|
ΕΓΩ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ (Αρθούρος Ρεμπώ) ΔΑΝΙΗΛ, ΑΝΘΟΥΛΑΚάποτε νιώθω να ‘μαι τόσοι πολλοί που χάνομαι. (Οδυσσέας
Ελύτης) Απορώ
με τον θόρυβο που έχει ξεσπάσει αυτόν τον καιρό, αφενός με τον Μ. Καραγάτση
και τη συμπεριφορά του∙ πόσο «τυραννικός» ήταν και «σεξιστής» και ό,τι άλλο
θέλει ο καθένας. Αφετέρου απορώ με μια ομάδα καλώς πληροφορημένων θεωρητικών
που μανικά υποστηρίζουν ότι ο συγγραφέας καμιά σχέση δεν έχει με τον αφηγητή
ή τον ήρωά του. Εγώ που γράφω δεν είμαι εγώ, δηλαδή αυτός που δρα μέσα στο έργο
δεν είναι ο συγγραφέας. Εντάξει. Και όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μου, όλα αυτά που υποφέρω με το σώμα μου και την
ψυχή μου, όλα αυτά που γράφω εγώ και τα υποφέρει ο αφηγητής μου, που τον
έβαλα στη θέση μου, τα έβγαλα από το μυαλό μου, διότι τα πάντα είναι
μυθοπλασία… τα φαντάστηκα; Α!
τι ωραία. Δεν φέρω καμιά ευθύνη για τον ήρωά μου! Αυτονομήθηκε και κάνει ό,τι
θέλει, δρα χωρίς να με υπολογίζει. Ο «Χαρτοπαίχτης» ας πούμε δεν έχει καμιά
σχέση με τον Ντοστογέφσκι που τα ξεπούλησε όλα παίζοντας χαρτιά! Ο Ανρί Μπελ κατά τύχη σχετίζεται με τους
ήρωές του που έπεφταν από το άλογο,
όπως έπεφτε και ο ίδιος! Ή μήπως ο Γατόπαρδος δεν σχετίζεται με τη ζωή του
του Λαμπεντούζα (που τον έγραψε) ή του Βισκόντι (που τον σκηνοθέτησε στον
κινηματογράφο) την εποχή που έτρεχαν οι ιστορικές αλλαγές και δεν ισχύει
εκείνο το σημαδιακό ιστορικό «πρέπει να αλλάξουν όλα για να μην αλλάξει τίποτα». Συγγραφέας και
σκηνοθέτης βίωναν αυτοί οι ίδιοι με τον ίδιο τρόπο την παρακμή της κοινωνικής
τους τάξης. Η αριστοκρατία πέθαινε … και να που η θεά τύχη με στέλνει στο
ίντερνετ για να βρω μια φράση και βρίσκω ένα κείμενο καταπληκτικό, ένα
χρονικό που αφορά το ταξίδι των Κίμωνα Φραγκάκη, δημοσιογράφο, εκδότη-
διευθυντή του Andro και Γιάννη Τζανετάκη, ποιητή, στη Σικελία, στα πατρογονικά
του Λαμπεντούζα… Δεν θέλω τίποτα άλλο για να νιώσω πανευτυχής. Ταξίδεψα μαζί
μ’ αυτούς τους δύο «συνοδοιπόρους» εκεί που ο νους μου γυρνάει πάντα και
ξαναείδα με τα μάτια τους και θαύμασα και βρήκα τα πειστήρια της πίστης μου.
