Τετραδιάστατος κύβος σε τρισδιάστατη προβολή
ΤΕΧΝΙΚΟ ΛΑΘΟΣ (τίτλος του πρωτοτύπου TECHNICAL ERROR)
Άρθουρ Κλαρκ - Βικιπαίδεια
Δημοσιεύθηκε το 1950 με τον τίτλο The Reversed Man και εμφανίστηκε στη συλλογή διηγημάτων του συγγραφέα Reach for Tomorrow, 1956, CORGI BOOKS, σελίδες 63 – 82.
Μετάφραση: Βασίλης Κ. Μηλίτσης
Ήταν ένα από εκείνα τα ατυχήματα για τα οποία κανείς δε θα μπορούσε να θεωρηθεί υπεύθυνος. Ο Ρίτσαρντ Νέλσον είχε ανεβοκατεβεί στο φρέαρ της γεννήτριας καμιά δεκαριά φορές, ελέγχοντας τους μετρητές θερμοκρασίας για να βεβαιωθεί ότι το αφύσικα ψυχρό υγρό ήλιο δεν διέρρεε μέσα από τη μόνωση. Ήταν η πρώτη γεννήτρια στον κόσμο που εφάρμοζε την αρχή της υπεραγωγιμότητας. Οι σπείρες του τεράστιου στάτορα είχαν εμβαπτιστεί σε λουτρό ηλίου και τα μίλια καλωδίωσης είχαν τώρα μια αντίσταση τόσο μικρή που δεν μπορούσε να μετρηθεί με όργανα γνωστά στον άνθρωπο.
Ο Νέλσον παρατήρησε ικανοποιημένος πως η θερμοκρασία δεν είχε πέσει πιο κάτω απ’ όσο ήταν αναμενόμενο. Η μόνωση έκανε τη δουλειά της. Ήταν, λοιπόν, ασφαλές να κατεβάσουν τον ρότορα στο φρέαρ. Αυτός ο κύλινδρος που ζύγιζε χίλιους τόνους αιωρούταν τώρα δεκαπέντε μέτρα πάνω από το κεφάλι του Νέλσον σαν το άκρο μιας τεράστιας ατμοκίνητης σφύρας σ’ ελεύθερη πτώση. Αυτός και όλοι οι άλλοι στο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα ένιωθαν κατά πολύ χαρούμενοι όταν θα κατέβαζαν τον ρότορα στους τριβείς του και θα τον προσάρμοζαν στο φρέαρ της τουρμπίνας.
ρότορας
Ο Νέλσον έβαλε το σημειωματάριο στην τσέπη του και προχώρησε προς την ανεμόσκαλα. Στο γεωμετρικό κέντρο του φρέατος συνάντησε το πεπρωμένο του. Το φορτίο του ηλεκτρικού δικτύου αυξανόταν σταδιακά την τελευταία ώρα, ενώ η ζώνη του λυκόφωτος απλωνόταν πάνω από την ήπειρο. Καθώς οι τελευταίες ακτίνες του ήλιου ξεθώριαζαν μέσα από τα σύννεφα, τα μίλια από βολταϊκά τόξα κατά μήκος των μεγάλων οδικών αρτηριών άναβαν. Εκατομμύρια λαμπτήρες φθορισμού άρχισαν να φωτίζουν στις πόλεις. Νοικοκυρές άναβαν τους ηλεκτρικούς φούρνους για να ετοιμάσουν το βραδινό φαγητό. Οι βελόνες των μετρητών μεγαβάτ άρχισαν να σέρνονται ανοδικά πάνω στις κλίμακες των δεικτών.
Αυτά ήταν τα συνηθισμένα φορτία. Αλλά πάνω σ’ ένα βουνό τριακόσια μίλια προς το νότο ένας γιγαντιαίος αναλυτής κοσμικής ακτινοβολίας ετοιμαζόταν πυρετωδώς για τον αναμενόμενο καταιγισμό ακτινοβολίας από τον πρόσφατο καινοφανή αστέρα στον αστερισμό του Αιγόκερω, τον οποίο οι αστρονόμοι είχαν ανιχνεύσει μόνο πριν από μια ώρα. Σύντομα τα πηνία των μαγνητών που ζύγιζαν πέντε χιλιάδες τόνους άρχισαν να διοχετεύουν το τεράστιο ρεύμα τους μέσα από τους θύρατρον μεταλλάκτες.
Χίλια μίλια προς δυσμάς, άρχισε ν’ απλώνεται ομίχλη στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο του ημισφαιρίου. Κανείς, όμως, δεν ανησυχούσε για την ομίχλη όταν όλα τα αεροσκάφη μπορούσαν να προσγειωθούν με τα δικά τους ραντάρ σε ορατότητα μηδέν. Όμως ήταν πιο βολικό χωρίς ομίχλη, γι’ αυτό γιγάντιοι διαλυτές τέθηκαν σε λειτουργία, και περίπου χίλια μεγαβάτ άρχισαν να ακτινοβολούν μέσα στη νύχτα, συμπυκνώνοντας τα σταγονίδια και ανοίγοντας μεγάλες λουρίδες μέσα στις στοιβάδες ομίχλης.
Οι δείκτες των μετρητών στο εργοστάσιο ανέβηκαν απότομα και ο μηχανικός υπηρεσίας έδωσε εντολή να τεθεί σε λειτουργία η βοηθητική γεννήτρια. Περίμενε πώς και πώς να τελειώσει το μεγάλο καινούργιο μηχάνημα. Τότε δε θα είχε ν’ αντιμετωπίσει άλλες αγωνιώδεις ώρες σαν τώρα. Προς το παρόν, πίστευε πως μπορούσε να χειριστεί το φορτίο. Μετά από μισή ώρα η Μετεωρολογική Υπηρεσία ανήγγειλε από το ραδιόφωνο προειδοποίηση εκτεταμένου παγετού. Μέσα σ’ ένα λεπτό περισσότερα από ένα εκατομμύριο ηλεκτρικά θερμαντικά άναψαν εν αναμονή. Οι δείκτες πέρασαν το κόκκινο και εκτοξεύθηκαν προς τα πάνω.
Μ’ ένα τρομακτικό κραχ τρεις γιγάντιοι διακόπτες του κυκλώματος βγήκαν από τις επαφές τους. Τα φωτεινά τους τόξα έσβησαν στον καταιγισμό από πίδακες ηλίου. Τρία κυκλώματα άνοιξαν – αλλά ο τέταρτος διακόπτης απέτυχε να λειτουργήσει. Αργά, οι μεγάλες χάλκινες μπάρες άρχισαν να πυρακτώνονται σε χρώμα βαθυκόκκινο. Η αψιά μυρωδιά από καμένη μόνωση γέμισε τον αέρα και κομμάτια από λιωμένο μέταλλο έπεφτε στο έδαφος για να στερεοποιηθεί πάνω στις τσιμεντένιες πλάκες. Ξαφνικά οι αγωγοί λύγισαν καθώς τα άκρα του φορτίου αποσπάστηκαν από τις υποδοχές τους. Λαμπερά πράσινα τόξα από πυρακτωμένο χαλκό τυλίχτηκαν στις φλόγες και έσβησαν καθώς έκλεισε το κύκλωμα. Οι ελεύθεροι πόλοι των τεράστιων αγωγών έπεσαν στα τρία μέτρα πριν συντριβούν στον εξοπλισμό από κάτω. Σε κλάσμα του δευτερολέπτου έλιωσαν πάνω στα καλώδια που οδηγούσαν στην καινούργια γεννήτρια.
Δυνάμεις μεγαλύτερες από όσες μέχρι τώρα παρήγαγε ο άνθρωπος βρίσκονταν σε μάχη μέσα στις σπείρες της μηχανής. Δεν υπήρχε αντίσταση ενάντια στο ρεύμα, αλλά η επαγωγή των τεράστιων σπειρών καθυστέρησε τη ροπή της μέγιστης έντασης. Ο ρεύμα ανήλθε στο μέγιστο μιας τεράστιας υπέρτασης που διήρκεσε αρκετά δευτερόλεπτα. Και ακριβώς εκείνη τη στιγμή ο Νέλσον βρέθηκε στο κέντρο του φρέατος.
Κατόπιν το ρεύμα πήγε να σταθεροποιηθεί, ταλαντευόμενο χαοτικά μεταξύ όλο και βραχύτερων ορίων, χωρίς, όμως, να φτάσει στη σταθερότητά του. Κάπου οι δικλείδες ασφάλειας τέθηκαν σε λειτουργία και το κύκλωμα που ποτέ δεν έπρεπε να δημιουργηθεί έκλεισε εκ νέου. Με έναν τελικό επιθανάτιο σπασμό, σχεδόν τόσο βίαιο όσο και ο πρώτος, το ρεύμα υποχώρησε. Η κρίση είχε περάσει.
