ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΜΕΝΟΥ - THE JACKET

 

ΤΟ ΣΑΚΑΚΙ  Γιώργος Θάνος Δημοσιεύτηκε 26 Ιουνίου 2022 Κάθεσαι στην καρέκλα του, μου είπαν [«Ο εκτελεσμένος του καφενείου», Χρήστος Μπράβος] Γύρισα πίσω, μέχρι το αυτοκίνητο, καθώς ψαχουλεύοντας την τσέπη μου δεν ένιωσα το κλειδί· το είχα ξεχάσει πάνω στην πόρτα. Στο χωριό καπνός έβγαινε από τα μπουχαριά, το χώμα υγρό, στα ρουθούνια μου πρίνοι και ξύλο καμένο. Πριν πάρω την ανηφόρα μέχρι την οικοδομή, έκατσα στο καφενείο για ένα ζεστό. Μου φέρανε ένα φλιτζάνι νερό βραστό κι ένα φακελάκι κίτρινο, Lipton. Στο δίπλα τραπέζι, το μόνο, μιλούσανε αλβανικά· τα μπατζάκια τους ήταν λασπωμένα, πού και πού τους φεύγανε λέξεις ελληνικές, με βαριά προφορά, μπουκωμένη. Τα μάγουλα κι οι μύτες τους κοκκινίζανε, το ’χανε στρώσει στις μπίρες από νωρίς. Τα εργαλεία τους ήτανε αφημένα σε ένα γιατάκι απέξω. Από το παράθυρο ξεχώριζε ένα ξενοδοχείο παρατημένο στα μπετά, ρημάδι. Οι κορφές ασπρίζανε πέρα μακριά. Ο καφετζής, με τους αγκώνες πάνω στο τραπέζι, έστελνε με μανία μηνύματα στο κινητό και ψευτοχάζευε την τηλεόραση που έδειχνε άνοστα βιντεοκλίπ, με τον ήχο στο δύο. Πού και πού έριχνε προς το μέρος μου κλεφτές ματιές. Τα μαστόρια, αφού πετάξανε –τρίποντο– τα τσιγκάκια στο καλάθι, ζωστήκανε τα φτυάρια και τους κασμάδες τους και φύγανε. Είχε κάμποσες ώρες φως ακόμα, τα κεφάλια μέσα. Δίπλα στην πόρτα, μέχρι το ύψος που άρχιζε το ραμποτέ, στέκανε στοιβαγμένα καφάσια, κόκκινα, πράσινα και μπλε, καρέκλες μονομπλόκ πλαστικές, αναποδογυρισμένες, παλιοκιβώτια χάρτινα. Κι ένας καλόγερος, έρμος και βαρύς, μ’ ένα σακάκι μοναχά κρεμασμένο. Το κρεμασμένο ρούχο τράβηξε το βλέμμα μου αμέσως. Ήταν σακάκι χειμωνιάτικο, ντρίλινο, σκούρο γκρι. Το έβλεπα αέρινο, σαν να μην είχε ραφές, αλλά την ίδια στιγμή φαινότανε βασταγερό, καμωμένο για σκληρό καιρό· ένιωθες σχεδόν τη ζέστα του κοιτάζοντάς το, σε τύλιγε η θαλπωρή του καλοραμμένου ρούχου. Ήτανε παλιομοδίτικο, σαν από περασμένο αιώνα, μα άστραφτε καινούργιο και κολλαριστό, του κουτιού. Θύμιζε κουστούμι από βεστιάριο, σαν κάποιος να το είχε φτιάξει για ταινία εποχής ή για καμιά θεατρική παράσταση, από αυτές που ανεβαίνουνε σωρηδόν τελευταία. Όταν απόσωσε με την τηλεόραση και πέρασε με το παλιόπανο το τραπέζι των μαστόρων, ο καφετζής έστησε την καρέκλα του ανάποδα δίπλα στο τραπέζι μου, άνοιξε ένα πενηνταράκι Metaxa και χωρίς να με ρωτήσει, έριξε μια δόση γενναία, σπιτίσια, στο τσάι μου· «για το κρύο», μου έκανε. Κέρασε και τον εαυτό του σε ένα κρασοπότηρο. Έφερε τα στραγάλια του, μου ’χωσε στη χούφτα σταφίδες κι αμύγδαλα. Με ρώτησε «τίνος είσαι», του ’πα ότι είμαι περαστικός, αρχιτέκτονας, για το σπίτι που ανακαινίζανε – τα μάτια του σα να ελαφρύνανε. Ήτανε εβδομηντάρης, μα φαινότανε κιόλας μεγαλύτερος – το δέρμα του ήταν τραχύ, τα μάγουλά του ασβεστωμένα. Ο Χρόνης κράταγε το μαγαζί χειμώνα-καλοκαίρι, το ’χε από τον παππού του, της μάνας του τον πατέρα. Παλιά έβαζε και τσουκάλι, καμιά σούπα, κάνα μαγειρευτό, μα είναι μερικά χρόνια που αραίωσε ο κόσμος που έρχεται, χειμωνιάτικα, ως εδώ πάνω. Το καλοκαίρι μόνο, στα πανηγύρια, βάζει σούβλα, αρνί. Στο κεφάλι του είχε ένα καπέλο παππουδίστικο, με αυτιά, που τα ’χε ως κάτω κατεβασμένα· μια παλιόφορμα από τζιν, αποφόρι, γεμάτη τόπους τόπους καρβούνες και σχισίματα, σαν