Εγώ που αφηγούμαι, είμαι εγώ που γράφω. Σκέφτομαι
ότι κατά τη δεκαετία του 1990, όταν μπήκε στα σχολικά βιβλία η θεωρία στο γλωσσικό μάθημα, αγωνιζόμασταν να
πείσουμε τους μαθητές πως αυτός που μιλάει στο έργο δεν είναι ο συγγραφέας,
αλλά κάποιος άλλος που δεν έχει σχέση με τον συγγραφέα. Ναι, αλλά αφού δεν είναι ο συγγραφέας, ποιος
είναι; Τίνος τα χαρακτηριστικά φέρει; Η
επιστημονική θεωρία βεβαίως είναι σεβαστή αλλά δεν απαντά ή, τουλάχιστον, οι
υποστηρικτές της δεν απαντούν γιατί ένας συγγραφέας δίνει στα πρόσωπα του
έργου του χαρακτηριστικά δικά του ή της οικογένειάς του ή με αφορμή τα δικά
του πλάθει τον ήρωά του ή ό,τι κι αν γράφει πάντα στου νου του έχει … την
Ιθάκη; Το φθάσιμον εκεί είναι ο προορισμός του… Το χρυσόμαλλο δέρας για τον
καθένα μας είναι ο εαυτός του, έχει πει ο ποιητής… Και ο συγγραφέας πλάθει
τον ήρωά του κατ’ εικόνα κι ομοίωσιν της ιδέας του, ήτοι πιο ωραίο, πιο
ρομαντικό, πιο τέλειο, πιο ερωτικό, πιο ψηλό, πιο αθλητικό, πιο έξυπνο πιο
Αχιλλέα και Μεγαλέξανδρο και Ροντόλφο Βαλεντίνο και φυσικά με νου και γνώση πάντα…
Ε, κατανοητόν… Συχνά
ακούμε πως το τάδε βιβλίο βασίζεται στην αληθινή ιστορία του δείνα. Και
ερωτώ: τι αξία έχει αυτή η επισήμανση, αν δεν μας ενδιαφέρει το ότι είναι ή δεν είναι ο ήρωας και ο αφηγητής
-και ο συγγραφέας πίσω τους- το ίδιο πρόσωπο; Τι αξία έχει αν, λογοτεχνικώς,
στέκεται πολύ καλά στα πόδια του ο ήρωας, αν το πάθημά του μοιάζει
πραγματικό; Και πραγματικό να μην είναι, είναι κάποιου άλλου που το έζησε και
το αφηγήθηκε, όπως η Ιστορία ενός
αιχμαλώτου του Στρατή Δούκα π.χ. Δεν είναι δική του αλλά σαν να ήταν δική του
την έγραψε. Το
παράδειγμα του Βιζυηνού προβάλλει προσφορότερο για την περίπτωσή μας, όταν έγραφε Το αμάρτημα της μητρός μου,
κυρίως, και άκουγε τη δύστυχη τη μάνα
του να προσεύχεται στον Θεό και να τον
παρακαλεί «Θεέ μου, μη μου πάρεις το κορίτσι, πάρε μου τον Γιωργή». Αλλά
αυτοί οι Έλληνες είναι ηθογράφοι, θα μου αντιτείνει κάποιος… Ε, και; Ωστόσο,
ας αφήσουμε εμάς εδώ και ας βγούμε λίγο απέναντι, από την άλλη πλευρά της
θάλασσας της Μάγχης να δούμε πώς γράφει, και τι, η Σίλβια Πλαθ. Κι ακόμα,
αυτές οι αδελφές Μπροντέ περνούσαν υπέροχα (!) στην αγγλική εξοχή γράφοντας
για τη μοναξιά κάποιων κοριτσιών που ζούσαν εκεί και έκαναν «κρα» να δούνε
άντρα, αλλά δεν ήτανε αυτές… Η Βιρτζίνα Γουλφ αλήθεια ποιαν είχε στο νου της,
όταν ζητούσε «ένα δικό της δωμάτιο»;
Και ο Φλωμπέρ γιατί είπε «η μαντάμ Μποβαρύ είμαι εγώ»; Αυτά
στην πεζογραφία. Ας περάσουμε στην ποίηση. Φυσικά υπάρχει διαφορά μεγάλη
ανάμεσα στην πεζογραφία και στην ποίηση. Αλήθεια ο Σεφέρης δεν έχει πει πως η