Όταν ξανάναψαν τα φώτα κινδύνου, ο βοηθός του Νέλσον προχώρησε προς το χείλος του φρέατος του ρότορα. Δεν ήξερε τι είχε συμβεί, αλλά υπέθεσε πως ήταν κάτι σοβαρό. Ο Νέλσον πέντε μέτρα από κάτω πρέπει να αναρωτιόνταν τι συνέβαινε.
«Εϊ, Ντικ!» φώναξε. «Τελείωσες; Καλά θα κάνουμε να δούμε τι πρόβλημα έχουμε».
Δεν έλαβε καμιά απάντηση. Έσκυψε πάνω από την άκρη του φρέατος και κοίταξε εξεταστικά μέσα του. Ο φωτισμός ήταν ανεπαρκής και η σκιά του ρότορα τον δυσκόλευε να δει μέσα στο φρέαρ. Στην αρχή του φάνηκε ότι το φρέαρ ήταν άδειο, αλλά κάτι τέτοιο σκέφτηκε ήταν γελοίο. Είχε δει τον Νέλσον να κατεβαίνει μόλις πριν από λίγα λεπτά. Ξανακάλεσε:
«Εϊ, είσαι καλά, Ντικ?»
Ξανά καμιά απάντηση. Ανήσυχος τώρα, ο βοηθός άρχισε να κατεβαίνει την ανεμόσκαλα. Δεν πρόλαβε να κατεβεί στα μισά όταν άκουσε έναν περίεργο κρότο, κάτι μακριά να σπάει σαν παιδικό μπαλόνι. Γύρισε και κοίταξε πίσω του, και τότε είδε τον Νέλσον ξαπλωμένο πάνω στο προσωρινά ξύλινο κρηπίδωμα που κάλυπτε την εισδοχή της τουρμπίνας. Ήταν εντελώς ακίνητος και η γωνία της θέσης του φαινόταν εντελώς λάθος.
*
Ο Ραλφ Χιουζ, ο επικεφαλής φυσικός, σήκωσε τα μάτια του από το ακατάστατο γραφείο του καθώς άνοιξε η πόρτα. Τα πράγματα επέστρεφαν στην πραγματικότητα μετά τις καταστροφές της προηγούμενης νύχτας. Ευτυχώς το πρόβλημα δεν επηρέασε πολύ το δικό του τμήμα, γιατί η γεννήτρια δεν είχε πάθει τίποτε. Ήταν ευτυχής που δεν ήταν ο επικεφαλής μηχανικός: ο Μέρντοκ θα έπηζε στο χαρτομάνι. Η σκέψη έδινε στον Χιουζ σημαντική ικανοποίηση.
«Γεια σου, γιατρέ», χαιρέτησε τον επισκέπτη. «Τι σε φέρνει εδώ; Πώς πάει ο ασθενής σου;»
Ο Δρ Σάντερσον ένευσε εν συντομία. «Θα βγει από το νοσοκομείο σε κάνα δυο μέρες. Αλλά θα ήθελα να σου μιλήσω γι’ αυτόν».
Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο – δεν πλησιάζω ποτέ το εργοστάσιο εκτός όταν το ΔΣ συλλογικά με παρακαλέσει γονυπετώς. Στο κάτω – κάτω ο Μέρντοκ είναι αυτός που πληρώνεται για να κάνει κουμάντο εκεί».
Ο Σάντερσον χαμογέλασε σαρκαστικά. Υπήρχε αμοιβαία αντιπάθεια μεταξύ του αρχιμηχανικού και του λαμπρού νεαρού φυσικού. Οι προσωπικότητές τους ήταν εντελώς ανόμοιες. Ο λόγος ήταν η αναπόφευκτη αντιζηλία μεταξύ του θεωρητικού επιστήμονα και του ‘πρακτικού’ ανθρώπου.
«Πιστεύω το εν λόγω θέμα ανήκει στον τομέα σου, Ραλφ. Τέλος πάντων, είναι πέρα από τις γνώσεις μου. Έμαθες τι έπαθε ο Νέλσον;»
Βρέθηκε μέσα στην καινούργια μου γεννήτρια όταν το ρεύμα διοχετεύτηκε μέσα της, έτσι δεν είναι;»
«Σωστά. Όταν το ρεύμα κόπηκε και τον βρήκε ο βοηθός του, ο Νέλσον ήταν σε κατάσταση σοκ».
«Τι είδος σοκ; Δεν είχε χτυπηθεί από το ρεύμα, γιατί οι σπείρες έχουν, βέβαια, καλή μόνωση. Εν πάση περιπτώσει, υποθέτω ότι βρισκόταν στο κέντρο του φρέατος όταν τον βρήκαν».
«Αυτό είναι αλήθεια. Δεν ξέρουμε τι συνέβη. Τώρα έχει συνέλθει και φαίνεται να είναι εντελώς καλά – εκτός από ένα πράγμα». Ο γιατρός δίστασε για λίγο σαν να διάλεγε προσεκτικά τι θα πει».
«Συνέχισε, λοιπόν! Μη με κρατάς σε αγωνία!»
«Άφησα τον Νέλσον μόλις έκρινα ότι θα ήταν εντελώς ασφαλής, αλλά μετά από μια ώρα με κάλεσε η προϊσταμένη γιατί ήθελε να μου μιλήσει επειγόντως. Όταν μπήκα στον θάλαμο, ο Νέλσον ήταν ανακαθισμένος στο κρεβάτι του και κοιτούσε μια εφημερίδα με μια πολύ προβληματισμένη έκφραση. Τον ρώτησα τι συμβαίνει και μου απάντησε: «Κάτι μου συνέβη, γιατρέ». «Φυσικά και σου συνέβη, αλλά σε κάνα δυο μέρες θα πάρεις εξιτήριο». Κούνησε το κεφάλι του. Έβλεπα πως το βλέμμα του ήταν ανήσυχο. Σήκωσε την εφημερίδα που κοίταζε και μου την έδειξε. «Δεν μπορώ να διαβάσω πια», είπε.
«Διέγνωσα αμνησία και σκέφτηκα: άλλος μπελάς και τούτος! Αναρωτήθηκα τι άλλο μπορεί να μη θυμόταν. Ο Νέλσον θα διάβασε την έκφρασή μου, γιατί συνέχισε παρακάτω: ‘Ω, εξακολουθώ να γνωρίζω και τα γράμματα και τις λέξεις – αλλά είναι όλα ανάποδα! Κάτι θα έπαθαν τα μάτια μου’. Ξανασήκωσε την εφημερίδα. ‘Το γράψιμο φαίνεται ακριβώς σαν να το βλέπω μέσα από καθρέφτη’, πρόσθεσε. ‘Μπορώ να πω τα γράμματα της λέξης ξεχωριστά, ένα – ένα τη φορά. Έχετε την καλοσύνη να μου φέρετε έναν καθρέφτη; Θέλω να δοκιμάσω κάτι’.
«Του έφερα. Κράτησε την εφημερίδα δίπλα στον καθρέφτη και κοίταξε το είδωλό. Κατόπιν άρχισε να διαβάζει μεγαλοφώνως με κανονική γρηγοράδα. Τούτο, όμως, είναι ένα τέχνασμα που μπορεί ο καθένας να μάθει – οι στοιχειοθέτες αναγκάζονται να το κάνουν στα τυπογραφεία – γι’ αυτό δεν εντυπωσιάστηκα. Από την άλλη μεριά, όμως, δεν μπορούσα να καταλάβω πώς ένας ευφυής άνθρωπος σαν τον Νέλσον να προσποιηθεί κάτι τέτοιο. Κι έτσι αποφάσισα να πάω με τα νερά του σκεπτόμενος πως το σοκ θα πείραξε κάπως το μυαλό του. Ήμουν εντελώς βέβαιος ότι θα υπέφερε από κάποια ψευδαίσθηση, παρότι έδειχνε εντελώς φυσιολογικός.
«Μετά από λίγο, έβαλε την εφημερίδα στην άκρη και με ρώτησε: ‘Λοιπόν, γιατρέ, τι συμπέρασμα βγάζετε;’ Δεν ήξερα τι να του απαντήσω χωρίς να τον προσβάλω, γι’ αυτό, αποφεύγοντας να δώσω μια ευθεία απάντηση, του είπα ότι το ζήτημα ήταν έξω από τη δικαιοδοσία μου και ότι έπρεπε να τον παραπέμψω στον Δρ Χάμφριζ, τον ψυχολόγο. Τότε έκανε μερικά σχόλια σχετικά με τον Δρ Χάμφριζ και τα τεστ ευφυΐας και συμπέρανα πως είχε ήδη υποφέρει στα χέρια του».
