THE MACHINE IN OUR LIVES - Η ΜΗΧΑΝΗ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

 

THE HOUR OF LETDOWN E. B. White   When the man came in, carrying the machine, most of us looked up from our drinks, because we had never seen anything like it before. The man set the thing down on top of the bar near the beerpulls. It took up an ungodly amount of room and you could see the bartender didn't like it any too well, having this big, ugly-looking gadget parked right there. "Two rye-and-water," the man said. The bartender went on puddling an Old-Fashioned that he was working on, but he was obviously turning over the request in his mind. "You want a double?" he asked, after a bit. "No," said the man. "Two rye-and-water, please ... ." He stared straight at the bartender, not exactly unfriendly but on the other hand not affirmatively friendly. Many years of catering to the kind of people that come into saloons had provided the bartender with an adjustable mind. Nevertheless, he did not adjust readily to this fellow, and he did not like the machine — that was sure. He picked up a live cigarette that was idling on the edge of the cash register, took a drag out of it, and returned it thoughtfully. Then he poured two shots of rye whiskey, drew two glasses of water, and shoved the drinks in front of the man. People were watching. When something a little out of the ordinary takes place at a bar, the sense of it spreads quickly all along the line and pulls the customers together.     The man gave no sign of being the center of attention. He laid a five-dollar bill down on the bar. Then he drank one of the ryes and chased it with water. He picked up the other rye, opened a small vent in the machine (it was like an oil cup) and poured the whiskey in, and then poured the water in. The bartender watched grimly. "Not funny," he said in an even voice. "And furthermore, your companion takes up too much room. Why'n you put it over on that bench by the door, make more room here."   "There's plenty of room for everyone here," replied the man. 'Tain't amused," said the bartender. "Put the goddam thing over near the door like I say. Nobody will touch it." The man smiled. "You should have seen it this afternoon," he said. "It was magnificent. Today was the third day of the tournament. Imagine it — three days of continuous brainwork! And against the top players in the country, too. Early in the game it gained an advantage; then for two hours it exploited the advantage brilliantly, ending with the opponent's king backed in a corner. The sudden capture of a knight, the neutralization of a bishop, and it was all over. You know how much money it won, all told, in three days of playing chess?" "How much?" asked the bartender. "Five thousand dollars," said the man. "Now it wants to let down, wants to get a little drunk." The bartender ran his towel vaguely over some wet spots. "Take it somewheres else and get it drunk there!" he said firmly. "I got enough troubles." The man shook his head and smiled. "No, we like it here." He pointed at the empty glasses. "Do this again, will you, please?" The bartender slowly shook his head. He seemed dazed but dogged. "You stow the thing away," he ordered. "I'm not ladling out whiskey for jokestersmiths." " Jokesmiths," said the machine. "The word is "jokesmiths." A few feet down the bar, a customer who was on his third highball seemed ready to participate in this conversation to which we had all been listening so attentively. He was a middle-aged man. His necktie was pulled down away from his collar, and he had eased the collar by unbuttoning it. He had pretty nearly finished his third drink, and the alcohol tended to make him throw his support in with the underprivileged and the thirsty. "If the machine wants another drink, give it another drink," he said to the bartender. "Let's not have haggling." The fellow with the machine turned to his new-found friend and gravely raised his hand to his temple, giving him a salute of gratitude and fellowship. He addressed his next remark to him, as though deliberately snubbing the bartender. "You know how it is when you're all fagged out mentally, how you want a drink?" "Certainly do," replied the friend. "Most natural thing in the world." There was a stir all along the bar, some seeming to side with the bartender, others with the machine group. A tall, gloomy man standing next to me spoke up. "Another whiskey sour. Bill," he said. "And go easy on the lemon juice." "Picric acid," said the machine, sullenly. "They don't use lemon juice in these places." "That does it!" said