ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ Ο ΗΡΩΑΣ ΤΟΥ; - AUTHOR AND HERO

 

ΕΓΩ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ       (Αρθούρος Ρεμπώ)       ΔΑΝΙΗΛ, ΑΝΘΟΥΛΑ Κάποτε νιώθω να ‘μαι τόσοι πολλοί που χάνομαι. (Οδυσσέας Ελύτης)   Απορώ με τον θόρυβο που έχει ξεσπάσει αυτόν τον καιρό, αφενός με τον Μ. Καραγάτση και τη συμπεριφορά του∙ πόσο «τυραννικός» ήταν και «σεξιστής» και ό,τι άλλο θέλει ο καθένας. Αφετέρου απορώ με μια ομάδα καλώς πληροφορημένων θεωρητικών που μανικά υποστηρίζουν ότι ο συγγραφέας καμιά σχέση δεν έχει με τον αφηγητή ή τον ήρωά του. Εγώ που γράφω δεν είμαι εγώ, δηλαδή αυτός που δρα μέσα στο έργο δεν είναι ο συγγραφέας. Εντάξει. Και όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μου,  όλα αυτά που υποφέρω με το σώμα μου και την ψυχή μου, όλα αυτά που γράφω εγώ και τα υποφέρει ο αφηγητής μου, που τον έβαλα στη θέση μου, τα έβγαλα από το μυαλό μου, διότι τα πάντα είναι μυθοπλασία… τα φαντάστηκα; Α! τι ωραία. Δεν φέρω καμιά ευθύνη για τον ήρωά μου! Αυτονομήθηκε και κάνει ό,τι θέλει, δρα χωρίς να με υπολογίζει. Ο «Χαρτοπαίχτης» ας πούμε δεν έχει καμιά σχέση με τον Ντοστογέφσκι που τα ξεπούλησε όλα παίζοντας χαρτιά!  Ο Ανρί Μπελ κατά τύχη σχετίζεται με τους ήρωές του που  έπεφταν από το άλογο, όπως έπεφτε και ο ίδιος! Ή μήπως ο Γατόπαρδος δεν σχετίζεται με τη ζωή του του Λαμπεντούζα (που τον έγραψε) ή του Βισκόντι (που τον σκηνοθέτησε στον κινηματογράφο) την εποχή που έτρεχαν οι ιστορικές αλλαγές και δεν ισχύει εκείνο το σημαδιακό ιστορικό «πρέπει να αλλάξουν όλα  για να μην αλλάξει τίποτα». Συγγραφέας και σκηνοθέτης βίωναν αυτοί οι ίδιοι με τον ίδιο τρόπο την παρακμή της κοινωνικής τους τάξης. Η αριστοκρατία πέθαινε … και να που η θεά τύχη με στέλνει στο ίντερνετ για να βρω μια φράση και βρίσκω ένα κείμενο καταπληκτικό, ένα χρονικό που αφορά το ταξίδι των Κίμωνα Φραγκάκη, δημοσιογράφο, εκδότη- διευθυντή του Andro και Γιάννη Τζανετάκη, ποιητή, στη Σικελία, στα πατρογονικά του Λαμπεντούζα… Δεν θέλω τίποτα άλλο για να νιώσω πανευτυχής. Ταξίδεψα μαζί μ’ αυτούς τους δύο «συνοδοιπόρους» εκεί που ο νους μου γυρνάει πάντα και ξαναείδα με τα μάτια τους και θαύμασα και βρήκα τα πειστήρια της πίστης μου. Εγώ που αφηγούμαι, είμαι εγώ που γράφω. Σκέφτομαι ότι κατά τη δεκαετία του 1990, όταν μπήκε στα σχολικά βιβλία η θεωρία  στο γλωσσικό μάθημα, αγωνιζόμασταν να πείσουμε τους μαθητές πως αυτός που μιλάει στο έργο δεν είναι ο συγγραφέας, αλλά κάποιος άλλος που δεν έχει σχέση με τον συγγραφέα. Ναι,  αλλά αφού δεν είναι ο συγγραφέας, ποιος είναι; Τίνος τα χαρακτηριστικά φέρει; Η επιστημονική θεωρία βεβαίως είναι σεβαστή αλλά δεν απαντά ή, τουλάχιστον, οι υποστηρικτές της δεν απαντούν γιατί ένας συγγραφέας δίνει στα πρόσωπα του έργου του χαρακτηριστικά δικά του ή της οικογένειάς του ή με αφορμή τα δικά του πλάθει τον ήρωά του ή ό,τι κι αν γράφει πάντα στου νου του έχει … την Ιθάκη; Το φθάσιμον εκεί είναι ο προορισμός του… Το χρυσόμαλλο δέρας για τον καθένα μας είναι ο εαυτός του, έχει πει ο ποιητής… Και ο συγγραφέας πλάθει τον ήρωά του κατ’ εικόνα κι ομοίωσιν της ιδέας του, ήτοι πιο ωραίο, πιο ρομαντικό, πιο τέλειο, πιο ερωτικό, πιο ψηλό, πιο αθλητικό, πιο έξυπνο πιο Αχιλλέα και Μεγαλέξανδρο και Ροντόλφο Βαλεντίνο και φυσικά με νου και γνώση πάντα… Ε, κατανοητόν… Συχνά ακούμε πως το τάδε βιβλίο βασίζεται στην αληθινή ιστορία του δείνα. Και ερωτώ: τι αξία έχει αυτή η επισήμανση, αν δεν μας ενδιαφέρει το ότι  είναι ή δεν είναι ο ήρωας και ο αφηγητής -και ο συγγραφέας πίσω τους- το ίδιο πρόσωπο; Τι αξία έχει αν, λογοτεχνικώς, στέκεται πολύ καλά στα πόδια του ο ήρωας, αν το πάθημά του μοιάζει πραγματικό; Και πραγματικό να μην είναι, είναι κάποιου άλλου που το έζησε και το αφηγήθηκε, όπως η  Ιστορία ενός αιχμαλώτου του Στρατή Δούκα π.χ. Δεν είναι δική του αλλά σαν να ήταν δική του την έγραψε. Το παράδειγμα του Βιζυηνού προβάλλει προσφορότερο για την περίπτωσή μας,  όταν έγραφε Το αμάρτημα της μητρός μου, κυρίως,  και άκουγε τη δύστυχη τη μάνα του να προσεύχεται στον  Θεό και να τον παρακαλεί «Θεέ μου, μη μου πάρεις το κορίτσι, πάρε μου τον Γιωργή». Αλλά αυτοί οι Έλληνες είναι ηθογράφοι, θα μου αντιτείνει κάποιος… Ε, και; Ωστόσο, ας αφήσουμε εμάς εδώ και ας βγούμε λίγο απέναντι, από την άλλη πλευρά της θάλασσας της Μάγχης να δούμε πώς γράφει, και τι, η Σίλβια Πλαθ. Κι ακόμα, αυτές οι αδελφές Μπροντέ περνούσαν υπέροχα (!) στην αγγλική εξοχή γράφοντας για τη μοναξιά κάποιων κοριτσιών που ζούσαν εκεί και έκαναν «κρα» να δούνε άντρα, αλλά δεν ήτανε αυτές… Η Βιρτζίνα Γουλφ αλήθεια ποιαν είχε στο νου της, όταν ζητούσε «ένα δικό της δωμάτιο»;   Και ο Φλωμπέρ γιατί είπε «η μαντάμ Μποβαρύ είμαι εγώ»; Αυτά στην πεζογραφία. Ας περάσουμε στην ποίηση. Φυσικά υπάρχει διαφορά μεγάλη ανάμεσα στην πεζογραφία και στην ποίηση. Αλήθεια ο Σεφέρης δεν έχει πει πως η ποίηση δεν είναι για προσωπικές εξομολογήσεις; Ναι. Αυτός το είπε και πριν από αυτόν το είπε και ο Ντεμπισί, γιατί ισχύει και για τη Μουσική και άλλοι πολλοί. Λοιπόν; Πόσοι ποιητές ή άλλοι καλλιτέχνες δημιουργούν ερήμην της ψυχής τους, του πάθους και του εαυτού τους; Σήμερα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι ποιητές ασχολούνται μόνο με προσωπικές εξομολογήσεις.  