«Δεν έχεις κι άδικο!» διέκοψε ο Χιουζ. «Όλους μας έχει περάσει από ανάκριση το Τμήμα Ψυχολογίας πριν μας προσλάβουν στην εταιρία. Παρ’ όλα αυτά είναι εκπληκτικό τι βγαίνει από τα τεστ», πρόσθεσε στοχαστικά.
Ο Δρ Σάντερσον χαμογέλασε και συνέχισε την αφήγησή του.
«Σηκώθηκα να φύγω όταν ο Νέλσον είπε: ‘Ω, παραλίγο να το ξεχάσω. Πρέπει να έπεσα πάνω στο δεξί μου χέρι. Έχω στραμπουλίξει τον καρπό μου άσχημα’. Για να μην του χαλάσω το χατίρι του απάντησα: ‘Ας γίνει το δικό σου. Μα δεν μου είπες πως πρόκειται για το δεξί σου χέρι;’
«Ο Νέλσον φάνηκε απορημένος: ‘Και λοιπόν;’ Απάντησε. ‘Αναμφίβολα πρόκειται για το δεξί μου χέρι. Τα μάτια μου μπορεί να έχουν κάτι περίεργο, αλλά να η βέρα μου για απόδειξη. Δεν μπόρεσα να βγάλω το αναθεματισμένο πράγμα εδώ και πέντε χρόνια’.
«Αυτό με συγκλόνισε μάλλον δυνατά. Γιατί, βλέπεις, ήταν το αριστερό του χέρι που μου έδειχνε, και σ’ αυτό ήταν περασμένη η βέρα του. Και έβλεπα αυτό που μου έλεγε ήταν απολύτως αληθινό. Για να βγει το δαχτυλίδι έπρεπε να το κόψουν. Γι’ αυτό μετά ρώτησα: ‘Έχεις κάποιες εμφανείς ουλές;’ ‘Όχι απ’ όσο μπορώ να θυμηθώ’, απάντησε.
« ‘Τίποτε σφραγίσματα;’»
«Ναι, κάμποσα.’»
«Καθόμασταν και αλληλοκοιταζόμασταν χωρίς να μιλάμε μέχρι η
νοσοκόμα να πάει και να φέρει τον φάκελο του Νέλσον. ‘Κοιταζόμασταν με μια τρομερή προσμονή’ όπως θα το έθετε ο ποιητής […Looked at
each other with a wild surmise –
Silent, upon a peak in Darien. (John Keats: On First Looking into Chapman’s
Homer 1816)]. Πριν επιστρέψει η νοσοκόμα, μου ήρθε μια φωτεινή ιδέα. Ήταν μια απίστευτη σύλληψη, αλλά η
όλη υπόθεση γινόταν όλο και πιο εξωφρενική. Ρώτησα τον Νέλσον αν μπορούσα να δω
τα πράγματα που κουβαλούσε στις τσέπες του. Ορίστε».
Ο Δρ Σάντερσον έβγαλε μια χούφτα κέρματα και ένα μικρό δερματόδετο ημερολόγιο. Ο Χιουζ το αναγνώρισε αμέσως. Ήταν ένα ημερολόγιο για μηχανολόγους ηλεκτρολόγους. Είχε και ο ίδιος ένα παρόμοιο στην τσέπη του. Το πήρε από το χέρια του γιατρού και το άνοιξε στην τύχη με μια κάποια ενοχή που έχουμε όταν γινόμαστε αδιάκριτοι όταν κάποιου – πόσο μάλλον ενός φίλου – το ημερολόγιο πέσει στα χέρια μας.
Και τότε για τον Ραλφ Χιουζ, φάνηκε να κλονίζονται τα θεμέλια του κόσμου του. μ
Μέχρι εκείνη τη στιγμή άκουγε τον Δρ Σάντερσον με απάθεια, και αναρωτιόταν τι σήμαινε όλη εκείνη η αναστάτωση. Αλλά τώρα είχε στα χέρια του την ατράνταχτη απόδειξη, που απαιτούσε την προσοχή του και αψηφούσε τη λογική του.
Διότι, πρωτίστως, δεν μπορούσε να βγάλει λέξη από το ημερολόγιο του Νέλσον. Τόσο η τυπωμένη γραφή όσο και το χειρόγραφο ήταν αντεστραμμένα λες και τα έβλεπε μέσα από καθρέφτη.
Ο Δρ Χιουζ σηκώθηκε από την καρέκλα του και βάδισε γρήγορα αρκετές φορές πέρα δώθε μέσα στο γραφείο. Ο επισκέπτης τον παρακολουθούσε χωρίς να μιλάει. Στην τέταρτη βόλτα του σταμάτησε κοντά στο παράθυρο και κοίταξε απέναντι προς τη λίμνη που την επισκίαζε το τεράστιο άσπρο τείχος του φράγματος. Φάνηκε να τον ενθαρρύνει, και γύρισε προς τον Δρ Σάντερσον εκ νέου.
«Περιμένεις να πιστέψω ότι ο Νέλσον έχει πλευρικά αντιστραφεί κατά κάποιο τρόπο ούτως ώστε άλλαξε η δεξιά πλευρά του με την αριστερή;»
«Δεν περιμένω να πιστέψεις τίποτε. Απλά σου εκθέτω τα στοιχεία. Αν μπορείς να συμπεράνεις κάτι άλλο, θα χαρώ πολύ να το ακούσω. Σημειωτέον ότι έχω ελέγξει και τα δόντια του Νέλσον. Όλα τα σφραγίσματα έχουν αλλάξει πλευρά. Για εξήγησέ το αν μπορείς. Επίσης και τούτα τα κέρματα είναι μάλλον ενδιαφέροντα».
Ο Χιουζ τα πήρε στο χέρι του. Ήταν ένα σελίνι, μια ολοκαίνουργη κορώνα από χαλκό και βηρύλλιο, και μερικές πένες και μισόπενα. Γίνονταν αποδεκτά χωρίς δισταγμό. Αλλά να τα παρατηρούσες, δε θα έβλεπες πως το κεφάλι της βασίλισσας ήταν χαραγμένο σε λάθος μεριά. Όμως τα γράμματα – ο Χιουζ μπορούσε να φανταστεί τη σύγχυση στο Νομισματοκοπείο εάν αυτά τα περίεργα κέρματα προσήλκυαν την προσοχή τους. Όπως το ημερολόγιο, ήταν κι αυτά πλευρικά αντεστραμμένα.
«Είπα στον Νέλσον να μη μιλήσει γι’ αυτό. Θα συντάξω μια πλήρη αναφορά, που θα προκαλέσει αίσθηση όταν δημοσιευθεί. Όμως, θέλουμε να ξέρουμε πώς έγινε αυτό. Και μια εσύ σχεδίασες το καινούργιο μηχάνημα, ήρθα να σε συμβουλευτώ».
Ο Χιουζ δεν έδειχνε να τον ακούει. Καθόταν στο γραφείο του με τα χέρια του απλωμένα μπροστά και τα μικρά του δάχτυλα ν’ αγγίζουν μεταξύ τους. Για πρώτη φορά στη ζωή του στοχαζόταν σοβαρά πάνω στη διαφορά μεταξύ ‘αριστερά’ και ‘δεξιά’.
Ο Δρ Σάντερσον κράτησε τον Νέλσον στο νοσοκομείο αρκετές μέρες, κατά τις οποίες εξέταζε τον ασυνήθιστο ασθενή του και συνέλεγε υλικό για την αναφορά του. Απ’ όσο μπορούσε να κρίνει, ο Νέλσον ήταν εντελώς φυσιολογικός εκτός από την αντιστροφή του. Μάθαινε να διαβάζει εκ νέου και η πρόοδός του ήταν γρήγορη αφού ξεπέρασε την αρχική του παράξενη κατάσταση. Ίσως ποτέ πια δε θα χρησιμοποιούσε εργαλεία με τον ίδιο τρόπο όπως πριν το ατύχημα, και για την υπόλοιπη ζωή του, ο κόσμος θα τον περνούσε σαν αριστερόχειρα. Τούτο, όμως, δεν θα τον εμπόδιζε σε τίποτε.