να ’χε φορώντας την πολεμήσει στο μέτωπο, και γαλότσες πλαστικές. Τα χέρια του ροζιάζανε σαν ξύλινα, σχεδόν άκουγα το κομπολόι να χτυπά ανατριχιαστικά κάθε που έβρισκε στα σκελετωμένα δάχτυλα, όσο ο Χρόνης το γύριζε μέσα στην παλάμη του σαν ταχυδακτυλουργός. «Δε θα με ρωτήσεις;» μου έκανε. «Όλοι με ρωτάνε». Ήτανε φανερό πως λύσσαγε για κουβέντα· το χνώτο του μύριζε Metaxa, ένα καφάσι ξεχασμένο δίπλα στον καλόγερο ξεχείλιζε άδεια πενηνταράκια. Νόμιζα πως μιλούσε για τη φωτογραφία με τον πλάτανο και την παλιά βρύση, που κρεμότανε λίγο στραβή πάνω από τον πάγκο ή για τα ελαφοκέρατα που, σκοροφαγωμένα, στολίζανε το ρημαδιασμένο τζάκι. Είχα ακούσει ωστόσο για καφενεία σαν κι αυτό διάφορες ιστορίες περίεργες, από συναδέλφους και γνωστούς, και λίγο δαγκώθηκα. «Το σακάκι ήτανε του πατέρα μου. Όταν σμίξανε με τη μάνα μου το παράγγειλε, κάτω στην πόλη, σε εμποροράφτη – τότε. Του πήρε αυτός τα μέτρα, του το ’ραψε απάνω του καινούργιο κι ο πατέρας μου του μέτρησε λεφτά. Καν δέκα φορές να το φόρεσε, όλες στην εκκλησιά. Ήτανε με τα πρόβατα. »Ούτε με τους Γερμανούς ανακατώχτηκε ο πατέρας μου, ούτε μετά. Είχε όμως τον αδερφό του, το Φώτη, που ήτανε του διαβόλου η κάλτσα – τον μαγκώσανε ο Εθνικός Στρατός το σαραντεννέα. Μήνα Μάρτη, που σώνανε τα κρύα. »Στον τοίχο τότε τους στήνανε με τα κυριακάτικα, κι όταν βγήκε το στρατοδικείο, του θειου μου του Φώτη κάπως του κακοφάνηκε που δεν είχε κουστούμι. Μήνυσε στον πατέρα μου να του κατεβάσει ρούχα. Με σημείωμα. Ένα σακάκι – τουλάχιστο. »Μου ’λεγε η μάνα μου –το ’52 γεννηθείς εγώ– πως όταν ήρθε από το ξόδι του θειου μου ο πατέρας μου, κρέμασε το σακάκι εκεί που το βλέπεις ακόμα. Κάθισε ύστερα εκεί που είσαι τώρα εσύ και μέχρι να δώσει ο ήλιος να φύγει, μέσιασε την νταμιτζάνα με το τσίπουρο. »Μου μολόγησε ο πατέρας μου πριν πεθάνει, πως είχε λαδώσει κάτι φαντάρια, που κομπάζανε πως ήτανε στο απόσπασμα, να μη βαρέσουνε στην καρδιά, αλλά στο κεφάλι, να μη χαλάσουνε τουλάχιστο το σακάκι. Όταν πήρε τον αδερφό του για το ξέντυμα, είδε που το καλό το ύφασμα είχε γεμίσει τρύπες – τον δουλέψανε οι φαντάρακες, φάγανε το χαρτζιλίκι που τους έδωσε στα παλιόσπιτα που ’χε τότε απέναντι από το στρατόπεδο, κόβω το χέρι μου. »Να, δες και μόνος σου». Όσο τα δάχτυλά μου γλίστραγαν στη μαλακή φόδρα ψάχνοντας τις τρύπες, ένα αεράκι κρύο δάγκωσε το σβέρκο μου – κάποιο παραθυράκι θα μισάνοιξε. Έξω η ομίχλη έζωνε το χωριό, σβήνοντάς το σιγά σιγά από τον κόσμο, κρύβοντάς το σε σιγή βαθιά.   Ο Γιώργος Θάνος γεννήθηκε το 1984 και μεγάλωσε στον Βόλο. Ζει στην Αθήνα, όπου εργάζεται ως παραγωγός ψηφιακού περιεχομένου. Με το πρώτο του βιβλίο, τη συλλογή διηγημάτων Τα καύκαλα (Εκδόσεις Ιωλκός, 2019) απέσπασε το βραβείο «Μένης Κουμανταρέας – Καλύτερος Πρωτοεμφανιζόμενος Πεζογράφος 2020» της Εταιρείας Συγγραφέων, ενώ ήταν υποψήφιος στην κατηγορία «Πρωτοεμφανιζόμενος Πεζογράφος» στα Λογοτεχνικά Βραβεία 2020 του περιοδικού Αναγνώστης, καθώς και στην κατηγορία «Πρωτοεμφανιζόμενος Συγγραφέας» των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας για την ίδια χρονιά. Διηγήματά του έχουν δημοσιευτεί σε ανθολογίες και λογοτεχνικά περιοδικά.