Αφού, λοιπόν, ισχύει η προσωπική εξομολόγηση και όλοι την ανέχονται πια, στην πεζογραφία θα την αποκλείσουμε; Η εμπειρία είναι το πρώτο σκαλοπάτι για τη δημιουργία. Αν με καίει κάτι, αν με νοιάζει, αν με συγκινεί γράφω… Εγώ γεννήθηκα πολλοί  άνθρωποι, έλεγε ο Σωκράτης, αλλά προβλήθηκε εκείνος που ήπιε το κώνειο. Στα ενδότερα αυτής της φράσης που ο Πωλ Βαλερύ βάζει στο στόμα του Σωκράτη, αλλά είναι ο Βαλερύ που το λέει,  φαίνονται τα πολλά πρόσωπα που μπορεί, ακόμα και αντιφατικά, να συνυπάρχουν μέσα σε έναν και τον αυτό άνθρωπο… Εγώ είναι ένας άλλος, είπε ο Ρεμπώ και κατακύρωσε στον αιώνα την άλλη διάσταση του εγώ και δεν φτάνω βεβαία στην εκδοχή του Δρ Τζέκυλ Μίστερ Χάιντ (The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde) του Σκωτσέζου συγγραφέα Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1886 στο Λονδίνο. Δεν λέω δηλαδή ότι ο Στήβενσον είναι ο καλός Δρ ή ο κακός Μίστερ, αλλά στο δικό του μυαλό γεννήθηκε η ιδέα βασισμένη σε έναν εφιάλτη που εκείνος είχε! Τέχνη και πραγματικότητα είναι συγκοινωνούντα δοχεία, λένε οι υπερρεαλιστές. Αλλά και για κείνο το τέρας, τον  Φραγκενστάιν, της Μαίρη Σέλλεϋ, λένε πως τέτοιο τέρας είχε καταντήσει η ζωή της με τις δικές της επιλογές. Βεβαίως, το έργο είναι απότοκο μιας εποχής που ζητούσε να φτιάξει άνθρωπο με την εξελιγμένη τεχνολογία που δεν είναι άλλη από την εφαρμοσμένη επιστήμη.  Και πού είσαι ακόμα… Μπορεί αύριο μεθαύριο να κυκλοφορώ στο Μοναστηράκι και να έχω διακτινιστεί στην έρημο Καλαχάρι στην Αφρική και να κάνω τουρισμό ψάχνοντας για κατσαρίδες στην άμμο.   Αλλά επειδή το κλίμα βάρυνε και διψάω, ας πάμε σε κάτι πιο ανάλαφρο, αεράτο και θαλασσινό∙ ας πεταχτούμε για λίγο στην νήσο Κω. «Εγώ, δεν είμαι εγώ», φώναζε η Τζένη Καρέζη, μεθυσμένη, ερωτευμένη και πάρα πολύ ζαλισμένη για να μπορεί να το ομολογήσει στην ταινία Ποια είναι η Μαργαρίτα. Κι όμως αυτή ήταν, μόνο το όνομα άλλαζε… Αυτή, η Μαργαρίτα ερωτεύτηκε τον ωραίο Γιάννη Φέρτη τότε… στην Κω… και με μια ανθοδέσμη από λουλούδια αγοροκόριτσα που έκαναν βόλτα με τα ποδήλατα, τραγουδούσε τη «Μαργαρίτα Μαργαρώ» και πίσω πίσω κάτι πιτσιρικάκια με τα ποδηλατάκια… Εσύ ήσουνα, Τζένη μου, και Μαργαρίτα και Λίλα και Λόλα και Μίκα και όποιον άλλο ρόλο έπαιξες, εσύ ήσουν με τη φινέτσα και την ομορφιά σου, η Τζένη με τα χίλια πρόσωπα, όπως εκείνη η Μαρία Νεφέλη του Ελύτη… Αλήθεια, δεν άκουσα κανέναν να επισημαίνει πως όλοι οι ψυχοθεραπευτές και ψυχαναλυτές σε ένα δεύτερο πεδίο ενασχολήσεως γίνονται συγγραφείς με δανεικές εμπειρίες… Τα ψυχικά τραύματα των πελατών έχουν δώσει λαβή σε μιαν εξαίρετη λογοτεχνία, δεν κάνει λάθος ο ποιητής:    Γεια σου θλίψη Καλημέρα θλίψη έχεις εγκατασταθεί μονίμως μέσα μας είσαι χειρότερη από τους ιούς και τους βακίλους οι φιλόσοφοι σ’ εξετάζουν στο φασματοσκόπιο έχεις δώσει λαβή σε μιαν εξαίρετη λογοτεχνία  *   Σαν κορινθιακό κιονόκρανο με τα αγκάθια στο κεφάλι (του κίονα) ή σαν τους γύψινους μαιάνδρους στου Καρυωτάκη το ταβάνι, αναρωτιέμαι: αγκάθια, μαίανδροι, γύψοι, μήπως δεν είναι στο ταβάνι αλλά μέσα στο κεφάλι; Όλα είναι στο κεφάλι μας, υποστηρίζει βαθυστόχαστος ορθολογιστής. Μα αν δεν ήταν στο κεφάλι πώς θα έμπαιναν στο χαρτί; Όταν ο Ουίλλιαμ Φόκνερ γράφει το  «The Sound and the Fury» το οποίο αποδόθηκε στα ελληνικά ως «Ο αχός και το πάθος» ή «Η βουή και η αντάρα», ή «Η βουή και η μανία» – ή δεν ξέρω σε πόσες παραλλαγές  το λένε, όλες το ίδιο λένε, όπως διαφορετικά κι αν το λένε-  αυτό, λοιπόν, προέρχεται φυσικά από τον συγκλονιστικό μικρό μονόλογο του Μακμπέθ.  Πόσο θόρυβο, αλήθεια κάνουμε απάνω στη σκηνή, λέμε τα λόγια μας σαν ηθοποιοί, κι αποχωρούμε, αφού πρώτα αλλάξουμε ρούχα και απαλλαγούμε από τα ενδύματα και  εξαρτήματα  της σκηνικής μας παρουσίας, ήτοι της αλαζονείας∙ φτερά και πούπουλα, πούλιες και χάντρες, λιγνό, λιπόσαρκο σώμα και πλούσια μαλλιά  χυμένα στην πλάτη μέχρι τα πέρατα της μέσης. Και μια μύτη  ψηλά, να αγγίζει το ταβάνι, τα γύψινα κιονόκρανα και τα μαρμαρένια αγκάθια. Μια χορεύτρια στο Ηρώδειο, γάτα με ουρά τεράστια σαν τη ρόδα της ενόργανης γυμναστικής, επειδή  στο χάος του μεγαλοπρεπούς Ωδείου η μύτη δεν θα φαινόταν, ο ενδυματολόγος σκέφτηκε αυτή την τεράστια κουλούρα ουράς που έλεγε «εγώ είμαι εγώ». C’est moi, C’est moi, ’tis I/  I’ve never lost In battle or game I’m simply the best by far/ When swords are crossed/ ‘Tis always the same/ One blow and au revoir C’est moi/ C’est moi/ So admirably fit A French Prometheus unbound And here I stand with valour untold Exceptionally brave amazingly bold …………………………………. The godliest man I know/ C’est moi  έλεγε και πήγαινε καμαρωτός πάνω στο άλογό του ο Λάνσελοτ. Εγώ, εγώ , αυτός είμαι εγώ (και για να μην πολυλογώ) ο καλύτερος από όλους σε όλα, ο πρώτος στη λίστα του Θεού που ξέρω είμαι εγώ. Ναι, δεν έλεγε ψέματα ο καημένος, αλλά αυτός ήταν πριν γνωρίσει την Γουήνεβιρ. Πριν αγαπήσει, πριν ερωτευτεί τρελά, πριν η αγάπη γίνει πληγή και ανήκεστος βλάβη στην ψυχή.   Όμως μετά την «αμαρτία» ήταν  ένας άλλος. Βεβαίως ανάλογα με την περίσταση, εγώ δεν είμαι εγώ, εγώ είμαι αυτό που φαντάζομαι ότι είμαι και καταλήγω στο ερωτηματικό «τι»; Αυτή που περνάει, αυτή που περνάει και δεν ξέρω πού πάει ούτε ο ποιητής ξέρει, η Περαστική, La passante,  the passerby, από μακριά την είδα να ’ρχεται καταπάνω μου… /γέρασα να περιμένω αλήθεια/ Κι είναι τώρα πολύ αργά για να καταλάβω πως όσο/ εκείνη προχωρούσε τόσο το κενό μεγάλωνε, κι ότι δεν επρόκειτο να συναντηθούμε ποτέ, λέει ο ποιητής («Τρίτη, 7 β»).  