|
Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ Παρασκευή Κοψιδά-ΒρεττούΤίποτε ασυνήθιστο. Η αμαξοστοιχία στον σταθμό Bakerloo, ανυπόμονοι επιβάτες πάσης φυλής και χρώματος, πλεονάζοντος του μέλανος ή γενικώς του μελαψού. Κινούνται ή τουλάχιστον προσπαθούν να κινηθούν εν τάξει, σε ουρές σαν περισπωμένη. Συνωθούνται μοιραία ως συμβαίνει σε ώρες αιχμής. Καθυστερούν την επιβίβαση μωρά στα καροτσάκια τους, γέροι ανοικονόμητοι, ταξιδευτές με αργόσυρτες βαλίτσες και λοιπές αποσκευές. Ο Covid άφαντος. Οι δράκοι πια είναι αόρατοι… Τέλος πάντων, ας μην επιμένω στα καθημερινά, ανούσια και αυτονόητα. Και ας περάσω στο κυρίως θέμα. Ο συρμός ξεκινά, αθόρυβος σχεδόν, ατάραχος, άχρωμος, άοσμος, άγευστος μέχρι την επόμενη στάση – για να χρησιμοποιήσω κλισέ χημείας, παιδιόθεν αιωρούμενης σε κάποιον νευρώνα του θεωρητικού εγκεφάλου μου. Πρώτη φορά μετακινούμαι σ’ αυτή τη γραμμή. Φαινομενικά όλα αναμενόμενα. Η ομίχλη, η ψιλή βροχή, ο συνωστισμός, τα εγγλέζικα, τα ινδικά εγγλέζικα, τα αφρικανικά εγγλέζικα, τα ελληνικά εγγλέζικα. Οι σιδερένιοι τροχοί πάνω στις ράγες. Ο μεταλλικός θόρυβος. Οι οθόνες. Ένα πολυπολιτισμικό δίκτυο αιχμαλώτων. Η αναγγελία των σταθμών. Και… Κι όμως… Κάτι παράξενο συμβαίνει. Κάποια χάντρα έχει ξεφύγει από το κομπολόι μου. Κάτι δεν άκουσα. Μήπως αφηρημένος εγώ; Μήπως αφηρημένος ο αυτόματος σύμβουλος; Πάντως δεν άκουσα, είμαι σχεδόν βέβαιος, δεν άκουσα: «Please mind the gap». Ρώτησα την παρακαθήμενή μου. Ινδή. Μελαψό, σοκολατένιο πρόσωπο, λεπταίσθητη. Με πολύχρωμη περιβολή, δεν πρόσεξα καν λεπτομέρειες, μόνο το χαρακτηριστικό τίκα ανάμεσα στα φρύδια. «Ακούσατε μήπως; Ή μάλλον να σας ρωτήσω αλλιώς πρέπει. Γιατί δεν ακούσαμε; Please mind the gap…» Ανησυχώ για τους επιβαίνοντες γενικώς. Όχι μόνον για τους ανάπηρους ή τους ηλικιωμένους ή τα παιδιά. Ανησυχώ για τους αφηρημένους, τους απρόσεκτους γενικώς… Το «Please mind the gap» ταρακουνούσε το μηχανάκι του μυαλού τους. Ξυπνούσαν την ακριβώς κατάλληλη στιγμή. Το έβλεπες – αν είχες τον χρόνο ή την παρατηρητικότητα να δεις πράγματα που συμβαίνουν, αλλά ποτέ δεν είναι άξια παρατήρησης. Έβλεπες εκείνη την ομοιόμορφη, χαριτωμένη αναπήδηση, καθώς εγκατέλειπαν το βαγόνι και το τακούνι τους πατούσε στο στέρεο έδαφος της αποβάθρας. «Αλήθεια, τι σας ρωτάω αν ακούσατε. Να συμπληρώσω πρέπει. Ακούσατε το “Please mind the gap”; Και αμέσως μετά προσέξατε το μικρό πηδηματάκι των επιβατών από το βαγόνι στην αποβάθρα;» Η νεαρή Ινδή δεν κατάλαβε αμέσως την απορία του συνεπιβάτη της. Ούτε την ακατανόητη ανησυχία μου. «Γιατί ν’ ακούσω το “Please mind