|
ΤΑ ΜΑΥΡΑ ΛΟΥΣΤΡΙΝΙΑ Στη μέση του δωματίου το
φέρετρο. Μας είχαν, εμένα και τον αδελφό μου, δίπλα δίπλα να κλαίμε. «Κλάψετε
και άλλο», μας προέτρεπαν, «κλάψετε τον πατέρα σας, ορφανά». Κι εμείς
φωνάζαμε: «Πατέρα, πατέρα». Έπειτα μου έδωσε η θεία Αγγελικώ ένα κατοστάρικο
και μου είπε: «Τρέχα να φέρεις μισή πήχη νεκρικό βελούδο από του Βαρδουλέ». Όπως περνούσα από το
Λούνα Πάρκ στην αλάνα, στάθηκα και ξεροστάλιαζα. Λίγα χρόνια αργότερα θα
χτιζόταν εδώ θερινός κινηματογράφος και θα γινόταν η σκοτεινή του είσοδος
κάθε Σάββατο βράδυ, τους χειμώνες, υπόστεγο στ’ αγκαλιάσματα και στα φιλιά.
Έβρεχε και άστραφτε κι εμείς κολλημένοι, αμίλητοι. Κι ύστερα τα ψιθυρίσματα:
«Σε λατρεύω, δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εσένα». Βρήκα ένα αγοράκι
ξυπόλυτο και το προσκάλεσα. Του έκανα τα έξοδα και μπήκαμε στο θαλασσί
βαρκάκι. Τραβούσαμε τα σκοινιά και τραγουδούσαμε με όλη μας τη δύναμη ήταν ένα μικρό καράβι, ήταν ένα μικρό
καράβι, που ήταν α-α-αταξίδευτο, που ήταν
α-α-αταξίδευτο, ο-ε-ο-εεε, ο-ε-ο-ε. Το ξυπόλυτο θα
γινόταν έπειτα από χρόνια υδραυλικός και θα τον ερωτευόταν η καλύτερή μου
φίλη στο γυμνάσιο. Θα τον πλησίαζα ένα απόγευμα και θα του έδινα το ραβασάκι
της, γιατί η φίλη μου ήταν ντροπαλή και δεν τολμούσε. Κλέφτηκαν την επόμενη
χρονιά κι έγινε μέγα σούσουρο. Με τα πολλά υποχώρησαν οι γονιοί της και τους
πάντρεψαν. Πήγα ένα πρωινό στο σπίτι της και τη βρήκα κλαμένη. Την είχε
δείρει επειδή δεν του είχε σιδερώσει καλά το πουκάμισο. Κι άρχισα να της λέω
να τον χωρίσει. Με παραμόνεψε λέω λέω
να τον χωρίσει. Κι αυτός την ώρα του σχολάσματος με παραμόνεψε και με
απείλησε ότι θα με ξεσκίσει αν ξαναβάλω λόγια στη γυναίκα του. «Να μην
ξαναπατήσεις στο σπίτι μας, άκουσες;» Δεν ξαναπάτησα. Κι έπειτα από δέκα
χρόνια η φίλη μου πέθανε. Αγόρασα ένα κοκοράκι
κόκκινο και το έγλειφα. Πέρασα μέσα από την Αγορά, κατέβηκα τα σκαλάκια,
κάθισα κι έφαγα λουκουμάδες και χόρτασα. Στάθηκα στη βιτρίνα του
υποδηματοπωλείου. Μπήκα και ζήτησα να δοκιμάσω τα μαύρα λουστρίνια που είχα
δει στη βιτρίνα. Τα φόρεσα και καμάρωνα. Ρώτησα πόσο κάνουν. Ογδόντα δραχμές,
διότι επρόκειτο για υπόδημα πολυτελείας. Μέτρησα τις ογδόντα και τις έδωσα.