Και ο Άγγελος Σικελιανός παρεμφερώς: Είπα: «Αδερφή»! και κατ’ αυτή να τηνε σφίξω  ορμούσα• Μα κείνη ήταν ανέγγιχτη κι αζύγωτη ως η Μούσα.   Αυτής είμαι το exemplum, το παράδειγμα. Εκείνη, η όποια Εκείνη, δεν πιάνεται. Ζωή μου, που περνάς και χάνεσαι, σαν τη Μούσα που την παρακαλώ και δεν έρχεται, σαν τον έρωτα που έρχεται και φεύγει, σαν τα νιάτα που με άφησαν μόνη, σαν τα γόνατα που δεν αντέχουν πια στον ανήφορο κι ακόμα χειρότερα στον κατήφορο.  Όλα περνούν  κι όλα αλλάζουν.   Κι εγώ που αφηγούμαι δεν είμαι εγώ που γράφω, αλλά είμαι η επινόηση του εαυτού μου που έβαλε εμένα να τα λέω για να μη εκτεθεί αυτός. Με συγχωρείτε, απουσιάζω από τη συνεστίαση. Είναι η συγγραφέας αυτή που μιλάει, δεν ΕΙΝΑΙ εγώ η/ο  αφηγητής, ηθοποιός, άνθρωπος ψεύτικος ή αληθινός και προτείνω:  ας καταργήσουμε τον συγγραφέα τι θα απομείνει στους ψυχαναλυτές να ερευνούν πίσω από τον ήρωα;;; Ολόκληρη επιστήμη υπάρχει επειδή σκαλίζει τη ζωή των ανθρώπων και πίσω από κάθε ενέργεια αναζητά το πρώτο κινούν. Φροϊδικώς, το κινούν το διερευνά στον έρωτα ή, καλύτερα, στο σεξ. Στη “λιβιδώ”, όπως τη λέει ο Σεφέρης στη libido, όπως τη λέει η διεθνής κοινότητα… Αν αυτή, αυτό, το … πάει καλά, όλα πάνε καλά, λένε, αν όχι, τι να κάνουμε, θα βγει ένα έργο που θα μας δώσει τροφή για ψυχαναλυτικό προβληματισμό… Ωραία! Επανέρχομαι,  ήταν σεξιστής ο Καραγάτσης; Μήπως ήταν και ο Βάρναλης ή ο Δασκαλάκης (σύζυγος της Έλλης Αλεξίου, δες Λούμπεν, 1943), μήπως ο Πικάσο με τις άπειρες συζύγους, ερωμένες, μοντέλα ή  ο Ντιέγκο Ριβέρα… για να μην τους λέω όλους, μήπως όλοι τέτοιοι ήταν, ανάλογα με τις εποχές και τις γυναίκες που έσκυβαν το κεφάλι γιατί δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς;     Κι εγώ τελικά τι είμαι; Ποια είμαι; Εγώ…  δεν είμαι εγώ… Εγώ ΕΙΝΑΙ μια άλλη που της δάνεισα τη φωνή μου και φυσικά βάζω και σάλτσες, βγάζω τα απωθημένα μου, λέω ό,τι μου αρέσει, όχι εμένα αλλά της άλλης, αυτής της … που χάθηκε στις χίλιες εικόνες της…                                   Πηγή: Περί ου

JE EST UN AUTRE : I IS SOMEONE ELSE (Arthur Rimbaud Letter to Paul Demeny on May 15, 1871.) By Anthoula Daniil Litt.D. and literary critic. She is a member of the Writer’s Union and the Greek Musical and Drama Critics Union Rendered by Vassilis C. Militsis      Sometimes I feel I am so many that I get lost (Odysseus Elytis, The Little Nautilus, 1985)   I wonder at the uproar that has recently been made, on the one hand about M. Karagatsis1 and his conduct, i.e. he was so tyrannical and sexist or whatever one may invent; on the other, in reference to a knot of well-informed theorists, who obsessively argue that the author has nothing to do at all with the narrator or his/her hero. I who write am not myself, meaning the one who acts throughout the work is not the author. Let it be so. And whatever takes place around me, whatever I have to suffer physically and morally, whatever my narrator, whom I have put in my shoes, has to bear – has it all come out of my mind? Is all this but fiction… imagination?     Splendid! I bear no responsibility for my heroes! They have gone astray, they do whatever they want and act on their own, ignoring me completely. For instance, Dostoevsky’s Gambler has seemingly nothing to do with the author, who gambled away everything at cards! Is it accidental that Henri Belle is identified with his heroes, who kept falling off their horses in the manner he also fell? Or again, does Il Gattopardo have nothing to do with the life of Giuseppe Tomasi di Lampedusa (who wrote it) or of Luchino Visconti (who filmed it), at a time when historical changes had been on the go? And is it not true the historic quote “Everything must change so that everything stays the same?” Both writer and director experienced the decadence of their social class themselves. The aristocracy was dying … and luckily Lady Luck refers me to Internet to find an amazing text, a chronicle about the expedition of a journalist and publisher, and a poet to Sicily, the ancestral lands of Lambedusa… I need no more to feel overjoyed. I traveled with the two companions to where my mind always returns and through their eyes I saw again, admired and discovered the confirmation of my faith. “I who narrate am the one who writes.”   I remember that in the nineties, when the theory of language was introduced into the school books, we strove to convince the students that the speaker in a work is not the author but someone else, not related with him. Agreed; but if the narrator is not the writer himself, then who can he be? Whose features does he exhibit?   