Ο Δρ Σάντερσον έπαψε να ασχολείται με την αιτία της κατάστασης του Νέλσον. Δεν ήξερε και πολλά πράγματα σχετικά με τον ηλεκτρισμό. Αυτός ήταν δουλειά του Χιουζ. Ήταν εντελώς πεπεισμένος ότι ο φυσικός θα εύρισκε μια απάντηση σε εύθετο χρόνο. Πάντα εύρισκε λύσεις. Η εταιρία δεν ήταν φιλανθρωπικό ίδρυμα και είχε καλό λόγο να κρατάει τον Χιουζ για τις υπηρεσίες του. Η καινούργια γεννήτρια, η οποία θα ετίθετο σε λειτουργία μέσα σε μια βδομάδα, ήταν το πνευματικό του τέκνο, αν και μικρή σχέση είχε με τις πραγματικές μηχανολογικές λεπτομέρειες.
Ο ίδιος ο Δρ Χιουζ δεν ήταν και τόσο σίγουρος. Το μέγεθος του προβλήματος ήταν τρομακτικό. Διαπίστωνε, αντίθετα προς τον Σάντερσον, ότι το θέμα απαιτούσε εντελώς καινούργιους τομείς της επιστήμης. Ήξερε πως μόνο ένας τρόπος υπήρχε κατά τον οποίο ένα αντικείμενο θα μπορούσε να γίνει ίδιο με το κατοπτρικό του είδωλο. Αλλά πώς μπορούσε να αποδειχθεί μια τέτοια αλλόκοτη θεωρία;
Είχε συλλέξει όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με το βραχυκύκλωμα που ενεργοποίησε τον μεγάλο οπλισμό. Οι υπολογισμοί του έδωσαν μια εκτίμηση του ρεύματος που διέτρεξε μέσα από τα πηνία για τα λίγα δευτερόλεπτα επαγωγής. Οι αριθμοί, όμως, ήταν ως επί το πλείστον, στη σφαίρα της εικασίας. Πολύ θα ήθελε να επαναλάβει το πείραμα για να αποκτήσει ακριβή δεδομένα. Θα ήταν πολύ διασκεδαστικό να δει τη φάτσα του Μέρντοκ όταν θα του έλεγε: ‘Θα σε πείραζε να δημιουργήσω ένα τέλειο βραχυκύκλωμα από τη γεννήτρια 1 μέχρι την 10 απόψε το βράδυ;’ Όχι, κάτι τέτοιο αποκλειόταν.
Ευτυχώς είχε ακόμη το λειτουργικό πρότυπο. Τα πειράματα που διεξήγαγε σ’ αυτό του έδωσαν κάποιες ιδέες για το πεδίο που παρήχθη στο κέντρο της γεννήτριας, αλλά τα μεγέθη ήταν θέμα εικασίας. Πάντως, πρέπει να ήταν τεράστια. Ήταν θαύμα που οι σπείρες παρέμειναν στις κόγχες τους. Για ένα μήνα περίπου ο Χιουζ καταπιανόταν κοπιαστικά με τους υπολογισμούς του μέχρι που παρέκκλινε σε σφαίρες της ατομικής φυσικής που μέχρι τότε προσεκτικά απέφευγε αφότου απεφοίτησε από το πανεπιστήμιο. Σιγά – σιγά η πλήρης θεωρία άρχισε να αναπτύσσεται στο μυαλό του. Απείχε πολύ ακόμη από την τελική απόδειξη, αλλά όλα ήταν σαφή. Σ’ έναν μήνα ακόμη θα είχε τελειώσει.
Ακόμη κι η μεγάλη γεννήτρια, η οποία στοίχειωνε τις σκέψεις του εδώ κι ένα χρόνο, του φαινόταν τώρα επουσιώδης και ασήμαντη. Ούτε καν μπήκε στον κόπο να αναγνωρίσει τα συγχαρητήρια των συναδέλφων του όταν η γεννήτρια πέρασε τα τελευταία τεστ και άρχισε να τροφοδοτεί το σύστημα με εκατομμύρια κιλοβατώρες. Σκέφτονταν ότι ήταν μάλλον παράξενος στη συμπεριφορά του, αλλά, έτσι κι αλλιώς, πάντα τον θεωρούσαν κάπως απρόβλεπτο. Εξάλλου, ήταν αναμενόμενο. Η εταιρία θα απογοητευόταν αν η υποτακτική διάνοιά της δεν είχε τις εκκεντρικότητές της.
Μετά από δυο βδομάδες, τον επισκέφτηκε ο Δρ Σάντερσον πάλι. Το ύφος του ήταν πολύ σοβαρό.
«Ο Νέλσον ξαναμπήκε στο νοσοκομείο», του ανακοίνωσε. «Έπεσα έξω όταν είπα ότι θα ήταν καλά».
«Τι έχει πάλι αυτός;» ρώτησε ο Χιουζ έκπληκτος.
«Κινδυνεύει να πεθάνει από πείνα».
«Από πείνα; Τι στην ευχή θέλεις να πεις;»
Ο Δρ Σάντερσον τράβηξε μια καρέκλα και κάθισε κοντά στο γραφείο του Χιουζ.
«Δε σ’ ενόχλησα στις λίγες βδομάδες που πέρασαν», άρχισε να λέει, «επειδή ήξερα πόσο σ’ απασχολούσαν οι θεωρίες σου. Παράλληλα, παρακολουθούσα με προσοχή τον Νέλσον και συνέτασσα την αναφορά μου. Στην αρχή σου είχα πει ότι έδειχνε εντελώς φυσιολογικός. Δεν είχα καμιά αμφιβολία ότι όλα θα πήγαιναν καλά.
«Μετά παρατήρησα πως έχανε βάρος. Πέρασε λίγος καιρός πριν βεβαιωθώ. Κατόπιν άρχισα να παρατηρώ άλλα, πιο τεχνικά συμπτώματα. Παραπονιόταν ότι ένιωθε αδυναμία και είχε έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης. Είχε όλα τα σημάδια αβιταμίνωσης. Του χορήγησα ειδικά συμπλέγματα βιταμινών, αλλά δεν ωφέλησαν καθόλου. Γι’ αυτό ήρθα να ξαναμιλήσω μαζί σου».
«Ο Χιουζ έδειξε μπερδεμένος, και μετά ενοχλημένος: «Μα τι στην οργή! Εσύ είσαι ο γιατρός».
«Ναι, αλλά η θεωρία που έχω χρειάζεται κάποια υποστήριξη. Εγώ δεν είμαι παρά ένας ασήμαντος γιατρουδάκος – κανείς δε θα μ’ ακούσει μέχρι θα είναι αργά πια. Ο Νέλσον αργοπεθαίνει, κι εγώ νομίζω πως ξέρω το γιατί…»
*
Ο Σερ Ρόμπερτ στην αρχή ήταν αμετάπειστος, αλλά ο Δρ Χιουζ, όπως πάντα, είχε τον τρόπο του. Τα μέλη του ΔΣ που έμπαιναν με τη σειρά τους στην αίθουσα συνελεύσεων γκρίνιαζαν και έκαναν φασαρία για την έκτακτη γενική συνέλευση. Και η σαστιμάρα τους μεγάλωσε ακόμη πιο πολύ όταν έμαθαν πως θα τους απεύθυνε το λόγο ο Χιουζ. Όλοι τους ήξεραν τον Χιουζ και την υπόληψή του, αλλά αυτός ήταν ένας επιστήμονας ενώ αυτοί ήταν επιχειρηματίες. Τι να σχεδίαζε άραγε ο Σερ Ρόμπερτ?
Ο Δρ Χιουζ, η πέτρα του σκανδάλου, ένιωθε ενοχλημένος με τον εαυτόν του για τη νευρικότητά του. Η γνώμη του για τους συμβούλους δεν ήταν κολακευτική, αλλά ο Σερ Ρόμπερτ ήταν ο άνθρωπος που σεβόταν, και γι’ αυτό δεν είχε κανένα λόγο να τους φοβάται. Ήταν αλήθεια πως ίσως να τον θεωρούσαν παλαβό, αλλά το παρελθόν του θα φρόντιζε για το αντίθετο. Παλαβός ή όχι, άξιζε χιλιάδες λίρες για χάρη τους.
Ο Δρ Σάντερσον του χαμογέλασε ενθαρρυντικά καθώς έμπαινε στην αίθουσα συνελεύσεων. Το χαμόγελό του δεν ήταν πετυχημένο, αλλά βοήθησε κάπως. Ο Σερ Ρόμπερτ είχε μόλις τελειώσει την ομιλία του. Σήκωσε τα γυαλιά του με τον νευρικό τρόπο που συνήθιζε και έβηξε αποδοκιμαστικά. Για πολλοστή φορά αναρωτήθηκε ο Χιουζ πώς ένας φαινομενικά δειλός ηλικιωμένος άντρας μπορούσε να διοικεί μια τόσο τεράστια εμπορική αυτοκρατορία.