ποίηση δεν είναι για προσωπικές εξομολογήσεις; Ναι. Αυτός το είπε και πριν
από αυτόν το είπε και ο Ντεμπισί, γιατί ισχύει και για τη Μουσική και άλλοι
πολλοί. Λοιπόν; Πόσοι ποιητές ή άλλοι καλλιτέχνες δημιουργούν ερήμην της
ψυχής τους, του πάθους και του εαυτού τους; Σήμερα, με ελάχιστες εξαιρέσεις,
οι ποιητές ασχολούνται μόνο με προσωπικές εξομολογήσεις. Αφού, λοιπόν, ισχύει η προσωπική
εξομολόγηση και όλοι την ανέχονται πια, στην πεζογραφία θα την αποκλείσουμε; Η
εμπειρία είναι το πρώτο σκαλοπάτι για τη δημιουργία. Αν με καίει κάτι, αν με
νοιάζει, αν με συγκινεί γράφω… Εγώ
γεννήθηκα πολλοί άνθρωποι, έλεγε ο
Σωκράτης, αλλά προβλήθηκε εκείνος που ήπιε το κώνειο. Στα ενδότερα αυτής της
φράσης που ο Πωλ Βαλερύ βάζει στο στόμα του Σωκράτη, αλλά είναι ο Βαλερύ που
το λέει, φαίνονται τα πολλά πρόσωπα
που μπορεί, ακόμα και αντιφατικά, να συνυπάρχουν μέσα σε έναν και τον αυτό
άνθρωπο… Εγώ
είναι ένας άλλος, είπε ο Ρεμπώ και κατακύρωσε στον αιώνα την άλλη διάσταση
του εγώ και δεν φτάνω βεβαία στην εκδοχή του Δρ Τζέκυλ Μίστερ Χάιντ (The
Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde) του Σκωτσέζου συγγραφέα Ρόμπερτ Λούις
Στίβενσον, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1886 στο Λονδίνο. Δεν λέω
δηλαδή ότι ο Στήβενσον είναι ο καλός Δρ ή ο κακός Μίστερ, αλλά στο δικό του
μυαλό γεννήθηκε η ιδέα βασισμένη σε έναν εφιάλτη που εκείνος είχε! Τέχνη και
πραγματικότητα είναι συγκοινωνούντα δοχεία, λένε οι υπερρεαλιστές. Αλλά και
για κείνο το τέρας, τον Φραγκενστάιν,
της Μαίρη Σέλλεϋ, λένε πως τέτοιο τέρας είχε καταντήσει η ζωή της με τις
δικές της επιλογές. Βεβαίως, το έργο είναι απότοκο μιας εποχής που ζητούσε να
φτιάξει άνθρωπο με την εξελιγμένη τεχνολογία που δεν είναι άλλη από την
εφαρμοσμένη επιστήμη. Και πού είσαι
ακόμα… Μπορεί αύριο μεθαύριο να κυκλοφορώ στο Μοναστηράκι και να έχω
διακτινιστεί στην έρημο Καλαχάρι στην Αφρική και να κάνω τουρισμό ψάχνοντας
για κατσαρίδες στην άμμο. Αλλά
επειδή το κλίμα βάρυνε και διψάω, ας πάμε σε κάτι πιο ανάλαφρο, αεράτο και
θαλασσινό∙ ας πεταχτούμε για λίγο στην νήσο Κω. «Εγώ, δεν είμαι εγώ», φώναζε
η Τζένη Καρέζη, μεθυσμένη, ερωτευμένη και πάρα πολύ ζαλισμένη για να μπορεί
να το ομολογήσει στην ταινία Ποια είναι η Μαργαρίτα. Κι όμως αυτή ήταν, μόνο
το όνομα άλλαζε… Αυτή, η Μαργαρίτα ερωτεύτηκε τον ωραίο Γιάννη Φέρτη τότε…
στην Κω… και με μια ανθοδέσμη από λουλούδια αγοροκόριτσα που έκαναν βόλτα με
τα ποδήλατα, τραγουδούσε τη «Μαργαρίτα Μαργαρώ» και πίσω πίσω κάτι
πιτσιρικάκια με τα ποδηλατάκια… Εσύ ήσουνα, Τζένη μου, και Μαργαρίτα και Λίλα
