|
· Ειδύλλιο: μικρό είδος ζωής ή
λογοτεχνήματος. Όχι απαραίτητα βουκολικό, όχι απαραίτητα ερωτικό. Τρυφερό
πάντως και ανάλαφρο. Όπως είναι
γνωστό, ο Σαρωνικός κόλπος κυλάει τα κύματά του από την Αττική στην
απέναντι κορινθιακή ακτή. Πριν γίνει η διώρυγα πάνω στον Ισθμό - στενή λωρίδα ξηράς που ενώνει δυο
στεριές και χωρίζει δυο θάλασσες, ενώ η διώρυγα, σαν πορθμός, στενή
λωρίδα θάλασσας χώρισε τις δυο στεριές και ένωσε τις δυο θάλασσες· τη θάλασσα
του Σαρωνικού με τη θάλασσα του Κορινθιακού κόλπου. Πριν, λοιπόν, γίνει
η διώρυγα, από γενέσεως κόσμου, η Αττική προεκτεινόταν στην κορινθιακή
γη και η Στερεά Ελλάδα στην Πελοπόννησο. Η μία ήταν προέκταση της άλλης.
Με τη διώρυγα, η ωραία Πελοπόννησος απέκτησε ένα ακόμα προσόν∙ έγινε
νησί. Και έχει μεγάλη σημασία αυτό για κείνο που θα πω πιο κάτω. Εδώ, λοιπόν, στα νερά
του Σαρωνικού κόλπου, αλλά στην πελοποννησιακή πλευρά και στην κορινθιακή
παραλία συγκεκριμένα, βρίσκεται ένα δείγμα παραδείσου. Να θυμίσω πως ο
παράδεισος επανέρχεται στη φαντασία των ανθρώπων σαν νησί. Γι’ αυτόν τον
παράδεισο, πριν λίγα χρόνια, έγραψα ένα κείμενο με αφορμή μια ανθοδέσμη από
παιδιά, κορίτσια και αγόρια, που ήρθαν για λίγο και κολύμπησαν στα
καθαρά, διάφανα και αγλαά νερά. Ανάμεσά τους μια μικρή∙ την έλεγαν Δανάη.
Ήταν καλλονή σαν εκείνη που κάποτε ερωτεύτηκε ο Δίας, με διαμαντένιες
θαλασσοσταγόνες στα τσίνορα και στα μακριά μαλλιά της. Εδώ, στα ίδια
νερά, ίδια εποχή και μήνα Αύγουστο που όλη η φύση δείχνει τη χαρά της, οι
κήποι και οι αυλές έχουν μετατραπεί σε παλέτα ζωγράφου, αφού τα
κηπευτικά και τα φρούτα βρίσκονται στην πιο καλή τους ώρα, σε όλα τα χρώματα,
με χυμούς κι αρώματα, μια άλλη Δανάη, εμφανίστηκε και έκλεψε τα βλέμματα των
λουομένων. Η Μάρω. Όνομα σαν χάδι και φιγούρα σαν εκείνη την Ατθίδα που έχει
ζωγραφίσει για να υποδηλώσει την Αθήνα ο ζωγράφος μας Γιώργος Σταθόπουλος. Η
Μάρω με το αγνό αθώο βλέμμα, το αρχαϊκό μειδίαμα, την αστραφτερή
οδοντοστοιχία, τα πλούσια καστανά μαλλιά, χυμένα στην πλάτη ή δεμένα
αλογοουρά. Να πώς η Αττική-Αθήνα σχετίζεται με την παραλία μου στην
Κόρινθο. Πρόσωπο λιτά ωραίο,
φυσικό, χαρακτηριστικά βγαλμένα λες από εκείνα τα ερυθρόμορφα
αριστουργηματικά αρχαία αγγεία. Καλλίγραμμη Κόρη που, μόλις ο