the gap”;» ρώτησε. «Γιατί αυτό είναι μέσα στους κανόνες ασφαλούς αποβίβασης». «Μα, κύριε, δεν υπάρχει πια σ’ αυτή τη γραμμή gap. Τι να προσέξουν οι επιβαίνοντες;» «Δεν υπάρχει gap, είπατε; Για ποιο λόγο ειδικά σ’ αυτή τη γραμμή;» «Όχι, κύριε, δεν είναι η μόνη. Είναι και στο Piccadilly και στο Waterloo… και θα γίνει και σε πολλές ακόμα…» «Και πώς συμβαίνει αυτό για τους συγκεκριμένους σταθμούς;» «Οι αμαξοστοιχίες είναι αυτοκινούμενες. Δεν υπάρχει οδηγός. Κινούνται μόνες τους με ψηφιακή, όπως λένε, (καθ)οδήγηση…» Πράγματι. Είμαστε στο πρώτο βαγόνι αμέσως πίσω από τον αόρατο οδηγό. «Έβλεπα» ένα ακέφαλο «πλάσμα» ένστολο να οδηγεί τώρα τον συρμό. Ακέφαλο και ασώματο. Σαν από θρίλερ μιας εποχής που δεν ήθελα να ζήσω. Αισθάνομαι φόβο. Ιδρώτας λούζει το μέτωπό μου, τα χέρια μου γίνονται κρύα. Πώς θα κυλήσει αυτό το σιδερένιο αναίσθητο τέρας χωρίς κίνδυνο; Στην πρώτη δύσκολη στροφή, σε μια αδέξια κίνηση πάνω στις ράγες, σ’ ένα εμπόδιο… Τι γίνεται σε τέτοιες περιπτώσεις; Αλλά και… ένα τέτοιο άπονο τέρας… Σε πόσους θ’ αρπάξει το ψωμί; Πόσους θα στείλει να κοιμηθούν στο πεζοδρόμιο; Θα μου πείτε, πάντα τα ίδια λέμε. Όλοι λουδίτες. Στο Γιορκ, στο Μάντσεστερ, στο Νότιγχαμ… Bellua multorum capitum… Παντός καιρού. Αν ήταν έτσι, δε θα είχαμε ξεφύγει από τον Νεάντερταλ… Κι όμως, δε χάνεται ο κόσμος. Άνθρωποι χάνονται, η ανθρωπότης επιβιώνει. Και προχωρούμε μπροστά. Πάντα η κίνηση αυτή έχει απώλειες. Η πρόοδος απαιτεί θυσίες. Υπάρχουν όμως αντιδράσεις. Σωματεία, συνδικαλισμοί, ενώσεις πολιτών, κοινωνικά δίκτυα τώρα. Αμύνονται και επιτίθενται τα θύματα. Στους ανθρώπους, στις μηχανές. Και προχωρεί η πρόοδος. Έτσι γίνεται. Έτσι η ιστορία επαναλαμβάνεται… έτσι η πρόοδος επιτυγχάνεται… Τα γεγονότα της στιγμής τρέχουν! Με δυο σάλτα ο λιγνός, απεριποίητος ανθρωπάκος με τη νάιλον σακούλα στο αργασμένο χέρι του. Με δυο σάλτα δρασκέλισε τα βαγόνια, ο συρμός εν κινήσει, οι «γκατζετάκηδες» στις λιλιπούτειες οθόνες τους, τίποτα δεν τον επτόησε, ούτε η κραυγή της αδύνατης, χλωμής γυναίκας που τον συνόδευε κι ασάλευτη έμενε στη θέση της αυτή. Ούτε του μωρού που έκλαψε γοερά, καθώς είδε το μέγιστο άλμα πάνω από το κεφαλάκι του. Ούτε ο νόμος και η τάξη. Ούτε το παράτολμο της απόφασής του. Με δυο σάλτα, βρίσκεται τώρα στη θέση του αόρατου οδηγού, παίρνει τη θέση του, φορά τη στολή του τώρα, αρπάζει το τιμόνι στα χέρια του τώρα, αρπάζει τη ζωή του, τη ζωή της γυναίκας και των παιδιών του στα χέρια του τώρα, και ο συρμός περνάει ασφαλώς από σταθμό σε σταθμό τώρα, όλοι οι επιβάτες ασφαλείς τώρα. Κι αυτός; Δε σηκώνουν τα