και Λόλα και Μίκα και όποιον άλλο ρόλο έπαιξες, εσύ ήσουν με τη φινέτσα και
την ομορφιά σου, η Τζένη με τα χίλια πρόσωπα, όπως εκείνη η Μαρία Νεφέλη του
Ελύτη… Αλήθεια,
δεν άκουσα κανέναν να επισημαίνει πως όλοι οι ψυχοθεραπευτές και ψυχαναλυτές
σε ένα δεύτερο πεδίο ενασχολήσεως γίνονται συγγραφείς με δανεικές εμπειρίες…
Τα ψυχικά τραύματα των πελατών έχουν δώσει λαβή σε μιαν εξαίρετη λογοτεχνία,
δεν κάνει λάθος ο ποιητής:
Γεια
σου θλίψη Καλημέρα
θλίψη έχεις
εγκατασταθεί μονίμως μέσα μας είσαι
χειρότερη από τους ιούς και τους βακίλους οι
φιλόσοφοι σ’ εξετάζουν στο φασματοσκόπιο έχεις
δώσει λαβή σε μιαν εξαίρετη λογοτεχνία * Σαν
κορινθιακό κιονόκρανο με τα αγκάθια στο κεφάλι (του κίονα) ή σαν τους
γύψινους μαιάνδρους στου Καρυωτάκη το ταβάνι, αναρωτιέμαι: αγκάθια,
μαίανδροι, γύψοι, μήπως δεν είναι στο ταβάνι αλλά μέσα στο κεφάλι; Όλα είναι
στο κεφάλι μας, υποστηρίζει βαθυστόχαστος ορθολογιστής. Μα αν δεν ήταν στο
κεφάλι πώς θα έμπαιναν στο χαρτί; Όταν
ο Ουίλλιαμ Φόκνερ γράφει το «The Sound and the Fury»
το οποίο αποδόθηκε στα ελληνικά ως «Ο αχός και το πάθος» ή «Η βουή και η
αντάρα», ή «Η βουή και η μανία» – ή δεν ξέρω σε πόσες παραλλαγές το λένε, όλες το ίδιο λένε, όπως
διαφορετικά κι αν το λένε- αυτό,
λοιπόν, προέρχεται φυσικά από τον συγκλονιστικό μικρό μονόλογο του
Μακμπέθ. Πόσο θόρυβο, αλήθεια κάνουμε
απάνω στη σκηνή, λέμε τα λόγια μας σαν ηθοποιοί, κι αποχωρούμε, αφού πρώτα
αλλάξουμε ρούχα και απαλλαγούμε από τα ενδύματα και εξαρτήματα
της σκηνικής μας παρουσίας, ήτοι της αλαζονείας∙ φτερά και πούπουλα,
πούλιες και χάντρες, λιγνό, λιπόσαρκο σώμα και πλούσια μαλλιά χυμένα στην πλάτη μέχρι τα πέρατα της
μέσης. Και μια μύτη ψηλά, να αγγίζει
το ταβάνι, τα γύψινα κιονόκρανα και τα μαρμαρένια αγκάθια. Μια
χορεύτρια στο Ηρώδειο, γάτα με ουρά τεράστια σαν τη ρόδα της ενόργανης
γυμναστικής, επειδή στο χάος του μεγαλοπρεπούς
Ωδείου η μύτη δεν θα φαινόταν, ο ενδυματολόγος σκέφτηκε αυτή την τεράστια
κουλούρα ουράς που έλεγε «εγώ είμαι εγώ». C’est moi,
C’est moi, ’tis I/ I’ve never lost In
battle or game I’m simply the
best by far/ When swords are crossed/ ‘Tis always
the same/ One blow and au revoir C’est moi/
C’est moi/ So admirably fit A French
Prometheus unbound And here I
stand with valour untold Exceptionally
brave amazingly bold …………………………………. The godliest
man I know/ C’est moi έλεγε και πήγαινε καμαρωτός πάνω στο
άλογό του ο Λάνσελοτ. Εγώ, εγώ , αυτός είμαι εγώ (και για να μην πολυλογώ) ο
καλύτερος από όλους σε όλα, ο πρώτος στη λίστα του Θεού που ξέρω είμαι εγώ.