άτακτος αέρας της τράβηξε τον αραχνοΰφαντο πέπλο, απόμεινε, χωρίς αιδώ, με ελάχιστο ρούχο, που θα έλεγε ο Οδυσσέας
Ελύτης, με το μαγιό που λέμε εμείς. Άλλη φορά πάλι ο ερωτιάρης ζέφυρος της
τράβηξε το παρεό κι εκείνο γλίστρησε γύρω στους αστραγάλους της, αφήνοντας τη
λάμψη του κορμιού της να βεβαιώνει πως Ναι, αυτή είναι η νέα Αφροδίτη. Επί τη
ευκαιρία, να ρωτήσω: η Μοσχούλα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη φορούσε
μαγιό εκείνη τη νύχτα, όταν έπεσε να κολυμπήσει; Όχι, γυμνή ήταν, ολόγυμνη,
με το φεγγάρι να σελαγίζει από πάνω της και να βλέπει. Και νόμιζε πως
ήταν μόνη της, όμως δεν ήταν. Γιατί μαζί με το φεγγάρι, άθελά του σεργιάνιζε
τη ματιά του και ένας φτωχός μικρός βοσκός, αλάνθαστος κριτής της γυναικείας
καλλονής, όπως ο Δίας. Και με τα μάτια εκστασιασμένα έβρισκε όλα απάνω
της με μέτρο δίκαιο και ζύγι θεϊκό μοιρασμένα. Καμία υπερβολή, αφού
η αληθινή ομορφιά δεν έχει ανάγκη από υπερβολές. Προ προ προ
αμνημονεύτων χρόνων, εδώ σ’ αυτά τα μέρη,
ήταν η Λαΐς που αγλάιζε το τοπίο με την ομορφιά της, τότε που οι
άνθρωποι πίστευαν πως τα όμορφα πρόσωπα έχουν την εύνοια των θεών. Αλήθεια ή
ψέματα –ως προς την εύνοια των θεών- η πραγματικότητα έχει
παραδεχτεί πως η ομορφιά είναι μέγα προσόν και χαρά σ’ αυτόν που την έχει. Η
κορινθιακή γη ήταν πάντα ευλογημένη, είχε πλούτο, ομορφιά και χλιδή και γι’
αυτό ήταν πολύ δύσκολο σε κάποιον να ταξιδέψει σ’ αυτήν. Η ρήση Ου παντός πλειν εις Κόρινθον ακριβώς αυτή τη
δυσκολία δηλώνει. Πρέπει να διαθέτει κανείς χρήμα για να πάει στην Κόρινθο.
Αυτό βέβαια ίσχυε τότε, γιατί σήμερα πάμε όλοι κι εγώ επίσης. Στα πρώτα χριστιανικά
χρόνια έφτασε στην Κόρινθο και ο Απόστολος των Εθνών, ο Παύλος που
ίδρυσε Εκκλησία. Στη πρώτη προς Κορινθίους
Επιστολή του διαβάζουμε εκείνον τον πασίγνωστο ορισμό της
αγάπης, όπου μεταξύ άλλων λέει ότι η αγάπη δεν καυχιέται, δεν υπερηφανεύεται,
δεν ασχημονεί, δεν λογαριάζει, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα
τα υπομένει, όλα τα συγχωρεί. Η αγάπη, όπως και η ομορφιά, φαίνεται και λάμπει και όπως δείχνουν τα πράγματα και αυτή είναι κορινθιακό προϊόν, όπως και η διάσημη σταφίδα της, και με ποικίλα πρόσωπα κυκλοφορεί, άλλοτε σαν γλυκιά ρόγα σταφύλι κι άλλοτε σαν την Μάρω… Στους Αρχαίους πρόγονούς μας άρεσαν οι μεταμορφώσεις και οι