«Λοιπόν, κύριοι, σας παρουσιάζω τον Δρ Χιουζ. Θα σας – χμ – τα εξηγήσει όλα. Τον παρακάλεσα να μην τα πει με πολύν επιστημονικό τρόπο. Έχετε το ελεύθερο να τον διακόψετε αν υπεισέλθει στην υπερβολικά αραιωμένη στρατόσφαιρα των ανώτερων μαθηματικών. Δρ Χιουζ…»
Αργά στην αρχή, και κατόπιν με πιο γρήγορους ρυθμούς καθώς κέρδιζε την εμπιστοσύνη των ακροατών του, ο φυσικός άρχισε να τους παραθέτει τα γεγονότα. Το ημερολόγιο του Νέλσον άφησε το συμβούλιο με το στόμα ανοιχτό από την κατάπληξή τους, και τα αντεστραμμένα νομίσματα αποδείχτηκαν αξιοπερίεργα αντικείμενα. Ο Χιουζ χάρηκε που είδε ότι εξήψε το ενδιαφέρον των ακροατών του. Παίρνοντας μια βαθιά ανάσα, μπήκε κατευθείαν στο θέμα που τον φόβιζε.
«Έχετε ακούσει τι συνέβη στον Νέλσον, κύριοι, αλλά αυτό που θα σας πω τώρα είναι ακόμη πιο εκπληκτικό. Γι’ αυτό σας παρακαλώ για την αμέριστη προσοχή σας».
Σήκωσε από το τραπέζι, ένα παραλληλόγραμμο κομμάτι φύλλο σημειώσεων, το δίπλωσε διαγωνίως και το ξέσκισε κατά μήκος της τσάκισης.
«Εδώ έχουμε ίσα δύο ορθογώνια τρίγωνα. Τα τοποθετώ πάνω στο τραπέζι – ιδού». Έβαλε τα χάρτινα τρίγωνα το ένα δίπλα στο άλλο με τις υποτείνουσες να εφάπτονται ώστε να σχηματίζουν μια φιγούρα έμοιαζε με χαρταετό. «Τώρα, έτσι που τα τοποθέτησα το ένα τρίγωνο είναι συμμετρικά αντίθετο, μ’ άλλα λόγια, το κατοπτρικό είδωλο του άλλου, δη. Μπορείτε εύκολα να φανταστείτε ότι το επίπεδο συμμετρίας βρίσκεται κατά μήκος της υποτείνουσας. Κι αυτό είναι το σημείο που θέλω να προσέξετε. Όσο κρατάω τα τρίγωνα στην επιφάνεια του τραπεζιού, μπορώ να τα μετακινώ γύρω τους το καθένα χωριστά όσο θέλω, αλλά ποτέ δε θα μπορέσω να βάλω το ένα πάνω στο άλλο έτσι που να συμπίπτουν ακριβώς. Σαν ένα ζευγάρι γάντια δεν είναι ανταλλάξιμα μολονότι ως προς τις διαστάσεις τους είναι ολόιδια».
Έκανε μια μικρή παύση για τους δώσει χρόνο να το χωνέψουν. Δεν ακούστηκαν σχόλια, κι έτσι συνέχισε.
«Τώρα, όμως, αν σηκώσω ένα από τα τρίγωνα, το αναποδογυρίσω στον αέρα και το επανατοποθετήσω στο τραπέζι, τα δυο τρίγωνα δε θα είναι πια συμμετρικά αντίθετα, δηλαδή κατοπτρικά είδωλα, αλλά έχουν γίνει εντελώς πανομοιότυπα – ιδού». Και αμ’ έπος, αμ’ έργον. «Το πράγμα φαίνεται απλό, κι όντως είναι. Όμως, μας διδάσκει κάτι πολύ σπουδαίο. Τα τρίγωνα πάνω στο τραπέζι είναι επίπεδα αντικείμενα περιορισμένα σε δύο διαστάσεις. Για να κάνω το ένα κατοπτρικό είδωλο του άλλου, πρέπει να το αναποδογυρίσω στην τρίτη διάσταση. Καταλαβαίνετε πού το πάω;»
Περιέφερε το βλέμμα του γύρω από το τραπέζι. Κάνα δυο στελέχη κούνησαν αργά το κεφάλι τους έχοντας μόλις κάτι συνειδητοποιήσει.
«Κατά τον ίδιο τρόπο, για ν’ αλλάξουμε ένα στερεό, τρισδιάστατο σώμα, όπως έναν άνθρωπο, στο συμμετρικό του αντίθετο ή αλλιώς στο κατοπτρικό του είδωλο, πρέπει να τον περιστρέψουμε σε μια τέταρτη διάσταση. Επαναλαμβάνω – μια τέταρτη διάσταση».
Έπεσε μια τεταμένη βουβαμάρα. Κάποιος έβηξε, αλλά το βήξιμο έδειξε νευρικότητα – όχι αμφισβήτηση.
«Η τετραδιάστατη γεωμετρία, όπως γνωρίζετε, – θα είχε μείνει έκπληκτος αν το γνώριζαν – αποτελεί ένα μείζον εργαλείο των μαθηματικών από τον καιρό του Αϊνστάιν. Αλλά μέχρι τώρα υπήρξε μόνο ένα μαθηματικό κατασκεύασμα χωρίς καμιά πραγματική υπόσταση στον φυσικό κόσμο. Τώρα φαίνεται ότι οι ανήκουστες ροές ρεύματος ανερχόμενες σε εκατομμύρια αμπέρ, τα οποία πέρασαν για μια στιγμή μέσα από τις σπείρες της γεννήτριες, πρέπει να παρήγαγαν μια ορισμένη επέκταση του χώρου σε τέσσερις διαστάσεις για κλάσμα του δευτερολέπτου και σ’ έναν όγκο αρκετά μεγάλο να συμπεριλάβει ένα ανθρώπινο σώμα. Έχω κάνει κάποιους υπολογισμούς και έχω φτάσει σ’ ένα ικανοποιητικό συμπέρασμα πως δημιουργήθηκε πράγματι ένα ‘υπερδιάστημα’ περίπου τρία μέτρα σε κάθε πλευρά – ένας χώρος κάπου τρεις χιλιάδες – όχι κυβικά – αλλά υπερκυβικά μέτρα. Ο Νέλσον κατέλαβε αυτόν τον χώρο. Η ξαφνική κατάρρευση του πεδίου όταν διακόπηκε το κύκλωμα προκάλεσε την περιστροφή του στο χώρο και ο Νέλσον αντεστράφη.
«Θα ήθελα να σας παρακαλέσω να αποδεχθείτε την παρούσα θεωρία, διότι καμία άλλη εξήγηση δεν ταιριάζει με τα γεγονότα. Εδώ έχω την μαθηματική υποστήριξη αν επιθυμείτε να ενημερωθείτε».
Ανέμισε τα χαρτιά μπροστά από τους ακροατές του για να δουν οι σύμβουλοι την επιβλητική σειρά από εξισώσεις. Το κόλπο έπιασε – όπως άλλωστε πάντα. Ζάρωσαν όλοι τους φανερά. Μόνο ο Μακφέρσον, ο γραμματέας, ήταν φτιαγμένος από σκληρότερο υλικό. Είχε μια ημιμαθή τεχνική εκπαίδευση και συνέχιζε να διαβάζει πολλά εκλαϊκευμένα επιστημονικά θέματα, τα οποία του άρεσε να τα επιδεικνύει όταν είχε την ευκαιρία. Ήταν, όμως, έξυπνος και πρόθυμος να μαθαίνει, και ο Δρ Χιουζ είχε συχνά θυσιάσει επίσημο χρόνο εργασίας συζητώντας μαζί του κάποια καινούργια επιστημονική θεωρία.
«Λες πως ο Νέλσον περιστράφηκε στην Τέταρτη Διάσταση. Μα έχω την εντύπωση ότι ο Αϊνστάιν απέδειξε πως η τέταρτη διάσταση είναι ο χρόνος».
Ο Χιουζ βόγκησε από μέσα του. Περίμενε μια τέτοια αντίδραση.
«Αναφέρθηκα σε μια επιπλέον διάσταση χώρου», εξήγησε υπομονετικά. «Εννοώ μια διάσταση ή κατεύθυνση που να διέρχεται σε ορθή γωνία από το σημείο των κανονικών άλλων τριών. Μπορούμε να την ονομάσουμε Τέταρτη Διάσταση αν το επιθυμούμε. Με κάθε επιφύλαξη, κι ο χρόνος μπορεί να θεωρηθεί σαν διάσταση. Επειδή κανονικά θεωρούμε τον χώρο μας σαν τρισδιάστατο, τότε συνηθίζουμε αυθαίρετα να ονομάζουμε τον χρόνο τέταρτη διάσταση. Κι επειδή σας ζητάω να μου παραχωρήσετε τέσσερις διαστάσεις, ας ονομάσουμε τότε τον χρόνο πέμπτη διάσταση».