Ναι, δεν έλεγε ψέματα ο καημένος, αλλά αυτός ήταν πριν γνωρίσει την
Γουήνεβιρ. Πριν αγαπήσει, πριν ερωτευτεί τρελά, πριν η αγάπη γίνει πληγή και
ανήκεστος βλάβη στην ψυχή. Όμως μετά
την «αμαρτία» ήταν ένας άλλος. Βεβαίως
ανάλογα με την περίσταση, εγώ δεν είμαι εγώ, εγώ είμαι αυτό που φαντάζομαι
ότι είμαι και καταλήγω στο ερωτηματικό «τι»; Αυτή που περνάει, αυτή που
περνάει και δεν ξέρω πού πάει ούτε ο ποιητής ξέρει, η Περαστική, La passante, the passerby, από μακριά την είδα να
’ρχεται καταπάνω μου… /γέρασα να περιμένω αλήθεια/ Κι είναι τώρα πολύ αργά
για να καταλάβω πως όσο/ εκείνη προχωρούσε τόσο το κενό μεγάλωνε, κι ότι δεν
επρόκειτο να συναντηθούμε ποτέ, λέει ο ποιητής («Τρίτη, 7 β»). Και ο Άγγελος Σικελιανός παρεμφερώς: Είπα:
«Αδερφή»! και κατ’ αυτή να τηνε σφίξω
ορμούσα• Μα
κείνη ήταν ανέγγιχτη κι αζύγωτη ως η Μούσα. Αυτής
είμαι το exemplum, το παράδειγμα. Εκείνη, η όποια Εκείνη, δεν πιάνεται. Ζωή
μου, που περνάς και χάνεσαι, σαν τη Μούσα που την παρακαλώ και δεν έρχεται,
σαν τον έρωτα που έρχεται και φεύγει, σαν τα νιάτα που με άφησαν μόνη, σαν τα
γόνατα που δεν αντέχουν πια στον ανήφορο κι ακόμα χειρότερα στον
κατήφορο. Όλα περνούν κι όλα αλλάζουν. Κι εγώ που αφηγούμαι δεν είμαι εγώ που
γράφω, αλλά είμαι η επινόηση του εαυτού μου που έβαλε εμένα να τα λέω για να
μη εκτεθεί αυτός. Με συγχωρείτε, απουσιάζω από τη συνεστίαση. Είναι η συγγραφέας
αυτή που μιλάει, δεν ΕΙΝΑΙ εγώ η/ο
αφηγητής, ηθοποιός, άνθρωπος ψεύτικος ή αληθινός και προτείνω: ας καταργήσουμε τον συγγραφέα τι θα
απομείνει στους ψυχαναλυτές να ερευνούν πίσω από τον ήρωα;;; Ολόκληρη
επιστήμη υπάρχει επειδή σκαλίζει τη ζωή των ανθρώπων και πίσω από κάθε
ενέργεια αναζητά το πρώτο κινούν. Φροϊδικώς, το κινούν το διερευνά στον έρωτα
ή, καλύτερα, στο σεξ. Στη “λιβιδώ”, όπως τη λέει ο Σεφέρης στη libido, όπως
τη λέει η διεθνής κοινότητα… Αν αυτή, αυτό, το … πάει καλά, όλα πάνε καλά,
λένε, αν όχι, τι να κάνουμε, θα βγει ένα έργο που θα μας δώσει τροφή για
ψυχαναλυτικό προβληματισμό… Ωραία! Επανέρχομαι, ήταν σεξιστής ο Καραγάτσης; Μήπως ήταν και
ο Βάρναλης ή ο Δασκαλάκης (σύζυγος της Έλλης Αλεξίου, δες Λούμπεν, 1943),
μήπως ο Πικάσο με τις άπειρες συζύγους, ερωμένες, μοντέλα ή ο Ντιέγκο Ριβέρα… για να μην τους λέω
όλους, μήπως όλοι τέτοιοι ήταν, ανάλογα με τις εποχές και τις γυναίκες που
έσκυβαν το κεφάλι γιατί δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς; Κι
εγώ τελικά τι είμαι; Ποια είμαι; Εγώ…
δεν είμαι εγώ… Εγώ ΕΙΝΑΙ μια άλλη που της δάνεισα τη φωνή μου και
φυσικά βάζω και σάλτσες, βγάζω τα απωθημένα μου, λέω ό,τι μου αρέσει, όχι
εμένα αλλά της άλλης, αυτής της … που χάθηκε στις χίλιες εικόνες της… Πηγή: Περί
ου
 |
JE EST
UN AUTRE : I IS SOMEONE ELSE (Arthur Rimbaud Letter to Paul Demeny on May 15, 1871.) By Anthoula Daniil Litt.D. and literary critic. She is a member of the Writer’s Union and the Greek Musical and Drama Critics Union Rendered by Vassilis
C. Militsis Sometimes I feel I am so many that I get lost (Odysseus Elytis, The Little Nautilus, 1985) I wonder at
the uproar that has recently been made, on the one hand about M. Karagatsis1 and his
conduct, i.e. he was so tyrannical and sexist or whatever one may invent; on
the other, in reference to a knot of well-informed theorists, who obsessively
argue that the author has nothing to do at all with the narrator or his/her
hero. I who write am not myself, meaning the one who acts throughout the work
is not the author. Let it be so. And whatever
takes place around me, whatever I have to suffer physically and morally,
whatever my narrator, whom I have put in my shoes, has to bear – has it all
come out of my mind? Is all this but fiction… imagination? Splendid! I
bear no responsibility for my heroes! They have gone astray, they do whatever