μάτια τους πάνω από τις οθόνες των τηλεφώνων τους τώρα. Παίζουν συνεχώς αμέριμνοι τυχερά παιχνίδια. Μονάχα ένας αντιδρά. Εν εγρηγόρσει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις. Με την κάμερα ανά χείρας. Θηρευτής γεγονότων. Παράδοξων, cult γεγονότων. Προπάντων μακάβριων. Πετυχαίνει κέντρο. Στο κλάσμα του δευτερολέπτου. Απαθανατίζει τη σκηνή. Θα τη μοσχοπουλήσει στο ειδικό, τηλεοπτικό κανάλι. Για την πεντάλεπτη σειρά, που σπάει ταμεία. «Φαντασιώσεις θανάτου». Οι άλλοι εξακολουθούν να παίζουν συνεχώς αμέριμνοι τυχερά παιχνίδια. Με πόλεμο, με χρηματιστήρια, με πτωχεύσεις –εικονικές και πραγματικές–, με κλείσιμο καταστημάτων, με δείκτες ανεργίας, με αυτοκτονίες… και περνά το τρένο ανεμπόδιστα από σταθμούς, ακέφαλο ξανά, αυτόματο, ατσάλινο. Κι εκείνοι εξακολουθούν να παίζουν αδιατάρακτα το παιχνίδι – όπου στην οθόνη μπορεί να κερδίζουν, στη ζωή όμως χάνουν… Μπορεί και τη ζωή τους… Το παιχνίδι της οθόνης – το παιχνίδι της ζωής… Η Παρασκευή (Βιβή) Κοψιδά-Βρεττού είναι διδάκτωρ Φιλολογίας, συγγραφέας και ποιήτρια. Άλλα κείμενα:
|
THE INVISIBLE ENGINE DRIVER
By Paraskevi Kopsida – Vrettou
Rendered by Vassilis C. Militsis
Nothing unusual. The train is at Bakerloo station and the impatient passengers from every race and color, the blackies or darkies in dominance, are moving or rather trying to move on in order forming a queue resembling a circumflex. They are inevitably crowding as it happens at peak hours. Their boarding is delayed by babies in prams, by unwieldy old people, and by passengers dragging their suitcases and other baggage. Covid is unseen; Dragons are no longer visible. Anyway, permit me not to dwell on ordinary, petty and self-evident things. Let me now go on to the main point. The train starts moving, almost silently, imperturbably, colorless, odorless and insipid – allow me to use chemistry clichés, hovering in some neuron of my theoretical brain since childhood – until the next station. It is my first time I commute on this line. Seemingly, all is foreseeable: the fog, the drizzle, the overcrowding, the English in various accents – Hindustani, African, and Greek. The metallic rattle of the iron wheels on the track. A multicultural network of captives. The announcement of the stations. And… And yet… Something strange is happening. Some bead from my string has got away. Something I didn’t hear. Could I have been absent minded? Could my automatic advisor have been scatty, too? Anyhow, I didn’t hear, I’m almost certain of it; I really didn’t hear: “Please mind the gap.”