προσωποποιήσεις. Ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης π.χ. παρομοιάζει το κορμί
του με σταφύλι και με καράβι συγχρόνως. Ιδού: Κορμί, μαύρο
μες στο λιοπύρι σαν το σταφύλι/ κορμί πλούσιο καράβι μου, πού ταξιδεύεις; Αν, όπως λένε, ο
Παράδεισος είναι ένας κήπος μέσα στη θάλασσα, τότε όλη η γη είναι ένας
κήπος που πλέει μέσα στον γαλάζιο χρόνο. Κάπως έτσι την είδαν οι πρώτοι
αστροναύτες από ψηλά∙ σαν γαλάζιο πορτοκάλι∙ La terre est
bleue comme une orange, έχει πει ο Γάλλος ποιητής Πωλ Ελυάρ και
φυσικά δεν είναι καθόλου παράξενος ο στίχος, αφού η γη μοιάζει πράγματι
με πορτοκάλι μέσα σε μπλε φόντο. Σ’ αυτή, λοιπόν, την παραλία, κάθε χρόνο συναντιόμαστε κάποιοι
παραθεριστές που έχουμε γίνει πια φίλοι. Κουβεντιάζουμε τα αιώνια και άλυτα
προβλήματα για τούτο, για κείνο, για τ’ άλλο. Για τον καημό του εν γένει
πάσχοντος Ανθρώπου, όπως
γράφει απογοητευμένος και ο Μανόλης Αναγνωστάκης, και απολαμβάνουμε κάθε
στιγμή τη στερνή της ζωής μας στάλα, όπως έχει πει κι εκείνος ο Άγγλος
ποιητής, ο Άλφρεντ Τένισον, που έρχεται να προστεθεί στην παρέα μας. Κάποιοι
από τους φίλους έρχονται από ψηλά, από τα βουνά, έτσι και η νέα Δανάη,
δηλαδή η Μάρω, που έχει τα θεμέλιά της στα βουνά, όπως και
ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης –Τα θεμέλιά μου στα βουνά…- κατεβαίνει
απ’ τα βουνά, από τον κήπο της, την ιδιωτική της Εδέμ, όπου ευδοκιμούν
ροδιές, καρυδιές, κερασιές, μηλιές, δαμασκηνιές, αμπέλια και χρυσές ελιές,
όλα τα ζαρζαβατικά κι όλες οι ευωδιές. Και δεν υπάρχει κανένας περιορισμός να
φάει από όλα τα φρούτα του παραδείσου, ό,τι θέλει και αγαπά η ψυχή της. Η
Μάρω μοιάζει με οπτασία, σαν την άλλη για την οποία ο εθνικός μας ποιητής
Διονύσιος Σολωμός ρωτάει ποια είναι εκείνη που κατεβαίνει στ’ άσπρα
ντυμένη απ’ το βουνό; απορία που είχε υποβάλει και ο βασιλιάς Σολομών
στο περίφημο ποίημά του Άσμα Ασμάτων, για την ωραία βοσκοπούλα
που ροβόλαγε με τα πρόβατά της… Σαν να λέμε ότι οι όμορφες έρχονται από
ψηλά, ουρανοκατέβατες, σαν πλατωνικές ιδέες ή θεϊκές εμπνεύσεις… ο Ελύτης, ας
το υπενθυμίσουμε, φαντάζεται τις «έννοιες», σαν όμορφα κορίτσια∙ Η Ελευθερία,
η Δικαιοσύνη, η Αρετή, η Αλήθεια … Κατά σύμπτωση έτσι πρωτοείδα τη Μάρω∙ στα άσπρα ντυμένη. Δεν ροβόλαγε