The scientific theory is certainly respected but its advocates, at least, do not answer to the question why writers  invest the characters of their works with their own or their families’ traits or model their heroes after their (the writers’) features or whatever they write about they always turn their minds to…Ithaca. The arrival is the writer’s ultimate destination… ‘the Golden Fleece is for each of us our true self’ Elytis quoth…And the author creates his/her hero in the image and likeness of his/her idea, i.e. more beautiful, more romantic, as perfect as it can be, more erotic than Rudolph Valentino, taller, more athletic and cleverer than Achilles and Alexander the Great and always endowing him with wit and knowledge… Well, that is understood… We often hear that a certain book is based on the true story of that so-and-so writer: and that makes me wonder if such a remark is worth of the fact whether the hero or the narrator or the writer is the same person. “What is the benefit from a literary standpoint if a character stands firmly on his/her own two feet, if his/her suffering still feels real?” and even if it is not real, it is of someone else who has lived and related it, as for instance A Prisoner of War’s Story by Stratis Doukas;2 the story may not be Doukas’ own but he wrote it as if it were. George Vizyenos's3 example seems more appropriate for our case, when he was writing the tale My Mother’s Sin4 and hearing his wretched mother praying to God: “Dear God, do not take the girl; better take my Giorgie (her son, the writer himself.)” But one will counter that these Greek writers portray manners and customs. So what… However, let us sail across the English Channel and observe how and what about Sylvia Plath writes. And even those Bronte sisters who enjoyed (!) the English countryside writing about the solitude of some girls living there and pining away to see a guy, but they were not those…; whom did Virginia Woolf have in mind when she was asking for a room of her own? And why did Gustave Flaubert say “Madame Bovary, c'est moi”(I am Madame Bovary?”) The above concern prose literature. Let us move on to poetry. Naturally, there is a great difference between prose and poetry. After all, it was George Seferis who ruled: Poetry is not for personal confessions. Claude Debussy, and a host of others, had also said the apothegm before Seferis, for it is also valid for music. Well? How many poets or various artists create in default of their soul, passion and their own selves? In our days, with minor exceptions, the poets are busy exclusively with personal confessions. Therefore, since a personal confession is acceptable and is already widely tolerated, why should it be excluded from prose? Experience is the first step to creation. “If something burns me, if I care, if it moves me, I write...” Giannis Ritsos I was born as many men, but the one who stood out was the one who drank the hemlock. This sentence is attributed to the French writer Paul Valéry featuring Socrates in his literary work. In this quote the many persons, who can also be contradictory, appear to coexist within a single individual… Je est un autre (I is someone else) said Rimbaud decreeing in this century the other dimension of having too much on one's plate; this is clearly manifest in Robert Louis Stevenson’s The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde version, first published in London, 1886. I do not insist that Stevenson is the good doctor or the villain Mr Hyde, but the inspiration was born in his mind after a nightmare he had had! Art and reality are communicating vessels according to surrealists. They also say that Mary Shelley’s monster Frankenstein had turned her life into a similar monster through her own choices. Naturally, the work is the byproduct of an era that sought to remodel man through advanced technology, which is none other than applied science. And this isn’t all… in the near future I may be walking in Athens downtown and be beamed to the Kalahari desert, in Africa, as a tourist in search of cock roaches in the sand. But as the atmosphere has grown heavy and I'm thirsty, I suggest a light, breezy, and calm seascape; let us fly over to the island of Kos, where the movie Who is Margarita? was shot. “I’m not me,” yelled the late actress Tzeni Karezi5 drunk, in love and extremely dizzy to be able to confess who Margarita was. All the people on the island took Margarita for the affluent daughter of the isle's gracious benefactor. And yet she was her true self – only in a fake name… That bogus Margarita fell in love with the hero of the film, who accepted her as the true Margarita, incarnated as Tzeni in a thousand persons like Elytis’s Maria Nefeli… Indeed, no one has so far pointed out that all the psychotherapists and psychoanalysts in a sideline of their profession become authors on borrowed pent-up feelings… The psychological traumas of their patients have given rise to an exceptional genre of literature. The following instance demonstrates that the poet is never wrong:   Hello, sadness Good morning, sadness you have installed yourself permanently inside us you are worse than viruses and bacilli philosophers examine you through a spectroscope you have given rise to an exceptional literature. [Odysseus Elytis, Maria Nefeli]   *   Pondering on a Corinthian capital, a highly decorative part of a column featuring acanthus leaves, small scrolls, and a bell-shaped core or on the plaster meanders on Karyotakis's6 ceiling, I wonder: the acanthi and plaster meanders may not be in the ceiling but within our heads. A profound rationalist contends that everything is in our heads, otherwise how could it have been put down on paper? When William Faulkner wrote The Sound and the Fury, independently of the number of versions the