I asked the passenger next to me. She was an Indian, with her swarthy, chocolate-colored complexion and delicate figure. She was colorfully dressed – I didn’t even notice the sartorial details, only the bindi between her eyebrows. “Did you hear? Or perhaps I should ask you this way: Why haven’t we heard the warning mind the gap?” Generally I am concerned about my fellow passengers; not only about handicapped or old people or children, but also about those who are oblivious or inattentive… the cautionary phrase Please mind the gap always jolted the little clockwork of their brains. They woke up at exactly the right moment. You could see it – if you had the time or the keen eye to notice things happening but they never merit your observation. You could see that uniform, graceful bounce as they were getting off the car and their heels always found the terra firma of the platform. “What I really mean is if you’ve heard Please mind the gap; and immediately after that if you’ve noticed the light skips of the passengers as they got off the car onto the platform.”
The young Indian woman did not immediately understand my question. Neither my unreasonable worry. “Why should I hear Please mind the gap?” she asked. “Because it falls within the regulations of safe disembarkation.” “But, sir, there is no gap on this line. What must the passengers mind?” “No gap, you said? Why not on this particular line?” “No, sir; this isn’t the only one. They’re also the Piccadilly and the Waterloo… and still many more will be gap-free…” “And how does it work with those specific stations?” “The trains are self-propelled. They have no drivers. They roll by themselves – digital guidance, as it’s called…”
Indeed. We are in the first car right behind the unseen driver. “I could see” a headless “creature” in uniform steering the train. Headless and bodiless, as if taken out of a thriller of a time I didn’t wish to live in. I am afraid. Beads of sweat are running down my forehead and my hands grow cold. How can this iron, insentient monster can roll down the track safely? At the first sharp curve, in a clumsy movement on the track, in front of an obstacle… what happens in such cases? On the other hand, how many working people will such an unfeeling freak grab their bread from? How many will it send off to sleep on the street? Now you’ll claim we are always saying the same things. All are luddites. In York, in Manchester, in Nottingham…Bellua multorum capitum [the multiheaded monster] … at all times. If it were like this, we would be still in the Neanderthal era. And yet, the world goes around. Individuals perish but human kind survives. And we go forward. This forward motion always takes its toll. Progress requires sacrifice. But there are reactions, too: Labor unions, civilian associations, and social media nowadays. The victims resist and attack both at people and machines. And progress moves on. This is the way things happen. This is the way history repeats itself. This is the way progress is achieved… The events of the moment are racing! The lean, slovenly little man, holding a plastic bag in his tanned hand sprints through the cars while the train is in motion while the cell-phone addicts are engrossed in their Lilliputian screens. He is daunted by nothing, not even by the sudden cry of the thin, pale woman, who is his companion. She sits still in her seat. Not even by the loud weeping of the baby, as it saw him leap over its tiny head. Neither by the law and order nor by the temerity of his decision. With two vaults now he is in the seat of the invisible driver. He assumes his position, dons his uniform, grabs the steering stick in his hands, seizes his life, his wife’s and his children’s lives in his hands now, and the train moves from station to station, and all passengers are safe now. But what about him? The cell-phone addicts do not lift their eyes from the phone screens. They are insouciantly gambling. Only one responds. He is always on alert in such cases. Phone camera in hand, he is a seeker of cult events, specifically of macabre ones. He hits the bull’s eye. In a fraction of a second he captures the scene. He will make a pile by selling it to the specific TV channel. A five minute blockbuster Fantasies of Death. The rest are going on playing games: war games, stock market, bankruptcies – real or virtual – closing down of stores, unemployment indices, suicides… and the train, made of steel, automatic and headless again, wings through the stations unimpeded. And those, imperturbable, are still playing their games on their screens; where they may win, but they lose in life… they may even lose their own lives…the screen game…the life game…
Paraskevi (Vivi) Kopsida-Vrettou is a Dr of Literature, author and poetess.
Πηγή: Diastixo.gr: Ενημερωτικό site για το βιβλίο και τον πολιτισμό |