με τα πρόβατά της αλλά με την αμαξάρα του μπαμπά της. Έρχεται, λοιπόν, η
Μάρω, λυγίζει τη μέση ελαφρά, γέρνει τον ώμο και ξεκρεμά την τσάντα από
τον ώμο της, την ακουμπά στα βότσαλα που μοιάζουν με κουφέτα, βγάζει τ’
άσπρα της και με το μπικινάκι της, ρίχνει βουτιά στα κύματα και
χάνεται ξανανεβαίνει κι απ’ τη βάρκα πιάνεται –πάλι ο Ελύτης μας παρέχει
το κατάλληλο ποιητικό περιβάλλον – κάνει τις απλωτές της, ταράζει τη θάλασσα
με το λιγνό κορμάκι της, παραμερίζουν τα χελιδονόψαρα για να περάσει και
έπειτα, γεμάτη θαλασσοσταλίδες αφήνεται στα μάτια και στα χάδια του ήλιου
στην ξαπλώστρα της, πλάι στην όμορφη μαμά της. Η μαμά μοιάζει με τη γοργόνα
που ξεκουράζεται μετά από το θαλασσινό ταξίδι της, αναζητώντας τον Μέγα
Αλέξανδρο που τώρα πια ψαρεύει λίγο πιο πέρα. Η κόρη μοιάζει με γοργονίτσα
που δεν βγήκε ακόμα στην αναζήτηση. Κι εμείς, θεατές αυτής της
τρισυπόστατης ελληνικής ομορφιάς, κάτω από την ομπρέλα μας, στην καρέκλα,
στην ξαπλώστρα, στην πετσέτα μας, απολαμβάνουμε αυτό που μας χάρισε ο
Θεός, η Φύση, η γη μας κι οι γονείς μας∙ το θαύμα της ζωής. Διότι το θαύμα,
Ναι, είναι αυτό που έχουμε μπροστά μας και αυτό που κυκλοφορεί στις
φλέβες μας, σαν το αίμα. Θαύμα στις μέρες μας; θα απορούσε κανείς. Ναι! Γιατί το θαύμα γίνεται
κάθε στιγμή παντού και ειδικά σ’ αυτή την παραλία, σ’ αυτή τη γη, σ’ αυτή τη
χώρα. Και γιατί σ’ αυτή τη χώρα; Δεν ξέρω να σας απαντήσω παρά μόνο με τα
λόγια πάλι του ποιητή: «επειδή πουθενά αλλού στον κόσμο το τρίγωνο των βουνών
δεν έχει κατεβεί τόσο φυσιολογικά στο αρχιτεκτόνημα· πουθενά αλλού τα
μυθικά πλάσματα των θαλασσινών θρύλων δεν έχουν φορέσει τόσο πειστικά τις δυο
φτερούγες των ανέμων» (Οδυσσέας Ελύτης, Ανοιχτά
Χαρτιά, σελ. 144). Εδώ λοιπόν είναι ο τόπος που γεννά το θαύμα : This is the place, gentlemen, this is the place, gentlemen, λέει και ο Γιώργος Σεφέρης, ο άλλος νομπελίστας
ποιητής μας σε ένα ποίημά του. Εδώ είναι ο τόπος !!! Εδώ είναι και η
Μάρω, με άλλο χρώμα μαγιό κάθε μέρα, σαν παραλλαγή μιας
αχτίδας, παιδίσκη, παίζουσα, αλλάζουσα μαγιό, αλαλάζουσα στον Ήλιο,
σηματοδοτώντας την απόσταση, υποδηλώνοντας την αντίθεση, κοιτάζοντας το
μέλλον με λαχτάρα, ενώ εγώ στα νιάτα της βλέπω το παρελθόν μου με νοσταλγία.