title was rendered in various languages, the meaning remains the same. It originates in Macbeth’s mind-staggering short monologue. Indeed, as actors we make much ado on the age, we recite our words and then we exit, having taken off our dresses and gotten rid of the accessories of our stage presence, i.e. our arrogance; feathers, sequins and beads – a lanky body, lush hair cascading down the back to the waist. And our noses stand high up touching the ceiling, the plaster column capitals and the marble acanthi. Αt the  Odeon of Herodes Atticus in Athens, the costume designer had the idea of fitting a ballerina, appearing like a cat, with a tail in a huge coil, for in the chaos of the imposing theater her nose could not be seen. Lancelot, riding proudly on his horse, is singing away the pompous, humorous tune on his way to Camelot: C’est moi, C’est moi, ’tis I/  I’ve never lost in battle or game I’m simply the best by far/ When swords are crossed/ ‘Tis always the same/ One blow and au revoir C’est moi/ C’est moi/ So admirably fit A French Prometheus unbound And here I stand with valour untold Exceptionally brave amazingly bold …………………………………. The godliest man I know/ C’est moi I, I am the one, the best of all, the first in God’s list – I know it full well. And indeed, the poor chap was not lying, for he was his true self before meeting and falling head over heels in love with Guinevere,before his passion turned into a wound, an irreparable damage to his soul. And after the ‘sin’ he changed into another man.   Depending on the occasion, if I am not my true self but I am what I imagine to be, then I come to wonder: “Finally, what am I?” Neither I nor the poet knows who La passante, the Passerby, is. “From afar I saw her coming toward me... / truly, I grew old waiting / And now it is too late to realize that the more / she moved forward, the wider the emptiness grew, and that we were never going to meet.” [Odysseus Elytis, Journal of an Unseen April] Likewise, these famous lines by Angelos Sikelianos from his poem Mother of God are: “I cried: 'Sister!' and rushed to clasp her in my embrace; / But she was untouched and unapproachable as the Muse.” Hers exemplum I am. She, whoever She is, is intangible. Oh, my Life, you pass by and vanish like the Muse, whom I invoke but she is not coming, like love that comes and goes, like youth that has let me desolate, like my knees that can no longer sustain me while trudging uphill, or even worse, downhill. All go by and all change. And I, who narrate, am not the one who writes; I am merely a conception of myself who have been forced to speak so as not to expose my true self. I beg your pardon I am absent from the banquet. The one who is talking is the writer; the narrator, actor/actress – fake or real man/woman – is not I. I suggest we abolish the writer; but then what will be left for psychoanalysts to investigate behind the hero? There exists an entire science to explore human life and look for the prime mover behind every action. In Freudian terms, the prime mover or the underlying drive is explored through Eros, or rather, sex. Or according to Seferis and the international community through libido. If the latter functions well, it will give rise to a piece of work that will give food for psychoanalytical reflection… Brilliant! And I return now to the issue in the beginning: was Karagatsis a sexist? Or the poet Varnalis or Daskalakis, Elli Alexiou’s spouse (see Lumpen, 1943). Was Picasso a sexist because he had numerous wives and mistresses? Or perhaps the painter Diego Rivera? And many more. Were all they sexists depending upon the times and the women who bowed to them because they could not help it? And in the long run, who am I? “I am not me... I IS someone else to whom I lent my voice, and naturally I add my own spices, give vent to my repressed feelings, say whatever I like—not as myself, but as the other one, this … who got lost in her thousand images…”   Source: Peri Ou Magazine 1M. Karagatsis   2A Prisoner of War's Story - Aiora Press   3George Vizyenos 4See diiphilo.blogspot.com LATE 19TH GREEK AUTHORS - GEORGE VIZYENOS [ΓΕΩΡΓΙΟ... 5Tzeni Karezi   6Kostas Karyotakis  By the same: Η ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ: ΑΡΗΣ ΚΑΙ ΑΦΡΟΔΙΤΗ -THE ONSET... Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΑΛΕΣ ΤΗΣ - PEARLS OF SEA BRINE... ΤΟ ΕΓΚΩΜΙΟ ΜΙΑΣ ΤΣΑΓΙΕΡΑΣ - THE EULOGY OF A TEAPOT and more

Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΑΛΕΣ ΤΗΣ - PEARLS OF SEA BRINE ON VENUS'S BODY

 

Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΑΛΕΣ ΤΗΣ ΔΑΝΙΗΛ, ΑΝΘΟΥΛΑ Nihil ex nihilo Nothing comes from nothing   Όλα νέα , από παλιά ειπωμένα   Διαβάζω το ποίημα XVI 180 του αρχαίου επιγραμματοποιού  Δημόκριτου, από την Παλατινή Ανθολογία και θαυμάζω:    Κύπρις ότε σταλάουσα κόμας αλιμυρέος αφρού γυμνή πορφυρέου κύματος εξανέδυ, ούτω που κατά λευκά παρήια χερσίν ελούσα βόστρυχον,  Αιγαίην εξεπίεζε άλα, στέρνα μόνον φαίνουσα, τα και θέμιςˑ ει δε τοιήδε κείνη, συγχείσθω θυμός Ενυαλίου.      (Εις την Αφροδίτην  ανερχομένην από θαλάσσης)   Και σε μετάφραση του Ανδρέα Λεντάκη:   Όταν η Αφροδίτη/ μέσα απ’ το πορφυρό κύμα/ γυμνή αναδύθηκε,/ και τα μαλλιά της έσταζαν αλμύρα,/ τα χέρια σήκωσε κι έστυβε την πλεξούδα/ πλάι στα λευκά της μάγουλα/που έσταζε/ νερό του Αιγαίου/ δείχνοντας ακάλυπτα/ τα στήθη της μονάχα,/όσο η ντροπή επιτρέπει./ Μ’ αν η θεά του πίνακα / είναι σαν την αλήθεια,/ τότε φαντάζομαι/ τι ταραχή μες στην καρδιά του Άρη.                           (Στην Αναδυομένη Αφροδίτη του Απελλή)   Η «θεά» που πόζαρε για Αφροδίτη στον Απελλή ήταν η περίφημη ερωμένη του Μεγάλου Αλεξάνδρου Παγκάσπη (nomine Pancaspen), την οποία, επειδή ερωτεύτηκε βλέποντάς την ο καλλιτέχνης,  ο Αλέξανδρος τού την παραχώρησε. Έτσι μας λέει ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος (Περί της Αρχαίας Ελληνικής Ζωγραφικής, Βιβλίο 35, σελ. 81-82). Υπάρχει όμως και η πληροφορία του Αθήναιου που λέει ότι επρόκειτο για την Φρύνη, ερωμένη του Πραξιτέλη και μοντέλο του για την Κνιδία Αφροδίτη, αυτή τη φορά, αν και υπάρχει η πληροφορία ότι και ο ένας και ο άλλος, δηλαδή και ο Απελλής και ο Πραξιτέλης,  είχαν για μοντέλο την ίδια τη θεά!  Πάντως, εδώ που τα λέμε, πιο τυχεροί θα ήταν και ο Απελλής και ο Πραξιτέλης αν είχαν την Παγκάσπη ο ένας και την Φρύνη ο άλλος, εφόσον η Αφροδίτη ως Ουρανία θα ήταν απρόσιτη, ενώ οι άλλες δύο ως Πάνδημες ήταν στη διάθεσή τους και με την άδεια των κηδεμόνων τους. Όπως λέει και ο Ελύτης «Την αλήθεια τη “φτιάχνει” κανείς / ακριβώς όπως φτιάχνει και το ψέμα» (Μαρία Νεφελη, σελ. 62 και στο Σηματολόγιον). Σημασία έχει ότι ο καλλιτέχνης ερωτεύεται το μοντέλο, όπως είναι γνωστό και από πολλές άλλες περιπτώσεις και εκδοχές και σε όλες τις εποχές. Όμως, ο καλλιτέχνης  δεν ερωτεύεται μόνο το μοντέλο αλλά και την ιδέα που έχει στο μυαλό του, και την κάνει εικόνα πάνω στον καμβά ή τη σκαλίζει στο μάρμαρο,  όπως λέει ο μύθος του Πυγμαλίωνα με τις παραλλαγές του και εκείνος ανά τους αιώνες, πράγμα που δείχνει τη συμβολή της έμπνευσης του καλλιτέχνη που δημιουργεί ένα νέο έργο, στην εξέλιξη του μύθου.  Έτσι η γονιμοποιός εικόνα του Απελλή (Απελλού), πρέπει να είναι η πηγή του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο οποίος αξιοποιεί τους παραπάνω στίχους στη δική του περιγραφή της Μοσχούλας στο «Όνειρο στο κύμα»:    «γυμνή αναδύθηκε,/ και τα μαλλιά της έσταζαν αλμύρα». Ήταν νύχτα και η Μοσχούλα βγήκε για ένα νυχτερινό θαλασσινό μπάνιο:   «η Μοσχούλα είχε πέσει στο κύμα γυμνή κ’ ελούετο… Είχε βυθισθή άπαξ καθώς ερρίφθη εις την θάλασσαν, είχε βρέξει την κόμην της, από τους βοστρύχους της οποίας ως ποταμός από μαργαρίτας έρρεε το νερόν, και είχεν αναδύσει» (Η Μαρία Νεφέλη στο εξώφυλλο του βιβλίου του Ελύτη) .    Το αρχαίο επίγραμμα, λόγω του είδους, είναι λιτό. Ο Παπαδιαμάντης όμως θέλει να αναπτύξει την εικόνα και να μεταμορφώσει τις σταγόνες του νερού σε «ποταμό από μαργαρίτας», μαργαριτάρια δηλαδή. Αυτή η σύγκριση δείχνει ότι δεν πρόκειται καθόλου για την τυχαία συνάντηση των δύο δημιουργών πάνω στο σώμα μιας γυμνής βρεγμένης καλλονής, θεάς ή κοινής θνητής,   εξίσου θεάς με τη θεά που αναδύεται μέσα από τη θάλασσα με τις  στάλες του νερού να τρέχουν στην πλάτη της σαν μαργαριτάρια, αλλά πρόκειται για συνειδητή μίμηση πράξεως θαυμαστής και ιδεατά ερωτικής… Αυτή η εικόνα επανέρχεται στο ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη «Ο Αύγουστος», της συλλογής Τα Ρω Του Έρωτα, με μόνη διαφορά το φύλο του κυρίαρχου προσώπου, που είναι ο θεός Αύγουστος, και αυτόν λούζει όχι η θάλασσα αλλά ο ουρανός με… Ο Αύγουστος ελούζονταν  μες στην αστροφεγγιά  κι από τα γένια του έσταζαν άστρα και γιασεμιά Ωστόσο, υπάρχει και άλλος νεότερος ποιητής, πλην όμως παλαιότερος του Παπαδιαμάντη (1851 – 1911) και του Ελύτη, ο Ανδρέας Κάλβος (1792 – 1869)  ο οποίος παρομοίως χειρίζεται τα περί Αναδυομένης. Η εικόνα στην ακόλουθη στροφή ιε΄ από την ωδή «Ο Φιλόπατρις» παρουσιάζει πολλά κοινά:  Το κύμα ιόνιον πρώτον                                                    εφίλησε το σώμα.  πρώτοι οι Ιόνιοι Ζέφυροι                                                   εχάϊδευσαν το στήθος                                                       της Κυθερείας Λοιπόν, τα μαλλιά έσταζαν αλμύρα, τα μαλλιά έσταζαν μαργαριτάρια, τα γένια έσταζαν  άστρα και γιασεμιά. Το στήθος ήταν πάντα γυμνό. Το ιόνιον κύμα μεταμορφώθηκε σε άντρα που εφίλησε και οι ζέφυροι ανέλαβαν τον ρόλο του αντρικού χεριού που θα χάιδεψαν το σώμα και το στήθος, το οποίο προβάλλεται με όλη τη λαμπρότητά του, κάτω από το νυχτερικό αστροφώς και τα αρώματα. Όλα παρόντα για την αποπλάνηση των αισθήσεων. Και  τότε μπαίνει, για να μας προσγειώσει κάπως στα γήινα, η υπόθεση στο ποίημα της Παλατινής:  «Μ’ αν η θεά του πίνακα / είναι σαν την αλήθεια…», δηλαδή, αν η θεά είναι στ’ αλήθεια έτσι όπως τη βλέπουμε στον πίνακα…  «τι ταραχή μες στην καρδιά του Άρη»ˑ πόλεμος. Μόνο του Άρη; Του Απελλή; Του Κάλβου; Του Παπαδιαμάντη; Του  …. Αφήνουμε τον Άρη και τον Απελλή στην ψυχική τους αναστάτωση, αν και όχι μόνο ψυχική, και πάμε για λίγο και πάλι στον Οδυσσέα Ελύτη, στα πεζά του αυτή τη φορά, όπου συναντάμε τη φράση  «Η αλήθεια βγαίνει χυτή σαν το νιόκοπο άγαλμα, μόνον μες από τα καθάρια νερά της μοναξιάς…» (Ανοιχτά Χαρτιά  «Πρώτα-Πρώτα, Γ΄, σελ. 23). Θέλει και η Αλήθεια τις απαιτούμενες συνθήκες για να αναδυθεί και να λάμψει. Να  αναδυθεί σαν Αφροδίτη από τα καθάρια νερά της μοναξιάς. Όμορφη και επιθυμητή σαν την υπονοούμενη αν και μη κατονομαζόμενη. Ο καλλιτέχνης ζει στη μοναξιά του και εκεί βρίσκει την αλήθεια του. Ναι;  Ποιος ξέρει! Το επίγραμμα μιλάει για πίνακα με τη θεά ζωγραφισμένη, ο Ελύτης για άγαλμα. Και στον πίνακα και στο κείμενο γίνεται λόγος για «Αλήθεια», η οποία μπορεί να συμβολίζεται με το ολόλευκο γυναικείο γυμνό  κορμί αλληγορία της «Αλήθειας», όπως μας δίνεται και στον πίνακα του  Φρανσουά Λεμουάν (1688 -  1737, βλ. poetica net, τχ. 34 Σεπτέμβριος 2019). Τίτλος του έργου «Ο χρόνος σώζει την αλήθεια από τον φθόνο και τη ζήλεια».  