«Πέντε διαστάσεις! Θεέ και Κύριε!» ξέσπασε κάποιος κάπου προς στην άλλη άκρη του τραπέζιού.
Ο Δρ Χιουζ δεν κρατήθηκε και άρπαξε την ευκαιρία: «Συχνά έχουν διατυπωθεί αξιώματα για αρκετά εκατομμύρια διαστάσεις στην υποατομική φυσική», είπε ήρεμα.
Όλοι απόμειναν με το στόμα ανοιχτό. Κανείς τους, ούτε καν ο Μακφέρσον, έδειξε τη διάθεση να διαφωνήσει.
«Και τώρα έρχομαι στο δεύτερο μέρος της αφήγησής μου», συνέχισε ο Δρ Χιουζ. «Λίγες εβδομάδες μετά την αντιστροφή του, ανακαλύψαμε ότι κάτι πάει στραβά με τον Νέλσον. Τρεφόταν κανονικά, αλλά ό, τι έτρωγε δεν φαινόταν να τον έτρεφε σωστά. Την εξήγηση την έδωσε ο Δρ Σάντερσον, και η οποία μας εισάγει στη σφαίρα της οργανικής χημείας. Λυπάμαι που μιλάω σαν να διαβάζω από ένα εγχειρίδιο, αλλά σύντομα θα κατανοήσετε πόση κεφαλαιώδη σημασία για την εταιρία είναι αυτά που θα σας πω. Επίσης είστε κι εσείς ικανοποιημένοι ότι τώρα είμαστε όλοι εξίσου σε άγνωστα οικόπεδα».
Αυτό ήταν εντελώς αληθινό, διότι ο Χιουζ δεν κατείχε παρά κάποιες σπαραγματικές γνώσεις από τη χημεία που είχε διδαχθεί. Το γεγονός αυτό θα έδινε κουράγιο σ’ όσους είχαν μείνει πίσω πάνω στο θέμα αυτό.
«Οι οργανικές ενώσεις αποτελούνται από άνθρακα, οξυγόνο και υδρογόνο, καθώς και από άλλα στοιχεία τα οποία είναι δομημένα σε πολύπλοκες διατάξεις μέσα στον χώρο. Οι χημικοί αρέσκονται να κατασκευάζουν μοντέλα αυτών των ενώσεων χρησιμοποιώντας βελόνες πλεξίματος και χρωματιστή πλαστελίνη. Τα αποτελέσματα είναι συχνά πολύ όμορφα και μοιάζουν με έργα αφηρημένης τέχνης.
«Τώρα, είναι δυνατό να έχουμε δύο οργανικές ενώσεις που περιέχουν τον ίδιο αριθμό ατόμων, αλλά έχουν μια τέτοια διάταξη στο χώρο που η μία να είναι το κατοπτρικό είδωλο της άλλης. Αυτές οι ενώσεις ονομάζονται στερεοϊσομερείς και συναντώνται ως επί το πλείστον στα σάκχαρα. Αν τοποθετήσουμε τα μόριά τους πλάι – πλάι, θα δούμε πως έχουν μια σχέση όπως ένα δεξί γάντι με το αριστερό του. Μ’ άλλα λόγια, είναι δεξιόστροφες ή αριστερόστροφες ενώσεις – δεξτρόζες ή λαιβουλόζες, όπως ονομάζονται στη χημεία. Ελπίζω να έχω γίνει αρκετά σαφής».
Ο Δρ Χιουζ κοίταξε γύρω του ανήσυχος. Προφανώς ήταν.
«Τα στερεοϊσομερή έχουν σχεδόν τις ίδιες χημικές ιδιότητες», συνέχισε, «αν και υπάρχουν λεπτές διαφορές. Στα τελευταία λίγα χρόνια, όπως μου λέει ο Δρ Σάντερσον, έχει βρεθεί ότι ορισμένες ουσιώδεις τροφές, συμπεριλαμβανομένης και της καινούργιας τάξης των βιταμινών που ανακαλύφθηκαν από τον καθηγητή Βάντενμπουργκ, έχουν ιδιότητες αναλόγως με τη διάταξη των ατόμων τους στον χώρο. Με άλλα λόγια, κύριοι, οι αριστερόστροφες ενώσεις είναι ουσιώδεις για τη ζωή, αλλά οι δεξιόστροφες δεν έχουν καμιά θρεπτική αξία, μολονότι o χημικός τύπος και των δύο είναι πανομοιότυπος.
στερεοϊσομερή
«Και τώρα θα κατανοήσετε γιατί η αντιστροφή του Νέλσον είναι πολύ πιο σοβαρή απ’ ό, τι νομίσαμε αρχικώς. Δεν είναι απλά θέμα να τον μάθουμε να διαβάζει απ’ την αρχή, στη οποία περίπτωση – χώρια από το φιλοσοφικό ενδιαφέρον – το όλο θέμα είναι επουσιώδες. Εδώ ο άνθρωπος λιμοκτονεί εν μέσω αφθονίας, απλά επειδή δεν μπορεί πλέον να αφομοιώσει ορισμένα μόρια τροφής κατά τον ίδιο τρόπο που εμείς δεν μπορούμε να βάλουμε το δεξί μας πόδι στο αριστερό παπούτσι.
«Ο Δρ Σάντερσον διεξήγαγε ένα πείραμα το οποίο απέδειξε την εγκυρότητα αυτής της θεωρίας. Με πολλή μεγάλη δυσκολία, απέκτησε τα στερεοϊσομερή πολλών τέτοιων βιταμινών. Ο καθηγητής Βάντενμπουργκ ο ίδιος τα συνέθεσε όταν έμαθε για το πρόβλημά μας. Έχουν ήδη κάνει μια πολύ σημαντική βελτίωση στην κατάσταση του Νέλσον».
Ο Χιουζ έκανε μια μικρή παύση και έβγαλε κάποια χαρτιά. Σκέφτηκε πως θα έδινε χρόνο στο ΔΣ να προετοιμαστεί για το τελικό χτύπημα. Αν δεν κινδύνευε η ζωή ενός ανθρώπου, η κατάσταση θα ήταν πολύ διασκεδαστική. Όμως τώρα το ΔΣ θα δεχόταν το πλήγμα εκεί που πονούσε περισσότερο.
«Καθώς κατανοείτε, κύριοι, εφόσον ο Νέλσον τραυματίστηκε – αν μπορείτε να το πείτε έτσι – εν υπηρεσία, η εταιρία είναι υποχρεωμένη να αναλάβει τα έξοδα όποιας θεραπείας απαιτείται. Εμείς έχουμε βρει το είδος θεραπείας, και θα αναρωτιέστε γιατί έχω καθυστερήσει να σας την πω. Ο λόγος είναι απλός. Η παραγωγή των αναγκαίων στερεοϊσομερών είναι το ίδιο σχεδόν δύσκολη όσο η εξόρυξη ραδίου – και σε μερικές περιπτώσεις ακόμη δυσκολότερη. Ο Δρ Σάντερσον μ’ ενημέρωσε ότι θα κοστίσει πάνω από πέντε χιλιάδες λίρες ημερησίως για να κρατηθεί ο Νέλσον στη ζωή».
Η βουβαμάρα που έπεσε κράτησε μισό λεπτό. Κατόπιν όλοι μαζί άρχισαν να μιλούν συγχρόνως. Ο Σερ Ρόμπερτ κοπάνησε το τραπέζι και αποκατέστησε την τάξη. Το συμβούλιο πολέμου είχε αρχίσει.
Μετά από τρεις ώρες, ένας κατακουρασμένος Χιουζ άφηνε την αίθουσα των συνεδριάσεων και πήγε να βρει τον Δρ Σάντερσον, που τον βρήκε να αγωνιά στο γραφείο του.
«Λοιπόν, τι αποφασίστηκε;» ρώτησε ο γιατρός.
«Αυτό που φοβόμουν. Θέλουν να αντιστρέψω τον Νέλσον ξανά».
«Μπορείς να το κάνεις;»
«Ειλικρινά, δεν ξέρω. Το μόνο που ελπίζω να καταφέρω είναι να αναπαραγάγω τις συνθήκες του αρχικού βραχυκυκλώματος όσο ακριβέστερα μπορώ».