THE JACKET   By Giorgos Thanos   Rendered by Vassilis C. Militsis   ‘You’re sitting in his chair,’ they told me [The Executed One of the Coffeehouse, Christos Bravos]   I went back to my car for, as I was fumbling in my pocket, I couldn’t feel the key; I had left it on the door. In the village, the house chimneys were belching smoke. The ground was moist and my nostrils caught a whiff of holly and burned wood. Before plodding up the uphill road, I sat in the coffeehouse for a hot drink.   They brought me a cup of boiled water and a yellow Lipton teabag. All I could hear from the table next to me were some people talking in Albanian; their pants-legs were muddy and once in a while they blurted out Greek words in a heavy, gagged accent. Their cheeks and noses were taking a red hue because they had taken to drinking beers since some time ago. Their tools had been left outside on a bench. Through the window I could also discern the bleak skeleton of a hotel under construction but left unfinished in its concrete columns. In the distance, loomed the white mountain peaks. The proprietor, his elbows on the table, was furiously sending messages on his cell phone and was staring out at the TV set that showed insipid video clips, the volume turned very low. Once in a while, he was taking quick peeks at me. Having hit the bull’s eye in the waste bin with the empty beer cans, the Albanian navvies got hold of shovels and pickaxes and left. There was still light for some hours and then the party over. By the door and to the height of the corrugated plastic ceilings there stood, one upon another, red, green and blue crates, as well as tipped over plastic chairs and old, cardboard boxes. There was also a clothes stand, sturdy and derelict, with a jacket hanging on it. The piece of clothing, hung on the stand, caught my eye immediately. It was a winter, dark grey, drill jacket. It looked very light as though it had no seams, but at the same time it was durable, made for hard weather; you could almost feel its warmth my merely looking at it; you were enveloped by the snugness of a well tailored garment. It was old fashioned, as it belonged to the previous century, but it was flashy and starched as good as new. It reminded you of a suit jacket in a cloak room as if made for a period film or for a play like those that are staged in heaps these days. When he had enough with the TV and cleaned with a dirty cloth the workers’ table, the coffeehouse owner pulled up his chair, sat back front at my table, opened a small bottle of Metaxa brandy, and poured a generous, unrestrained shot in my tea: ‘remedy against the cold’ he suggested. He poured one in a wine glass for himself, too. He brought his dried peas and he shoved into my palm raisins and almonds. He asked me ‘whose kid I was’; I told him I was just passing by and I was an architect to supervise a house that was being renovated. His eyes seemed to relax. He must have been in his mid-seventies, though he showed to be older. His complexion was rough and his cheeks looked white washed. His name was Chronis and ran the coffeehouse all the year round; he inherited it from his grandfather on his mother’s side. In the past he used to prepare cooked food in a clay pot such as soup or stew, but recently his clients coming up here in winter have thinned out. He wore an ancient cap with ear flaps, permanently turned down, and castoff, old