Και ανακεφαλαιώνουμε: έχουμε: τον πίνακα του Απελλή με την γυμνή Αναδυομένη Αφροδίτη (σαν να ’ναι αλήθεια). Την περιγραφή της Μοσχούλας που γυμνή έκανε βουτιά και ανεδύθη (είναι αλήθεια;). Της αναδυομένης από τη θάλασσα Αφροδίτης στο ποίημα του Κάλβου (σαν να ’ναι αλήθεια). Τη γυμνή «Αλήθεια» στον πίνακα του Λεμουάν (σαν αλήθεια). Παντού η γυμνή γυναίκα εμφανίζεται σαν αλληγορία της αλήθειας. Είναι γνωστή η φράση «γυμνή αλήθεια», δηλαδή καθαρή, κι έτσι μας αποδίδεται εικαστικά η Αφροδίτη, άρα η γύμνια ταυτίζεται με την αλήθεια. Και η αλήθεια είναι «Ένα σώμα λείο γυμνό: η δικαιοσύνη» (Μαρία Νεφέλη, «Λόγος περί δικαιοσύνης») και η δικαιοσύνη απαιτεί την αλήθεια, αλλά και «Ένα σώμα γυμνό είναι η μοναδική προέκταση της νοητής γραμμής που μας ενώνει με το μυστήριο» (Μαρία Νεφέλη, σελ. 104). «Ένα σώμα γυμνό» μας συνδέει με το άπειρο, είναι η γέφυρα για να περάσουμε στο πέραν, είναι το ίδιο από μόνο του ένα μυστήριο … Η τέχνη, αυτή που μας δίνει το απείκασμα του απεικάσματος της ιδέας… μας παρηγορεί, δείχνοντας την αλυσίδα των γενεών και είναι αυτή η μόνη αλήθεια. Η καλλιτεχνική φλέβα που ξεκίνησε από τον επιγραφοποιό, πέρασε από πολλά ρυάκια, μεταπλάστηκε, υπέστη μια γενναία transfiguration που λέει και ο Νικόλας Κάλας,  και απέμεινε ως μόνη αλήθεια η γοητεία.    Και ο Σεφέρης: Ξέρω ένα πεύκο που σκύβει κοντά σε μια θάλασσα… Κάποτε ξενύχτησα κάτω από αυτό το δεντρο. Την αυγή ήμουνα καινούργιος σα να με είχαν κόψει την ώρα εκείνη από το λατομείο («Αντρας»). Το λατομείο παραπέμπει σε μάρμαρο και το μάρμαρο σε άγαλμα. Τα αγάλματα έχουν και αυτά τη δική τους ζωή. Η Διηδάμεια κάθε νύχτα κατεβαίνει από το αέτωμα και ο Γιώργης Παυλόπουλος μεταμορφώνεται σε Κένταυρο, που παλεύει και  ερωτοτροπεί μαζί της. Το πρωί οι φύλακες κάνουν λόγο για τα βογκητά και την «ταραχή» του Άρη, του ποιητή, του πεζογράφου, του  ζωγράφου, του γλύπτη. Τα έργα τέχνης μιλούν…   Πηγή: Περιοδικό Περί Ου μεσάνυχτα και κάτι ξημερώνοντας 6 Δεκεμβρίου 2019

APHRODITE, SEA BRINE AND PEARLS DOWN HER BODY  Βy Anthoula Daniil Litt.D. and literary critic. She is a member of the Writer’s Union and the Greek Musical and Drama Critics Union. Rendered by Vassilis C. Militsis Nihil ex nihilo Nothing comes from nothing Everything new is old again.   When Cypris, her hair dripping with the salt foam, rose naked from the purple waves, even in this wise holding her tresses with both hands close to her white cheeks, she wrung out the brine of the Aegean, showing only her bosom, that indeed it is lawful to look on; but if she be like this, let the wrath of Ares be confounded.   Epigram 180 in Book XVI (the Planudean Appendix) of the Greek Anthology, authored by the ancient poet Democritus. The poem vividly describes the famous painting of the Aphrodite Anadyomene (Aphrodite rising from the foam) by the ancient artist Apelles.)                           The ‘goddess’ that posed for Aphrodite to Apelles was Alexander, the Great’s celebrated concubine, Pancaspe, whom, because, on seeing her, the artist fell in love with, Alexander granted her to him. Pliny the Elder (Gaius Plinius Secundus, 23–79 AD) is the primary historical source on ancient Greek painting. His Naturalis Historia (specifically Book 35) is the only surviving ancient text dedicated to the history of art, offering invaluable biographies of Greek painters and records of their lost masterpieces [AI Overview]. However, according to Athenaeus, the woman that posed to Apelles this time was Phryne, Praxiteles’ lover and his model of Aphrodite of Knidos, though there is also the information that both artists had the same ‘goddess’ as a model!’ In fact, Apelles and Praxiteles would have been luckier if the former had had Pancaste and the latter Phryne, as long as Aphrodite, being Heavenly, was inaccessible whereas the two others, as commoners, were at their disposal with the permission of their guardians. As Elytis says in his Maria Nefeli "One 'makes' the truth exactly as one 'makes' a lie." (Signalbook) The significant thing is that the artist falls in love with his model, as it is known from a number of circumstances and versions throughout all epochs. However, the artist does not only fall in love with his model itself but also with the idea he holds dear in his mind, which idea he depicts on the canvas or sculpts on the marble. This is what Pygmalion’s myth with all its versions shows throughout the centuries. And this, in turn, demonstrates the contribution of the artist’s inspiration to the creation of a new work during the evolution of the myth. In this way the seminal picture of Apelles must have been Alexandros Papadiamantis’ source to utilize the above verses to describe Moschoula in his tale A Dream on the Wave: she rose naked from the