they want and act on their own, ignoring me completely. For instance,
Dostoevsky’s Gambler has seemingly
nothing to do with the author, who gambled away everything at cards! Is it
accidental that Henri Belle is identified with his heroes, who kept falling off their
horses in the manner he also fell? Or again, does Il Gattopardo have nothing to do with the
life of Giuseppe Tomasi di Lampedusa (who wrote it) or of Luchino Visconti
(who filmed it), at a time when historical changes had been on the go? And is
it not true the historic quote “Everything must change so that everything stays
the same?” Both writer and director experienced the decadence of their social
class themselves. The aristocracy was dying … and luckily Lady Luck refers me
to Internet to find an amazing text, a chronicle about the expedition of a
journalist and publisher, and a poet to Sicily, the ancestral lands of
Lambedusa… I need no more to feel overjoyed. I traveled with the two
companions to where my mind always returns and through their eyes I saw
again, admired and discovered the confirmation of my faith. “I who narrate am
the one who writes.” I remember that in the nineties, when the theory of language was introduced into the school books, we strove to convince the students that the speaker in a work is not the author but someone else, not related with him. Agreed; but if the narrator is not the writer himself, then who can he be? Whose features does he exhibit? The scientific
theory is certainly respected but its advocates, at least, do not answer to
the question why writers invest the
characters of their works with their own or their families’ traits or model
their heroes after their (the writers’) features or whatever they write about
they always turn their minds to…Ithaca. The arrival is
the writer’s ultimate destination… ‘the Golden Fleece is for each of us our
true self’ Elytis quoth…And the author creates his/her hero in the image and
likeness of his/her idea, i.e. more beautiful, more romantic, as perfect as
it can be, more erotic than Rudolph Valentino, taller, more athletic and
cleverer than Achilles and Alexander the Great and always endowing him with
wit and knowledge… Well, that is understood… We often hear
that a certain book is based on the true story of that so-and-so writer: and
that makes me wonder if such a remark is worth of the fact whether the hero
or the narrator or the writer is the same person. “What
is the benefit from a literary standpoint if a character stands firmly on his/her
own two feet, if his/her suffering still feels real?” and even if it is not
real, it is of someone else who has lived and related it, as for instance A
Prisoner of War’s Story by Stratis Doukas;2 the
story may not be Doukas’ own but he wrote it as if it were. George Vizyenos's3 example seems more
appropriate for our case, when he was writing the tale My Mother’s Sin4 and hearing his wretched
mother praying to God: “Dear God, do not take the girl; better take my Giorgie
(her son, the writer himself.)” But one will counter that these Greek writers
portray manners and customs. So what… However,
let us sail across the English Channel and observe how and what about Sylvia
Plath writes. And even those Bronte sisters who enjoyed (!) the English
countryside writing about the solitude of some girls living there and pining
away to see a guy, but they were not those…; whom did Virginia Woolf have in
mind when she was asking for a room of