denim dungarees, begrimed and torn in places, as if he had fought at the front wearing them. His feet were shod by a pair of plastic boots. He had a pair of gnarled hands, like wooden, and I could almost hear his string beads knocking in an uncanny way on his emaciated fingers, each time Chronis toyed with it in his palms like a juggler. “Aren’t you going to ask me?” he said. “Everybody is.” It was obvious that he was dying for a chat. His breath reeked of Metaxa brandy; a crate left by the stand was overfilled with empty bottles. I thought he referred to a photo of a plane tree and an old fountain or to a trophy of antlers; the photo hung askew over the bar and the worm eaten antlers decorated the ruined hearth. I have been told, however, by friends and colleagues curious stories about coffeehouses like this. Somehow, I felt ill at ease. “That jacket belonged to my father. When he met my mother, he had it ordered down in the town, at a tailor’s – there used to be lots of them in those times. The tailor had him measured, sewed his new coat and father counted him the money. But he didn’t wear it even ten times and then only when he went to church. He had to tend his sheep most of the time. ”He fought neither against the Nazis nor in the civil war that followed after the Occupation. But he had a brother – a hell of a guy. He was arrested by the National Army in forty-nine; in march when winter was ending. ”In those times they used to execute people in their Sunday clothes. When martial court sentenced Uncle Foti to death, somehow my uncle took it hard that he didn’t have a suit. He sent a note to my father to bring him some clothes – a jacket at least. ”My mother used to tell me – I was born in 52 – that when father came from my uncle’s burial, he hung the jacket where you can still see it. Then he sat at the very table you’re sitting and until sunset he’d downed half a demijohn of raki. ”At his deathbed, my father confessed that he bribed the soldiers of the firing squad not to aim at the heart but at the head so that the jacket would come out unscathed. When he went to undress his dead brother, he found out that the fine fabric had been riddled by the bullets; the damn squaddies had swindled him out of his money that he’d paid them near some houses of ill repute opposite the camp – I’m dead sure about that. ”Here, see it for yourself.” While my fingers were sliding on the smooth lining searching for the bullet holes, a cold breeze bit my neck – a small window must have popped ajar. Outside the fog had enveloped the village, gradually deleting it and sinking it in deep silence. Giorgos Thanos was born in 1984 in Volos, where he grew up. He lives in Athens, where he works as a digital producer. He won the prize Menis Koumantareas with his collection of short stories The Shells [Ta kafkala]. He was voted the best new fledged prose writer of 2020 by the Authors’ Society. He was also a candidate for the 2020 Literary Prizes of the journal Anagnostis [Reader] as well as of the State Literary Prizes in the same year in the category of New Fledged Authors. His short stories have been published in collections and literary journals.   Πηγή: Ενημερωτικό site για το βιβλίο και τον πολιτισμό - Diastixo.gr