Ζήτησαν να μου τα τυλίξουν, αρνήθηκα να τα βγάλω από τα πόδια μου. Τύλιξαν
τότε τα ξεχειλωμένα διπλόσολα που φορούσα. Στην παρακάτω γωνία τα πέταξα. Χαιρέτησα τον κύριο
Βαρδουλέ. Του είπα για το κατοστάρικο που έχασα και για τον πατέρα μου που
πέθανε κι αν θα μπορούσε να μου δώσει λίγο μοβ βελούδο. «Μην κλαις, παιδί
μου». Πήρε από το ράφι το τόπι, το ξετύλιξε, μέτρησε με την ξύλινη πήχη
τριάντα πόντους, έκοψε το βελούδο στην ούγια με την ψαλίδα του, «είναι
διπλόφαρδο», είπε, και το ’σκισε με δύναμη. Ρώτησα πόσο κοστίζει. «Εξήντα,
αλλά δεν πειράζει, γνώριζα τον πατέρα σου, χαλάλι του». Του ζήτησα τότε να
μου δώσει τα ρέστα που θα μου έδινε αν δεν είχα χάσει το κατοστάρικο. Με
κοίταζε σαν να τον είχα χαστουκίσει. «Αν γυρίσω, κύριε Βαρδουλέ, χωρίς τα
ρέστα, θα με μαυρίσουν στο ξύλο». Άνοιξε ανόρεχτα το συρτάρι του πάγκου και
μου μέτρησε σαράντα. «Πρόσεξε μην τα χάσεις κι αυτά». Τον ευχαρίστησα και
πήρα τον δόμο. Δυο χρόνια αργότερα ο κύριος Βαρδουλές έπαιξε το μαγαζί του
στο μπαρμπούτι και κατήντησε γυρολόγος στα χωριά. Κοίταζα κάθε λίγο τα
λουστρίνια μου και καμάρωνα. Έφτασα στα Στιλβωτήρια, δίπλα στην Αγορά. Είδα
τον υπαίθριο φωτογράφο. Τον πλησίασα και του ζήτησα να με φωτογραφίσει. Άφησα
στο στραβοκάνικο τραπέζι το πακετάκι με το βελούδο και στάθηκα να ποζάρω.
Δίπλα μου το άλογο της άμαξας έδιωχνε με την ουρά τις μύγες που το βασάνιζαν.
Τρία ψεύτικα κεράσια στην καπελίνα του. Ριρί-ριρί-ριρίκα, τραγουδούσε ο γερο-λούστρος
πιο πέρα. Μετωπικά στη
μουσούδα της μηχανής του φωτογράφου και περίμενα. Σαν να έβλεπα τη ζωή μου να
τρέχει και την πόλη να αλλάζει. Θα έφευγα έπειτα από εφτά χρόνια. Όταν θα
επέστρεφα, οι αμαξάδες, οι λούστροι, οι υπαίθριοι φωτογράφοι, θα είχαν όλοι
πεθάνει και ο περίβολος της Αγοράς θα είχε εξωραϊστεί. Κουνούσα τη
φωτογραφία να στεγνώσει και ελαφροπατούσα βλέποντας αυτάρεσκα την εικόνα μου. Έντεκα χρόνων,
συνοφρυωμένη. Οι αφέλειές μου στο πλάι, κολλημένες με λεμόνι, διότι ήθελα
πάντα το μέτωπό μου ελεύθερο. Τους μαύρους φιόγκους στις κοτσίδες πότε είχα
προλάβει να τους δέσω; Και που είχα βρει τα μαύρα σοσόνια; Το μπεζ παλτουδάκι
με το μελί βελούδο στον στρογγυλό γιακά, στις μανσέτες και στις ψεύτικες
τσέπες ήταν το πρώτο μου παλτό, κι έπειτα από μια βδομάδα το έβαλε στο καζάνι
η μάνα και το έβαψε μαύρο. Όλα βάφτηκαν μαύρα στο σπίτι και άντεξαν. Το
παλτουδάκι μόνο δεν άντεξε. Τόσο πολύ αποσούρωσε με το βράσιμο, που δεν μου
έμπαινε πια. Κι έμεινα χωρίς παλτό. Αλλά είχα τα πρώτα μου μαύρα λουστρίνια. Άκουσα από τη γωνία
τα μοιρολόγια της μάνας μας. Ξεκούμπωσα το παλτό κι έκρυψα στην μπλούζα μου
τη φωτογραφία. Είδα στην κολόνα του ηλεκτρικού στραβοκολλημένο με αλευρόκολλα
το νεκρόσημο. Κοντοστάθηκα και το διάβασα. Με ικανοποίησε η επισημότητά του.