her own? And why did Gustave Flaubert say “Madame Bovary, c'est moi”(I am Madame Bovary?”) The above concern prose literature. Let us move on to poetry. Naturally, there is a great difference between prose and poetry. After all, it was George Seferis who ruled: Poetry is not for personal confessions. Claude Debussy, and a host of others, had also said the apothegm before Seferis, for it is also valid for music. Well? How many poets or various artists create in default of their soul, passion and their own selves? In our days, with minor exceptions, the poets are busy exclusively with personal confessions. Therefore, since a personal confession is acceptable and is already widely tolerated, why should it be excluded from prose? Experience is the first step to creation. “If something burns me, if I care, if it moves me, I write...” Giannis Ritsos I was born as
many men, but the one who stood out was the one who drank the hemlock. This sentence is attributed to the French writer Paul
Valéry featuring Socrates in his literary work. In this quote the
many persons, who can also be contradictory, appear to coexist within a
single individual… Je est un autre (I is someone else) said Rimbaud decreeing in this century the other dimension of having too much on one's plate; this is clearly manifest in Robert Louis Stevenson’s The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde version, first published in London, 1886. I do not insist that Stevenson is the good doctor or the villain Mr Hyde, but the inspiration was born in his mind after a nightmare he had had! Art and reality are communicating vessels according to surrealists. They also say that Mary Shelley’s monster Frankenstein had turned her life into a similar monster through her own choices. Naturally, the work is the byproduct of an era that sought to remodel man through advanced technology, which is none other than applied science. And this isn’t all… in the near future I may be walking in Athens downtown and be beamed to the Kalahari desert, in Africa, as a tourist in search of cock roaches in the sand. But as the atmosphere has grown heavy and I'm thirsty, I suggest a light, breezy, and calm seascape; let us fly over to the island of Kos, where the movie Who is Margarita? was shot. “I’m not me,” yelled the late actress Tzeni Karezi5 drunk, in love and extremely dizzy to be able to confess who Margarita was. All the people on the island took Margarita for the affluent daughter of the isle's gracious benefactor. And yet she was her true self – only in a fake name… That bogus Margarita fell in love with the hero of the film, who accepted her as the true Margarita, incarnated as Tzeni in a thousand persons like Elytis’s Maria Nefeli… Indeed, no one has so far pointed out that all the psychotherapists and psychoanalysts in a sideline of their profession become authors on borrowed pent-up feelings… The psychological traumas of their patients have given rise to an exceptional genre of literature. The following instance demonstrates that the poet is never wrong: Hello, sadness * Pondering on a
Corinthian capital, a highly decorative part of a column featuring acanthus
leaves, small scrolls,
and a bell-shaped core or on the plaster meanders on Karyotakis's6
ceiling, I wonder: the acanthi and plaster meanders may not be in the ceiling
but within our heads. A profound rationalist contends that everything is in
our heads, otherwise how could it have been put down on paper? When William
Faulkner wrote The Sound and the Fury,
independently of the number of versions the title was rendered in various
languages, the meaning remains the same. It originates in Macbeth’s
mind-staggering short monologue. Indeed, as actors we make much ado on the
age, we recite our words and then we exit, having taken off our dresses and
gotten rid of the accessories of our stage presence, i.e. our arrogance;
feathers, sequins and beads – a lanky body, lush hair cascading down the back
to the waist. And our noses stand high up touching the ceiling, the plaster