Εγώ είμαι το τέρμα κι εκείνη η αφετηρία … Αχ, Μάρω, Μάρω, μια φορά είν’ τα νιάτα! έλεγε ένα
παλιό τραγουδάκι που δεν έχασε ποτέ την επικαιρότητά του… See also previous post:
|
A SUMMER IDYLL By Anthoula Daniil Litt.D. and literary critic. She is a member of the Writer’s Union and the Greek Musical and Drama Critics Union  Rendered by Vassilis C. Militsis Idyll: An idyll is a small segment of life or a short literary work, not necessarily pastoral or erotic. It is tender and light
As it is widely known, the Saronic Gulf rolls its
waves from Attica to the opposite Corinthian coast. Before the canal was
built upon the isthmus—a narrow strip of land connecting two landmasses and
separating two seas—now the canal is, in turn, a narrow strip of water,
separating the two landmasses and connecting the two seas – the Saronic and
the Corinthian Gulfs. Thus, before the canal was built, since the dawn of
time, Attica encroached upon the Corinthian land and Greece proper had access
into the Peloponnese. The one landmass was the extension of the other. With
the canal, the lovely Peloponnese gained one more asset: it turned into an
island. And this is very important for what I will say next. Here, then, in
the waters of the Saronic Gulf, on the Peloponnesian side and specifically on
the Corinthian coast lies a portion of paradise. Allow me to point out that
paradise recurs in people's fantasy as an island. Inspired by a group of
children – matching to a bunch of flowers – both girls and boys, who came for
a short while and swam in the clean, transparent, and radiant waters, I wrote
a text a few years ago. Among them there was a small girl; they called her
Danae. She was a beauty, with diamond-like sea droplets on her eyelashes and
in her cascading hair; she was like the mythical Danae Jupiter had once
fallen in love with. Here, in the same waters, at the same time and in the
month of August when the entire nature exults, gardens and court yards have
turned into a painter's palette, as the vegetables and fruits are in their
prime, in all colors, full of juices and aromas, another Danae emerged and
stole the admiring gazes of the swimmers. That was Maro. A name like a caress
and a figure like that Atthis [Attic kore]
portrayed by our painter Giorgos Stathopoulos to symbolize Athens. . That was
Maro with her pure, innocent look, the archaic smile of an Attic maiden, her
sparkling set of teeth and the rich brown hair, tumbling down the back or
tied in a ponytail. This is how Attica is associated with my Corinthian
beach. An austere, natural, beautiful face with features
springing straight out of a red-figure masterwork Grecian vessel. A shapely maiden who, as soon as a mischievous gust of breeze pulled
her gossamer veil, was left shamelessly a ‘skimpy piece of clothing,’ as
Elytis would say – in a scanty bikini, as we’d say now. Once again, the amorous zephyr blew off her beach cover-up, which
slipped down around her ankles, leaving the radiance of her body to prove
that, indeed, this is the new Aphrodite. Incidently, was Papadiamantis’
Moschoula wearing bathing clothes at that night when she dove into the water?
No, Moschoula did not wear a swimsuit; she bathed stark-naked letting the
moon sail upon her body and gape at her. She thought she was all alone, but
she was not; for besides the moon, a poor little shepherd—an infallible judge
of female beauty, like Zeus—also unwittingly let his gaze drift on her. And
with ecstatic eyes, he found everything upon her split with just measures and
divine weights. That was no exaggeration, for true beauty needs no bragging.
In times of yore, here in these parts, there lived Lais, who brightened the
landscape with her beauty, then when people believed that beautiful visages
enjoyed the favor of the gods. Whether true or false — as far as the favor of
the gods is concerned — reality has accepted the fact that beauty is a great
asset and joy to whoever glories in it. The land of Corinth was always
blessed, possessing wealth, beauty, and luxury; that is why it was very difficult
for anyone to travel there: hence the quote: ‘ου παντός πλειν ες Kόρινθον’ [not everyone can afford a trip to Corinth], which
denotes an expensive trip to that city. One could be well off to visit it.
