ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ - APATHY

 

7. 282 ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ ΤΟΥ ΣΥΡΑΚΟΣΙΟΥ*   Ναυηγοῦ τάφος εἰμί· σὺ δὲ πλέε· καὶ γὰρ ὅθ' ἡμεῖς  ὠλλύμεθ', αἱ λοιπαὶ νῆες ἐποντοπόρουν.     ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ     Είμαι ο τάφος κάποιου ναυαγού·  ναυτικέ, συνέχισε το ταξίδι σου, γιατί και σε μας , τότε που πνιγόμασταν, τα άλλα καράβια συνέχιζαν την πορεία τους  σαν να μη συνέβαινε τίποτε.  Gerontakos  *Θεοδωρίδας ο Συρακούσιος Ποντοπορούμε αμέριμνοι  σαν να μη συμβαίνει τίποτε γύρω μας    Ένα επιτύμβιο  επίγραμμα  υπόδειγμα οικονομίας λόγου. Δε δίνει το όνομα του νεκρού ναύτη, δεν  περιγράφει την τρικυμία  που τον έστειλε στα βάθη της θάλασσας ούτε  κάνει νύξη για τον πόνο που προκάλεσε ο πνιγμός του. Εμφανής είναι η εστίαση  στην αντίθεση ανάμεσα στην ακινησία του ταφικού μνημείου  και την κίνηση του ναύτη που περνά από μπροστά με το πλοίο του.  Ο ναυαγός αποδέχεται τη μοίρα του ως μέρος του άγραφου πρωτοκόλλου  της ναυτοσύνης, αλλά εκφράζει υπαινικτικά το παράπονό του για την αδιαφορία που επέδειξαν οι  ναυτικοί που παρέπλεαν τη στιγμή του ναυαγίου, ενώ αυτός και οι σύντροφοί του  πάλευαν με τα θανατηφόρα κύματα  Η φράση «αἱ λοιπαὶ νῆες ἐποντοπόρουν» του αρχαίου επιγραμματοποιού   θέτει το ερώτημα και  σε κάθε σκεπτόμενο  άνθρωπο της εποχής μας, που βλέπει με πόση άνεση παρακολουθούμε δραματικά περιστατικά που ξετυλίγονται  μπροστά μας  χωρίς  να έχουμε την παραμικρή  διάθεση να επέμβουμε, αν πράττουμε το σωστό.  Δυστυχώς αυτή η στάση έχει εξελιχθεί σε κανόνα ζωής: ενώ βλέπουμε   το κακό που συντελείται μπροστά μας,   προκρίνουμε τη στάση της μη παρέμβασης. Από αδιαφορία , άραγε,  για υποθέσεις που δε μας αφορούν; Από φόβο για το προσωπικό ρίσκο της συνδρομής μας; Από φόβο μήπως θα ενεργήσουμε   έξω από τα όρια της νομιμότητας και θα έχουμε μπλεξίματα  με το Νόμο;  Πιστεύουμε ότι , αν  το επίγραμμα γραφόταν σήμερα, δε  θα άλλαζε ούτε ένα κόμμα. Θα διευρυνόταν όμως σίγουρα  το περιεχόμενό του μέσω των  συνειρμών  που γεννά αυθόρμητα η σκέψη του ευαισθητοποιημένου ανθρώπου απ’ όσα σημεία και τέρατα συμβαίνουν γύρω του. Κατάφορτη, για παράδειγμα, είναι η θάλασσα  από τις  τραγωδίες που εκτυλίσσονται κάτω από τα μάτια του τις τελευταίες δεκαετίες , εξαθλιωμένες υπάρξεις, που με σάπια πλεούμενα επιχειρούν να διασχίσουν το Αιγαίο και  τη Μεσόγειο, να   ναυαγούν και να πνίγονται μέσα σε τραγικές συνθήκες, ενώ δίπλα τους  πλέουν  διάφορα σκάφη, αλιευτικά, φορτηγά, επιβατηγά, γιοτ,  υπερπολυτελή τουριστικά για κρουαζιέρες αναψυχής.  Αμέτρητα επίσης  είναι τα περιστατικά ατυχημάτων, δυστυχημάτων,  αυθαίρετης βίας και άλλων δεινών που  σκηνοθετεί  η καθημερινότητα στη ζωή μας στην πόλη.   Η προσωπική όμως τραγωδία του ενός δεν ανακόπτει την πορεία του κόσμου. Ίσα ίσα,  η  ζωή συνεχίζεται σαν να μη συμβαίνει τίποτε , σαν να μη μας αφορά η δυστυχία του Άλλου. Γινόμαστε κι εμείς μέρος μιας  κοινοτοπίας του κακού που μας έχει γίνει καθημερινή συνήθεια. Η αλλοτρίωσή μας είναι πλέον ολοκληρωτική.  Rendered by Vassilis C. Militsis

THEODORIDAS OF SYRACUSE     Ναυηγοῦ τάφος εἰμί· σὺ δὲ πλέε· καὶ γὰρ ὅθ' ἡμεῖς  ὠλλύμεθ', αἱ λοιπαὶ νῆες ἐποντοπόρουν.     TRANSLATION     I am the grave of a shipwrecked sailor; oh mariner, sail on, for, as we were foundering, the rest of the ships went on seafaring as though nothing had happened. Gerontakos  Theodoridas of Syracuse Carefree are we transversing the seas as though nothing had transpired around us   A typically concise epitaph. The drowned sailor is unknown; neither a sea storm that had sent him to the depths of the sea nor a hint that caused his drowning is mentioned. There is obvious focusing on the contrast between the stillness of the sea sepulcher and the motion of the seafarer that sails over it in his boat.   The dead shipwrecked sailor accepts his fate as part of the unwritten custom of seamanship, but he insinuates at his grievance of the apathy exhibited by the sailors at the moment of the shipwreck while his mates and he were striving with the deadly seas.   The phrase «αἱ λοιπαὶ νῆες ἐποντοπόρουν» [the rest of ships were sailing on] raises the question to every contemporary thinking person, who considers how leisurely one watches the dramatic events occurring before one’s eyes without manifesting the slightest inclination to question whether, or not, the right thing is done. Regrettably, this attitude has evolved into a life rule: although we can see the evil perpetrated before our eyes, we opt for non-intervention. Is it perhaps that we are indifferent for matters that do not concern us? Or perhaps we dread the risk of personal peril in case we become involved? Or due to being apprehensive that should we act outside the limits of legality we might be against the law? I believe that if this epigram were written today, neither a jot nor a tittle would change. However, through the spontaneous associations engendered in the minds of sensitized persons due to signs and wonders transpiring around them, its content would certainly be enhanced. For instance, the sea is fraught with a host of deadly shipping disasters occurring before our eyes during the recent decades. Destitute people striving in their desperation to cross the Mediterranean and the Aegean Sea in rotten craft become shipwrecked and drown in tragic conditions while at the same time various other vessels, trawlers, cargo ships or passenger liners, yachts, and ultra luxury cruisers sail by for pleasure trips. The hazardous accidents, disasters, acts of wanton violence and other afflictions staged by the daily grind in the cities are countless. However, a personal tragedy does not impede the course of the world. On the contrary, life goes on unhindered as if the woe of our neighbors did not concern us. We also become part of the commonplace evil that has grown into a daily habit. Our alienation has been already downright.