column capitals and the marble acanthi. Αt the Odeon of Herodes Atticus in Athens, the costume designer had the idea of fitting a ballerina, appearing
like a cat, with a tail in a huge coil, for in the chaos of the imposing
theater her nose could not be seen. Lancelot, riding proudly on his horse, is singing away the pompous, humorous tune on his way to Camelot: C’est moi, C’est moi, ’tis I/ I’ve never lost in battle or game I’m simply the best by far/ When swords are crossed/ ‘Tis always the same/ One blow and au revoir C’est moi/ C’est moi/ So admirably fit A French Prometheus unbound And here I stand with valour untold Exceptionally brave amazingly bold …………………………………. The godliest man I know/ C’est moi I, I am the one, the best of all, the first in God’s list – I know it full well. And indeed, the poor chap was not lying, for he was his true self before meeting and falling head over heels in love with Guinevere,before his passion turned into a wound, an irreparable damage to his soul. And after the ‘sin’ he changed into another man. Depending on the occasion, if I am not my true self but I am what I imagine to be, then I come to wonder: “Finally, what am I?” Neither I nor
the poet knows who La passante, the Passerby, is. “From afar I saw her coming toward me... / truly, I grew old waiting /
And now it is too late to realize that the more / she moved forward, the
wider the emptiness grew, and that we were never going to meet.” [Odysseus
Elytis, Journal of an
Unseen April] Likewise,
these famous lines by Angelos Sikelianos from his poem Mother of God are: “I cried: 'Sister!'
and rushed to clasp her in my embrace; / But she was untouched and
unapproachable as the Muse.” Hers exemplum I am. She, whoever She is, is
intangible. Oh, my Life, you pass by and vanish like the Muse, whom I invoke
but she is not coming, like love that comes and goes, like youth that has let
me desolate, like my knees that can no longer sustain me while trudging
uphill, or even worse, downhill. All go by and all change. And I, who
narrate, am not the one who writes; I am merely a conception of myself who
have been forced to speak so as not to expose my true self. I beg your
pardon I am absent from the banquet. The one who is talking is the writer;
the narrator, actor/actress – fake or real man/woman – is not I. I suggest we
abolish the writer; but then what will be left for psychoanalysts to investigate
behind the hero? There exists an entire science to explore human life
and look for the prime mover behind every action. In Freudian
terms, the prime mover or the underlying drive is explored through Eros,
or rather, sex. Or according to Seferis and the international community
through libido. If the latter functions well, it will give rise to a piece of
work that will give food for psychoanalytical reflection… Brilliant! And I return
now to the issue in the beginning: was Karagatsis a sexist? Or the poet
Varnalis or Daskalakis, Elli Alexiou’s spouse (see Lumpen, 1943). Was Picasso a sexist because he had numerous wives
and mistresses? Or perhaps the painter Diego Rivera? And many more. Were all they sexists
depending upon the times and the women who bowed to them because they could
not help it? And in the long run, who am I? “I am not me... I IS someone else to whom I lent my voice, and naturally I add my own spices, give vent to my repressed feelings, say whatever I like—not as myself, but as the other one, this … who got lost in her thousand images…” Source: Peri Ou Magazine
1M. Karagatsis
2A Prisoner of War's Story - Aiora Press
3George Vizyenos
4See diiphilo.blogspot.com LATE 19TH GREEK
AUTHORS - GEORGE VIZYENOS [ΓΕΩΡΓΙΟ... 5Tzeni
Karezi
6Kostas
Karyotakis
|