purple waves, her hair dripping with the salt foam. It was night and Moschoula had gone out for a night’s sea bath. “Moschoula had dived naked into the wave and was bathing… she had sunk at once as she fell into the sea, had washed her hair, and as she was emerging, the water was streaming down from her tresses like a river of pearls. (Odysseus Elytis, Maria Nefeli, front cover image.) Because of its genre the ancient epigram is simple. However, Papadiamantis wants to expand the image and transform the drops of water into “a river of pearls.” This juxtaposition indicates that it is not a random encounter of two artists upon the body of a wet nude beautiful woman, be she divine or mortal, who is emerging from the sea, beads of water streaming down her back like pearls, but it is about a conscious imitation of a wondrous and virtually erotic act…     This picture recurs in Odysseus Elytis poem August, in his anthology The Trills of Love. In the poem the sex of the prevalent person is God August, who is bathed not by the sea but the sky…     August was bathing In the starlight, And from his beard dripped stars and Jasmine.  There is, however, another poet older than Papadiamantis (1851 – 1911) and Elytis, Andreas Kalvos (1792 – 1869) who in the same way handles the issue about the Aphrodite Anadyomene. The image in verse 15 of the ode The Patriot manifests numerous things in common:    The Ionian wave first kissed her body; the first, the Ionian Zephyrs caressed the breast of Cytherea. The hair dripped saltiness and pearls; the beard dripped stars and jasmine. The breast was always naked. The Ionian wave was transfigured into a man who kissed the body and the zephyrs assumed the role of a male hand to stroke both body and breast, which is projected in its entire splendor under the starlight in fragrances. All contribute to the seduction of the senses. And then the story of the poem in the Greek Anthology slips in to bring us down to earthly matters: “But if the goddess in the painting / is like the truth...” [Antiphilus of Byzantium] in other words if the goddess is just like we see her in the painting what turmoil arises in Ares’ heart – war. Only in Ares’? Apelles’? Kalvos’? Papadiamantis’? Or in the heart of others? Let us leave Ares and Apelles in the turmoil of their hearts – which is not only of the heart but of the psyche, and go back for a while to Odysseus Elytis’ prose where we read the sentence Truth emerges cast like a newly crafted statue, only from within the clear waters of solitude...[Open Papers]. Truth needs the required conditions to emerge, like Aphrodite, from the clear waters of solitude, and shine: a truth, beautiful and an object of desire, like the suggested but not specified goddess. The artist lives in his solitude, where he finds his truth. Does he? Who knows! The epigram is about a painting depicting the goddess; Elytis writes of a statue. Both the painting and the text refer to Truth, which can be symbolized as an allegory in an all-white nude woman’s body, as it is pictured in François Lemoyne’s painting (1688 – 1737) titled "Time Saves Truth from Falsehood and Envy" [See poetica net, Sep 2019, issue 34] To summarize: Apelles’ painting Aphrodite Anadyomene (as if real); Moschoula’s description, who dived naked and emerged out of the water (is it real?). Kalvos’ poem The Patriot, where he deals with the myth of Venus emerging from the sea (as if real). And finally Lemoyne’s painting (seemingly real). The naked woman appears everywhere as an allegory of truth. There is the widely used expression The naked truth or the bare truth; in other words pure truth, and thus Aphrodite is rendered in art, and consequently nudity is identified with truth. And truth is also justice: a smooth, naked body [Maria Nefeli Discourse on Justice] and justice calls for truth, but A naked body is the only extension of the imaginary line that connects us with the mystery [Maria Nefeli]. A ‘naked body’ connects us with Infinity; it is the bridge to cross over to the other side, which is by itself a mystery… Art, which provides the pre-image of the image of idea, comforts us by indicating the chain of generations – which is the only truth. The artistic vein, which started from the epigraphist, flowed through numerous brooks, and underwent a generous transfiguration, according to poet Nicholas Kalas. What was left as a sole truth was charm.   Here is the the beautiful passage from Giorgos Seferis’s Stratis Thalassinos: “I know a pine tree leaning close to the sea... Once I spent a sleepless night under this tree. At dawn I was new, as if they had quarried me that very hour.” [A Man] The quarry suggests marble and marble leads to a statue. Statues themselves have their own life. Every night Diedameia steps down from the pediment and the poet Yorgis Pavlopoulos is transfigured into a centaur, who tussles and flirts with her. In the morning the guards talk about hearing the moans and the turmoil of Ares, of the poet, the writer, the painter and the sculptor.  Works of art have a voice…   Source:  Peri Hou Magazine, after midnight and before dawn, December 6, 2019  By the same: ΤΟ ΕΓΚΩΜΙΟ ΜΙΑΣ ΤΣΑΓΙΕΡΑΣ - THE EULOGY OF A TEAPOT and more