Το όνομα του πατέρα με γράμματα μεγάλα, καθαρά. Ενοχλήθηκα μόνο με το «ετών
62». Μα ήταν τόσο γέρος ο πατέρας; Δυσκολευόμουν να το δεχτώ. Σταμάτησε δίπλα
μου ο γείτονας, ο μπακάλης. «Α, τον κακομοίρη», ψιθύρισε. Κακομοίρης είσαι
και φαίνεσαι, ήθελα να του πω. Μ’ άγγιξε στο κεφάλι, σαν να με ευλογούσε:
«Κακομοίρικο». Την ίδια χρονιά
έγινα φίλη με την κόρη του. Κάθε Κυριακή μας πήγαινε στον κινηματογράφο και
βλέπαμε ελληνικές ταινίες. Ήθελε να κάθεται δίπλα μου για να με αγγίζει στο
γόνατο. Ώσπου δεν άντεξα και τον είπα ανώμαλο. Έτσι τέλειωσε και η φιλία μου
με την κόρη του. Κι είχε μετά να λέει για το πόσο αχάριστη είμαι. Αυτός που
με κερνούσε γκαζόζα και με συμπονούσε, την ορφανή. «Τι έκανα τόσην ώρα, που γύριζα;» Έδωσα στην γειτόνισσα που με περίμενε
στην πόρτα το πακέτο. Κι αυτή μάνι μάνι θα τρύπωνε ένα μαξιλαράκι. Θα το
γέμιζε νεραντζανθούς και θα ακουμπούσαμε εκεί, στην ευωδιά, τα χέρια του
πατέρα. Κάθισα πάλι δίπλα στο φέρετρο. «Τα βασανισμένα τα χέρια σου, αδελφέ
μου», φώναξε η θεία Αγγελικώ, έπειτα μ’ έπιασε από τις πλεξούδες. Την άφησα
με σκυμμένο κεφάλι να με χτυπάει. Έκλαιγα, αλλά το κλάμα μου ακουγόταν
αλλιώς. Με το βλέμμα καρφωμένο στα λεπτεπίλεπτα καινουργή μαύρα
λουστρίνια μου. Δεν το ήξερα τότε, το διαισθανόμουν όμως, ότι θα έμεναν
άφθαρτα στη μνήμη μου για να μου τονίζουν πως η ζωή είναι αποκλειστικά δική
μας ευθύνη.
|
THE BLACK PATENT LEATHER SHOES  Rendered by Vassilis C. Militsis The coffin lay in the middle of the room. My brother and I, standing side by side, were supposed to be weeping. “Go on weeping as much as you can,” they would urge us; “weep over your father, poor orphans.” And we kept on wailing “father, father.” Afterwards, Aunt Angeliko handed me a hundred drachmas telling me; “Run over to Vardoule’s and fetch half a yard of funeral velvet.” As I was
walking past the open lot by the amusement park, I paused dawdling. A few
years later an outdoor cinema was going to be built there. Its dark entrance
at Saturday evenings in winter would become a refuge for petting and kissing.