«Δεν υπήρξαν προτάσεις;»
«Πολύ λίγες, αλλά οι περισσότερες ήταν ανόητες. Ο Μακφέρσον είχε την καλύτερη ιδέα. Ήθελε να χρησιμοποιήσουμε τη γεννήτρια για την αντιστροφή κανονικής τροφής για τη διατροφή του Νέλσον. Αναγκάστηκα να επισημάνω το να θέτουμε το μηχάνημα εκτός λειτουργίας κάθε φορά για τον σκοπό αυτό, θα κόστιζε εκατομμύρια λίρες ετησίως, και εξάλλου οι σπείρες δεν θα άντεχαν παραπάνω από λίγες φορές. Έτσι και αυτό το σχέδιο απέτυχε. Κατόπιν ο Σερ Ρόμπερτ θέλησε να μάθει μήπως υπήρχαν κι άλλες βιταμίνες που μπορεί να παραβλέψαμε ή τυχόν δεν είχαν μέχρι τώρα ανακαλυφθεί. Η γνώμη του ήταν ότι παρ’ όλες τις συνθετικές δίαιτες, δε θα μπορέσουμε τελικά να κρατήσουμε τον Νέλσον στη ζωή».
«Κι εσύ τι είπες σχετικά;»
«Αναγκάστηκα να παραδεχτώ πως υπήρχε αυτή η δυνατότητα. Κι έτσι ο Σερ Ρόμπερτ σκοπεύει να το συζητήσει με τον Νέλσον. Ελπίζει να τον πείσει να πάρει το ρίσκο. Η οικογένειά του θα εξασφαλιστεί αν αποτύχει η δοκιμή».
Οι δυο άντρες έμειναν σιωπηλοί για λίγες στιγμές όταν ο Δρ Σάντερσον έσπασε τη σιωπή.
«Τώρα καταλαβαίνεις τι λογής απόφαση πρέπει συχνά ν’ αναλάβει ένας γιατρός», είπε.
Ο Χιουζ κούνησε το κεφάλι του καταφατικά. «Δεν είναι ένα σοβαρό δίλημμα; Ένας υγιέστατος άντρας, αλλά για να κρατηθεί στη ζωή θα κοστίσει δυο εκατομμύρια λίρες, και δεν είμαστε καν σίγουροι γι’ αυτό. Ξέρω πολύ καλά ότι το ΔΣ σκέφτεται τον πολύτιμο ισολογισμό του πιο πολύ απ’ οτιδήποτε άλλο, αλλά δεν βλέπω άλλη εναλλακτική λύση. Ο Νέλσον θα πρέπει να το διακινδυνεύσει».
«Θα μπορούσες να κάνεις κάποιες δοκιμές πρώτα;»
«Αδύνατον. Είναι ένα μείζον μηχανολογικό εγχείρημα να βγάλουμε τον ρότορα από το φρέαρ. Πρέπει να επισπεύσουμε το πείραμα όταν το φορτίο του συστήματος είναι στο ελάχιστο. Κατόπιν θα κατεβάσουμε τον ρότορα πίσω στο φρέαρ και θα συγυρίσουμε την ακαταστασία που θα προκαλέσει το τεχνητό μας βραχυκύκλωμα. Κι όλο τούτο πρέπει να γίνει πριν τα φορτία φτάσουν στην αιχμή τους πάλι. Ο καημένος ο Μέρντοκ έχει λυσσάξει σαν τον διάβολο».
«Δεν τον κακίζω. Πότε αρχίζει το πείραμα;»
«Πολύ σύντομα, τουλάχιστον. Ακόμη κι αν συμφωνήσει ο Νέλσον, εγώ πρέπει να προετοιμάσω όλον μου τον μηχανισμό».
Κανείς ποτέ δεν έμαθε τι είπε στον Νέλσον ο Σερ Ρόμπερτ κατά τη διάρκεια των ωρών που ήταν μαζί. Ο Δρ Χιουζ ήταν σχεδόν έτοιμος όταν χτύπησε το τηλέφωνο και η κουρασμένη φωνή του Γέρου είπε: «Χιουζ, ετοίμασε τον εξοπλισμό σου. Μίλησα στον Μέρντοκ και το κανονίσαμε τη νύχτα της ερχόμενης Τρίτης. Θα μπορέσεις να τα καταφέρεις μέχρι τότε;»
«Μάλιστα, Σερ Ρόμπερτ».
«Ωραία. Να μου δίνεις μια αναφορά προόδου κάθε απόγευμα μέχρι την Τρίτη. Αυτά προς το παρόν».
*
Ο μεγάλος κύλινδρος του ρότορα, που αιωρούταν δέκα μέτρα πάνω από το γυαλιστερό πλαστικό δάπεδο, δέσποζε τον τεράστιο χώρο εκείνου του τμήματος του εργοστασίου. Μια μικρή ομάδα αντρών στέκονταν σιωπηλοί κοντά στο χείλος του σκοτεινού φρέατος, και περίμεναν υπομονετικά. Ένας λαβύρινθος από προσωρινή καλωδίωση συνδεόταν στον εξοπλισμό του Δρ Χιουζ – πολυδεσμικοί παλμογράφοι, μετρητές μεγαβάτ και μικροχρονόμετρα καθώς και οι ειδικοί ηλεκτρονόμοι (ρελέ) που είχαν κατασκευαστεί να προκαλέσουν το βραχυκύκλωμα στην υπολογισμένη στιγμή.
Κι αυτό ήταν το μεγαλύτερο πρόβλημα όλων. Ο Δρ Χιουζ δεν είχε τον τρόπο να μαντέψει πότε πρέπει να κλείσει το κύκλωμα: μήπως όταν η τάση ήταν στο μέγιστο – δηλαδή στο μηδέν – ή σε κάποιο ενδιάμεσο σημείο του ημιτονοειδούς κύματος; Διάλεξε, λοιπόν, τον ασφαλέστερο δρόμο. Το βραχυκύκλωμα θα γινόταν σε μηδενική τάση. Το άνοιγμα του κυκλώματος ξανά θα εξαρτιόταν από την ταχύτητα των διακοπτών.
Σε δέκα λεπτά το τελευταίο μεγάλο βοηθητικό εργοστάσιο της περιοχής θα έκλεινε για τη νύχτα. Τα προγνωστικά για τον καιρό ήταν ευνοϊκά. Δεν θα παρουσιάζονταν αφύσικα φορτία πριν το πρωί. Μέχρι τότε ο ρότορας θα τοποθετούνταν πίσω στη θέση του και η γεννήτρια θα λειτουργούσε ξανά. Ευτυχώς η εξαιρετική μέθοδος κατασκευής καθιστούσε εύκολη την επανασυναρμολόγηση του μηχανήματος, αλλά απαιτούσε μεγάλη λεπτότητα χειρισμού και δεν υπήρχε χρόνος για χάσιμο.
Όταν μπήκε ο Νέλσον, συνοδευόμενος από τον Σερ Ρόμπερτ και τον Δρ Σάντερσον, ήταν κατάχλωμος. Θα μπορούσε κάλλιστα, σκέφτηκε ο Χιουζ, να πηγαίνει για εκτέλεση. Η σκέψη ήταν κάπως ανάρμοστη και γι’ αυτό την έβγαλε βιαστικά από τον νου του.
Είχε μόλις λίγο χρόνο για έναν τελευταίο, αν και περιττό, έλεγχο του εξοπλισμού. Δεν είχε καλά – καλά τελειώσει όταν άκουσε την ήρεμη φωνή του Σερ Ρόμπερτ.
«Είμαστε έτοιμοι, Δρ Χιουζ».
Προχώρησε με μάλλον ασταθή βήματα μέχρι την άκρη του φρέατος. Ο Νέλσον είχε ήδη κατεβεί και όπως τον είχαν καθοδηγήσει στάθηκε ακριβώς στο κέντρο και το ανασηκωμένο πρόσωπό του να μοιάζει σαν μια άσπρη πιτσιλιά εκεί κάτω. Ο Δρ Χιουζ του κούνησε ενθαρρυντικά το χέρι του για λίγο και απομακρύνθηκε να συναντήσει την ομάδα κοντά στον εξοπλισμό.
Πάτησε τον διακόπτη του παλμογράφου και συγχρόνισε τα κουμπιά μέχρι να παραμείνει σταθερή μια μοναδική φάση του κυρίως κύματος πάνω στην οθόνη. Κατόπιν προσάρμοσε τις φάσεις: δύο φωτεινά σημεία κινήθηκαν το ένα προς το άλλο κατά μήκος της κύμανσης μέχρι που ενώθηκαν στο γεωμετρικό της κέντρο. Έριξε μια γρήγορη ματιά προς τον Μέρντοκ, ο οποίος παρακολουθούσε με πολλή προσοχή τους μετρητές των μεγαβάτ. Ο μηχανικός κούνησε το κεφάλι του. Με μια σιωπηλή προσευχή, ο Χιουζ άνοιξε τον διακόπτη.
