavino.2 And yet, I’m obliged to treat you, too, as my guest as I do with my friends, only because my Master so wishes.”   He signaled to an imp that was wallowing there before its superiors; it wielded a magnetic, imposing and inevitable attraction on me. Thus we shortly reached a big gate, which opened automatically upon our arrival. But my surprise was indescribable when I found myself among priests, arch-priests and patriarchs!   “Oh my! Your reverence,” I said to Father Manzavino,2 the first to encounter in front of me, “I thought you were in Paradise chanting Hosanna in the highest, and to see you in Hell?”   “Well, we live far from misery here” the priest said; “We, clergymen, as true friends of Lucifer, our Master, have always stood by him serving all his interests in our previous world; therefore, we have been granted prerogatives in return. Our master is far from ungrateful, and behold now, he rather entertains than punishes us. The Devil is not as bad as he seems, and he takes good care of his friends and rewards those who have willingly served him. Thus, he has offered us a relatively good life here in Hell. You should know that the Devil treats his friends better than God does for his own faithful. For God commands them: ‘do your duty by obeying me’ whereas the Devil understands that we have deviated from doing our duty in order to obey him.”     “But then, why didn’t God do for you, his friends, the best so that you could go to Paradise?”   “Because in that case, as he says, our mutual friendship would be pointless. If he didn’t lead us into temptation, if he let us be worthy of Paradise, then we wouldn’t be considered his own – we wouldn’t be his friends. But again, our master isn’t the Sovereign of Heaven, so he can’t do what he wishes. The poor one! He’s but a jailer complying with the commands of the Highest One, a sort of Kasselas Rosvanis [apparently a jailer of the time]. He’s only allowed – as all jailers – to treat some better than others.” “I understand then,” I said, “that the Devil, being fond of evil, grows extremely harsh on those who committed fewer and lighter crimes, while he grants more favor to those who proved more evil-doers than the latter.”     “So you said,” the priest added. “And how will you suffer as, it seems, I shall suffer, too?” I asked. Then the priest lowered his gaze, sighed and fell silent. “Your reverence,” I went on, “I’m not asking you out of sheer curiosity. I’m anxious to know how much I shall suffer.” “You won’t suffer the way we shall,” the priest replied. “But we suffer because we’ve been left out of God’s grace, which fills one’s soul with joy and delight. For the Omnipresent One abhors and walks out on one thing only: Hell. We’re also smitten by our conscience and…” “Oh, reverence,” I cut in, “we all have to check on ourselves, especially we, who are in old age. I don’t believe that there’s one of us who doesn’t wish to go back on earth and undo what he’d done and do what he hadn’t done.”     “Yes,” he consented, “but these are incidents of his past existence which are punished as such. We, however, we had changed our office into chicanery, teaching false theology and handling religion as true religion mongers in order to make a living out of it. Therefore, we have based our entire existence on felony. We are passed off as priests of the Highest One, while in reality we serve the Devil as angels of falsehood and deceit! We…” “Father,” I interrupted anew, “all these don’t interest me now, so do me the favor to introduce me to these personages here – church officials of yore – as, should I share the premises with them, I had better get familiar with them.”   “Oh,” the priest said, “you won’t be staying for long with us. Shortly the Lord of Heaven shall rise from the dead. He will fling the Gates of Hades wide open, and will lead out all those who entered it unjustly, of whom you are one of them.” I did not realize at that moment, due to my joy, that the priest had been anachronistic, but on my awakening later on, I thought that such is the stuff as dreams are made of: anachronisms, contradictions, paradoxes and all sorts of fickle instances. Shortly afterwards, the priest took me by the hand and introduced me to our ex bishop. “Your Holiness,” I addressed him, “I kiss your right hand. But I see that both excommunicated and excommunicators end up in the Devil’s same hole!” “Oh, my child,” he exclaimed, “how come you’re also here? Has something gone wrong?” “No, Holiness,” I replied; “Nothing has gone wrong. It’s the 1856 anathema that’s brought me here.” “Oh, my child,” he said again, “I’m so sorry but it isn’t my fault. In fact, when they brought the ban to sign, I said that if a couple of words had been missing from your Mysteries of Cephalonia, I would have given you my blessing, because you had written the whole truth. While I was talking with our ex bishop, I felt someone pulling at me from behind. On turning around I saw, the well-known priest of old, Father Zervos. Even in Hell, he was still a notorious bigwig of hypocrisy, by which he had been distinguished on earth. He led me aside and asked in private: “Tell me about the relatives of that girl whom I…at her confession … at Missolonghi… do you know if they’d gone to Cephalonia to kill me?” “I have no idea, my Archimandrite,” I replied. “Have you heard, perhaps,” he went on, “if the Fathers of Mount Athos had reported on me to our Inquisitor for my arrest and he referred the case to the Criminal Court?” “I’ve already told you, holy Archimandrite, that I haven’t the slightest idea of such things,” I responded. “Very well,” he said, “I see you’re not willing to tell me and so I ask no more.” At that very moment, I was roused from my slumber by a loud bang. It was the cannon at the village of Drapano, which on Holy Saturdays announced the festivities of the Resurrection of Christ. That was what Father Manzavino meant when he said that the Resurrection of Jesus would deliver me from Hell.   1In 1856 Laskaratos’ book The Mysteries of Cephalonia was anathematized by the local Bishop and he himself was excommunicated. The author wrote of his beliefs on family, religion and politics at Cephalonia.   2Father Manzavino was the priest who had shriven the priest Nodaros Zapantis (an 1849 rebel) before his execution by hanging at the command of the Bishop of Cephalonia. After the execution, Manzavino got his leather belt and cut it into small pieces, which he sold to his naïve faithful as periapts.     see also: Α. ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ - THE PRESUMPTUOUS SCHOLAR  A. LASKARATOS - A PARABLE  MONKHOOD IN THE 19TH CENTURY - ANDREAS LASKARATOS  A. LASKARATOS - TIMELESS CHARACTERS - ΙΔΟΥ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ  THE ASPIRING POLITICIAN OF YORE  Ο ΔΟΚΗΣΙΣΟΦΟΣ