It was raining and flashing as we first hugged silently, and then we took to
whispering: “I adore you; I can’t live without you.” I met a little boy, barefoot, and called it by me. I paid for a ride on the manual swing boats in the park. We got onto the small, blue boat and pulled hard at the ropes singing at the top of our voices. Sailing on her virgin trip Ohe, oheee. Years later, the barefooted boy would become a plumber whom my best school friend would fall in love with. I was going to approach him one afternoon and hand over a love letter in behalf of her, as she was too timid for such a venture. They eloped the following year amid much clamor. In the end, their parents yielded and married them off. One morning I paid her a visit and found her in tears. He had beaten her because she did not iron his shirt properly. After that, I would push on her to divorce him. One day he waited for me after work and threatened to tear me apart if carry on putting ideas into his wife’s head. “Don’t you ever dare to set foot in our house again, do you hear?” I never did. Ten years later my friend died. I bought a red lollipop and was licking it. I walked through the Market, climbed down the steps, sat down, and relished doughnuts until was full. I paused in front of the shoe-shop window. I stepped inside and asked to try on the black patents leather shoes I had seen in the window. I put them on and felt proud. I asked how much they cost; eighty drachmas because they were a pair of luxury. I counted the sum and handed it over. They offered to wrap them up but I refused to take them off. So they wrapped the stretched double soled pair I was wearing. I got rid of them at the next corner. I greeted Mr. Vardoules. I told him I had lost a hundred drachmas and my father had passed away and I wondered if he could give me a piece of funeral purple velvet. “Don’t cry, kid.” He took down the bale from the shelf, unrolled it and measured with a wooden stick half a yard, cut off the material at the selvage with a big pair of scissors – ‘it’s double layered,’ he said – and vigorously ripped it apart. I asked about the price. “Sixty drachmas,” he replied, “but it’s free for your dad – I knew him, a good guy.” I begged him to give me the change from the allegedly lost money. He looked at me as though I had slapped him. “Mr. Vardoules,” I explained, “if I go back without the change, they’ll knock the tar out of me.” He reluctantly opened the cash desk drawer and counted forty drachmas to me. “Watch out not to lose it, either.” I thanked him and went my way. Two years later, Mr. Vardoules lost his business on craps and ended up a peddler in the province. I was
flaunting my patent leather shoes every so often until I reached the
Shoe-shine shops by the Market. I also saw the street photographer. I approached
him and asked for my picture to be taken. I left my packet of velvet on the
ramshackle table and took a posing stance. Next to me the horse of a coach
was wagging his tail to chase away the flies that were pestering it. Three
fake cherries adorned its floppy hat. A little further on, the old shoe-shiner
was singing; Riri-riri-ririka. I stood right
in front of the camera eye waiting. I felt as though I was watching my life
racing by and the city changing. Seven years later, I would leave it. When I
came back, coachmen, shoe-shiners, street photographers would all be dead,
but the Market grounds would be embellished. I was shaking the photo to dry it while, light-footed and smug, I was watching my picture. I was eleven and frowning. I had my forelocks stuck with lemon on my temples, because I wanted my forehead to be free. When did I have the time to tie my black bows at my pigtails? And where did I find my black socks? The beige cute coat, lined on the round collar, the cuffs and the false pockets with honey colored velvet, was my first coat. A week later, my mother put it in the boiling cauldron to dye it black. All things in the house were dyed black and endured, except for my little coat; it didn’t. She drained it in the boiling so much that it no longer fit me. And I was left without a coat. However, I had saved my first patent leather shoes. From around the corner I heard my mother wailing and lamenting. I unbuttoned my coat and hid the photo inside my shirt. On the light post I spotted the funeral notice, stuck askew with flour paste. I paused and read it. I was pleased with its decorum. My father’s name was printed with big, clear letters. I was only annoyed by the caption 62 years of age. Was my father really that old? I refused to accept it. A neighbor, the grocer, stopped by me. “Oh, the poor man!” he whispered. I was about to say that he was a poor man and he showed so. He touched me lightly on the head, as if he was blessing me; “Poor creature,” he said. In that year I
befriended his daughter. Every Sunday he would take us to the movies and
watched Greek films. He made it a habit to sit next to me and touch my knee;
until I couldn’t stand it any longer and called him a pervert. In this way my
friendship with his daughter ended. But he went on saying how ungrateful I
had been. He treated me to soft drinks because he felt pity on the poor
orphan. “What had I
been doing all this time I was fooling around?” I gave the packet to the
neighbor woman who was waiting for me. And she would sew the piece of velvet
around a cushion. She would fill it with tangerine blossoms and then it could
be placed under the hands of my dead father. “Your tormented hands, dearest
brother,” moaned Aunt Angeliko, who afterwards grabbed me by the pigtails. I
let her beat me, my head bowed. I was crying but my weeping had a different
nuance. I was staring intently at my delicate, new, black patent leather shoes. Then I didn’t know, but I sensed
it, that that pair of those shoes would be indelible in my memory in order to
point out that life is exclusively our own responsibility. |