Ακούστηκε ένα ανεπαίσθητο κλικ από τη μονάδα των ρελέ. Σε κλάσμα του δευτερολέπτου σείστηκε ολόκληρο το κτίριο καθώς οι μεγάλοι αγωγοί βραχυκυκλώθηκαν στην αίθουσα ελέγχου, εκατό μέτρα μακριά. Τα φώτα χαμήλωσαν και παραλίγο να σβήσουν. Κατόπιν όλα ηρέμησαν. Οι διακόπτες του κυκλώματος, με ταχύτητα παραλίγο να προκαλέσουν έκρηξη, καθάρισαν πάλι τη γραμμή. Τα φώτα επανήλθαν στο κανονικό και οι βελόνες των μετρητών των μεγαβάτ έπεσαν πίσω στις κλίμακες τους.
Ο εξοπλισμός άντεξε στην υπερφόρτωση. Αλλά τι απέγινε ο Νέλσον;
Ο Δρ Χιουζ εξεπλάγη βλέποντας τον Σερ Ρόμπερτ, παρ’ όλη την ηλικία των εξήντα χρόνων του, να έχει πρώτος απ’ όλους φτάσει στη γεννήτρια. Στεκόταν στο χείλος του φρέατος και κοίταζε στο βάθος του. Με αργό βήμα ο φυσικός πήγε και στάθηκε κοντά του. Φοβόταν να βιαστεί: ο νους του είχε κατακλυστεί από ένα κακό προαίσθημα που όλο μεγάλωνε. Ήδη σχημάτιζε στο μυαλό του την εικόνα του Νέλσον να κείτεται σ’ έναν παραμορφωμένο σωρό στο κέντρο του φρέατος και να τους κοιτάζει επιτιμητικά. Μετά μια ακόμη πιο φρικιαστική σκέψη του ήρθε στον νου. Κι αν υποθέσουμε ότι το πεδίο είχε καταρρεύσει πιο σύντομα απ’ ό, τι έπρεπε όταν η αντιστροφή είχε μερικώς ολοκληρωθεί; Σε πολύ λίγο θα μάθαινε τα χειρότερα.
Δεν υπάρχει μεγαλύτερος κλονισμός από εκείνον που δεν τον περιμένεις καθόλου, διότι ο νους δεν μπορεί καθόλου να αντιδράσει εναντίον του. Ο Δρ Χιουζ ήταν έτοιμος να δεχτεί σχεδόν οτιδήποτε όταν πλησίασε τη γεννήτρια. Σχεδόν, αλλά όχι εντελώς…
Δεν περίμενε να βρει το φρέαρ εντελώς άδειο.
Το τι έγινε μετά, ο Χιουζ ποτέ δεν μπόρεσε εντελώς να θυμηθεί. Ο Μέρντοκ έλαβε, προφανώς, το γενικό πρόσταγμα. Παρατηρήθηκε μια πυρετώδης δραστηριότητα με τους μηχανικούς να τρέχουν εσπευσμένα να επανατοποθετήσουν τον γιγαντιαίο ρότορα. Κάπου πιο μακριά άκουσε τον Σερ Ρόμπερτ να επαναλαμβάνει ξανά και ξανά. «Κάναμε ό, τι καλύτερο μπορούσαμε – κάναμε το καλύτερο». Πρέπει να απαντούσε σε κάποιον κάπως, αλλά όλα ήταν πολύ μπερδεμένα…
*
Στις γκρίζες ώρες πριν την αυγή, ο Δρ Χιουζ ξύπνησε από έναν ταραγμένο ύπνο. Όλη τη νύχτα τον στοίχειωναν εφιάλτες, αλλόκοτες φαντασίες πολυδιάστατης γεωμετρίας. Έβλεπε οράματα από παράξενα, υπερφυσικά σύμπαντα με παράλογα σχήματα και διασταυρούμενα επίπεδα όπου ήταν καταδικασμένος να πασχίζει ατέλειωτα να ξεφύγει, κυνηγημένος από κάποιον απερίγραπτο τρόμο. Έβλεπε στα όνειρά του τον Νέλσον παγιδευμένο σε μια απ’ αυτές τις απόκοσμες διαστάσεις, κι αυτός προσπαθούσε να τον πλησιάσει. Μερικές φορές έβλεπε πως αυτός ήταν ο Νέλσον ο ίδιος, και φανταζόταν ότι έβλεπε τριγύρω του το γνωστό σύμπαν, αλλά περίεργα παραμορφωμένο και απροσπέλαστο από αόρατα τείχη.
πολυδιάστατο σύμπαν
Ο εφιάλτης έσβησε σταδιακά καθώς με δυσκολία σηκώθηκε από το κρεβάτι. Για λίγες στιγμές κάθισε κρατώντας το κεφάλι του ενώ το μυαλό του άρχιζε να καθαρίζει. Ήξερε τι συνέβαινε: δεν ήταν η πρώτη φορά που η λύση κάποιου περίπλοκου προβλήματος του ερχόταν ξαφνικά μέσα στη νύχτα.
Έλειπε μόνο ένα κομμάτι ακόμη από το παζλ που συναρμολογούταν στο μυαλό του. Ένα μόνο κομμάτι – και ξαφνικά είχε τη λύση. Ήταν κάτι που είχε πει ο βοηθός του Νέλσον όταν περιέγραφε το αρχικό ατύχημα. Φαινόταν ασήμαντο τότε και μέχρι τούδε ο Χιουζ το είχε ξεχάσει εντελώς:
«Όταν κοίταξα μέσα στο φρέαρ, δεν φαινόταν να υπάρχει κανείς, γι’ αυτό άρχισα να κατεβαίνω την ανεμόσκαλα…»
Τι ανόητος που υπήρξε! Ο γέρο – Μακφέρσον είχε δίκιο τελικά, εν μέρει έστω!
Το πεδίο περιέστρεψε τον Νέλσον στην τέταρτη διάσταση του χώρου, αλλά έγινε και μια μετατόπιση στον χρόνο επίσης. Στην πρώτη περίπτωση η μετατόπιση διήρκεσε μόνο μερικά δευτερόλεπτα. Τη δεύτερη φορά, οι συνθήκες πρέπει να ήταν διαφορετικές παρ’ όλη την προσοχή του. Υπήρξαν τόσοι πολλοί αστάθμητοι παράγοντες, γι’ αυτό και η θεωρία του ήταν μια απλή εικασία.
Ο Νέλσον δεν ήταν στο φρέαρ της γεννήτριας στο τέλος του πειράματος. Αλλά θα είναι.
Ο Δρ Χιουζ ένιωσε να τον περιλούζει κρύος ιδρώτας σ’ όλο του το σώμα. Έφερε στον νου του την εικόνα εκείνου των χιλίων τόνων κυλίνδρου να περιστρέφεται με ταχύτητα κάτω από τον ρότορα ισχύος πενήντα εκατομμυρίων ίππων. Κι αν κάτι τύχει και υλοποιηθεί μέσα στον χώρο που ήδη καταλάμβανε…?
Πήδηξε από το κρεβάτι του και άρπαξε το τηλέφωνο της ιδιωτικής σύνδεσης με το εργοστάσιο. Δεν υπήρχε χρόνος για χάσιμο – ο ρότορας έπρεπε να αφαιρεθεί αμέσως. Ο Μέρντοκ θα ζητούσε εξηγήσεις μετά.
Κάτι πολύ μαλακά κούνησε το σπίτι συθέμελα μπρος πίσω, σαν ένα κοιμισμένο μωρό που κουνάει την κουδουνίστρα. Μετά ένα δυνατό τράνταγμα έκανε να πέσουν κομμάτια σοβά από το ταβάνι και ένα δικτυωτό από ρωγμές σχηματίστηκαν ως δια μαγείας στους τοίχους. Τα φώτα τρεμόπαιξαν, δυνάμωσαν ξαφνικά για να σβήσουν κατόπιν εντελώς.
Ο Δρ Χιουζ τράβηξε την κουρτίνα και κοίταξε προς τα βουνά. Ο υδροηλεκτρικός σταθμός δεν ήταν ορατός πέρα από τους πρόποδες του όρους Πέριν. Αλλά στη θέση του φαινόταν καθαρά μια τεράστια στήλη από συντρίμμια που υψωνόταν αργά με φόντο το ζοφερό φως της αυγής.