That was true back then, naturally, for today everyone can afford it,
including me. In the early Christian times Corinth was also
visited by Pau, the Apostle to the Gentiles; Paul settled in the city and
founded the Church of Corinth. In his First
Epistle to the Corinthians, we read that well-known definition of love: Love is patient, love
is kind. It does not envy, it does not boast, it is not proud. It does not
dishonor others, it is not self-seeking, it is not easily angered, it keeps
no record of wrongs. Love does not delight in
evil but rejoices with the truth. It always
protects, always trusts, always hopes, always perseveres. Love never fails. [1
Corinthians, 13] Love, like beauty, is visible and shines, and as it
turns out, it is also a Corinthian product — just like its celebrated currant
raisin — appearing with many different faces: sometimes as a sweet grape
berry and other times as Maro... Our ancient ancestors were fond of transformations and
personifications. George Seferis, the poet, likens his body to grape and a ship,
at the same time: Body, dark in the
scorching sun like a grape If, as they say, Paradise is a garden in the sea,
then the entire earth is a garden floating in blue time. That is about how
the earth was seen by the first astronauts from above: like a blue orange; La terre est bleue comme une orange The French poet Paul Éluard said; no wonder the
lyric does not sound odd, as the earth does look like an orange set in blue
background. On this beach, every year we get together with some vacationers
whom we have befriended. We discuss the eternal and unresolved problems or
chat about trivia; or we ponder on the anguish of suffering humanity in
general as the disenchanted poet, Manolis Anagnostakis, also writes. "[We
are drinking] life to the lees", as Alfred Tennyson, who comes to join
our company, has written in his Ulysses. Some of our friends come from high
up, from the mountains; so does the new Danae—that is, Maro—who has her roots
in the mountains. The poet Odysseas Elytis also comes to join our group: My
foundations are in the mountains… Maro comes down from the mountains, from
her garden, her private Eden, where pomegranate trees, walnut trees, cherry
trees, apple trees, plum trees, vineyards, and golden olive trees thrive as
well as all the vegetables and all the fragrances. And she is allowed to eat
without restriction from all the fruits of paradise, to her heart’s desire. Maro
resembles a vision, just like the mysterious woman in the poem by Greece's
national poet, Dionysios Solomos, who asks: who is she that comes down dressed in white from the mountain? Similar
was King Solomon's question in the Song of Songs (1:7) about
the fair Shulamite shepherdess who was grazing her sheep.* The beautiful
damsels come from above, as it were, fallen from the sky, like Platonic ideas
or divine inspirations...Elytis portrays such concepts as Freedom, Justice,
Virtue, or Truth...as beautiful maidens. When I
first happened to see Maro, she was dressed in white. She was grazing no
sheep but driving her dad’s fancy car. Thus Maro comes. She bends slightly at
the waist, tilts her body, slips the bag off her shoulder, and lays it down
on the pebbles that look like sugared almonds; She takes off her white
clothes and, in her tiny bikini, dives into the waves; she disappears, comes
back up again, and grabs onto the boat. Once again, Elytis provides
us with the appropriate poetic imagery. She
swims in long strokes, stirs the water with her lithe little body, the flying
fish let her pass through, and then, covered in sea droplets, she surrenders
to the stare and caresses of the sun as she lounges on her sun-bed, right
beside her beautiful mom. Mom looks like a mermaid relaxing after her sea
journey, searching for Alexander the Great, who is now fishing a little
further on. The daughter looks like a little mermaid who hasn't started her
quest yet. And we, spectators of this threefold Greek beauty, under our
umbrella, on our chairs, on our sun loungers, on our towels, delight in what
God, Nature, our land, and our parents have bestowed on us. Because what we
have right in front of us and what flows through our veins like blood is
indeed the miracle. Are there miracles in our days? One might wonder.
And yet, miracles happen every moment, everywhere, and especially on this
planet, on this beach, in this country. And why particularly in this country?
I cannot explain, save with the words of the poet once more: because nowhere else in the world has the
triangle of the mountains descended so naturally into architecture; nowhere
else have the mythical creatures of seafaring legends donned the two wings of
the winds so convincingly. (Elytis, Open
Papers). Therefore, this is the place that works miracles. This is the place, gentlemen, this is
the place, gentlemen, Seferis, the Nobel laureate, proposes in his poem. This is the
Place!!! There is Maro in this place as well, changing into a
different colored swimsuit every day, like a shift of a sunbeam, a child,
playing, changing swimsuits and ululating to the Sun, defining the distance,
indicating the contrast, looking forward to the future longingly, and in her
youth I look back at my own young days nostalgically. I am the finish and she
is the starting point. Ah, Maro, Maro, youth comes only once!" as an old
little song used to say, which has never lost its significance…
*Tell me, you
whom I love, where you graze your flock and where you rest your flocks at
midday. Why should I be like a veiled woman beside the flocks of your
companions? |