the bartender, smacking his hand on the bar. "Will you put that thing away or else beat it out of here. I ain't in the mood, I tell you. I got this saloon to run and I don't want lip from a mechanical brain or "whatever the hell you've got there." The man ignored this ultimatum. He addressed his friend, whose glass was now empty. "It's not just that it's all tuckered out after three days of chess," he said amiably. "You know another reason it wants a drink?" "No," said the friend. "Why?" "It cheated," said the man. At this remark, the machine chuckled. One of its arms dipped slightly, and a light glowed in a dial. The friend frowned. He looked as though his dignity had been hurt, as though his trust had been misplaced. "Nobody can cheat at chess," he said. "Simpossible. In chess, everything is open and above the board. The nature of the game of chess is such that cheating is impossible." "That's what I used to think, too," said the man. "But there is a way." "Well, it doesn't surprise me any," put in the bartender. "The first time I laid my eyes on that crummy thing I spotted it for a crook." "Two rye-and-water," said the man. "You can't have the whiskey," said the bartender. He glared at the mechanical brain. "How do I know it ain't drunk already?" "That's simple. Ask it something," said the man. The customers shifted and stared into the mirror. We were all in this thing now, up to our necks. We waited. It was the bartender's move. "Ask it what? Such as?" said the bartender. "Makes no difference. Pick a couple big figures, ask it to multiply them together. You couldn't multiply big figures together if you were drunk, could you?" The machine shook slightly, as though making internal preparations. "Ten thousand eight hundred and sixty-two, multiply it by ninety-nine," said the bartender, viciously. We could tell that he was throwing in the two nines to make it hard. The machine flickered. One of its tubes spat, and a hand changed position, jerkily. "One million seventy-five thousand three hundred and thirty-eight," said the machine. Not a glass was raised all along the bar. People just stared gloomily into the mirror; some of us studied our own faces, others took carom shots at the man and the machine. Finally, a youngish, mathematically minded customer got out a piece of paper and a pencil and went into retirement. "It works out," he reported, after some minutes of calculating. "You can't say the machine is drunk! " Everyone now glared at the bartender. Reluctantly he poured two shots of rye, drew two glasses of water. The man drank his drink. Then he fed the machine its drink. The machine's light grew fainter. One of its cranky little arms wilted. For a while the saloon simmered along like a ship at sea in calm weather. Every one of us seemed to be trying to digest the situation, with the help of liquor. Quite a few glasses were refilled. Most of us sought help in the mirror — the court of last appeal. The fellow with the unbuttoned collar settled his score. He walked stiffly over and stood between the man and the machine. He put one arm around the man, the other arm around the machine. "Let's get out of here and go to a good place,"he said. The machine glowed slightly. It seemed to be a little drunk now. "All right," said the man. "That suits me fine. I've got my car outside." He settled for the drinks and put down a tip. Quietly and a trifle uncertainly he tucked the machine under his arm, and he and his companion of the night walked to the door and out into the street. The bartender stared fixedly, then resumed his light housekeeping. "So he's got his car outside," he said, with heavy sarcasm. "Now isn't that nice!" A customer at the end of the bar near the door left his drink, stepped to the window, parted the curtains, and looked out. He watched for a moment, then returned to his place and addressed the bartender. "It's even nicer than you think," he said. "It's a Cadillac. And which one of the three of them d'ya think is doing the driving?"

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΗΧΑΝΑΚΙ   (Τίτλος του πρωτοτύπου: The Hour of Letdown) [December 14, 1951]   Έλγουιν Μπρουκς Χουάιτ* Μετάφραση: Αλέξανδρος Κοτζιάς   (Εκδόθηκε στη δίτομη ανθολογία του εκδοτικού οίκου Αυλός του 1960).   Μόλις μπήκε ο άνθρωπος κουβαλώντας το μηχανάκι, οι πιο πολλοί από μας ανασήκωσαν τα μάτια από τα ποτήρια, γιατί τέτοιο πράγμα δεν τόχαμε ξαναδεί. Ο άνθρωπος ακούμπησε το μηχανάκι πάνω στο μπαρ, πλάι στην κονσόλα της μπύρας. Έπιασε όλον τον τόπο και τόβλεπες πως ο μπάρμαν δεν το πήρε από καλό μάτι, νάχει μπροστά του τούτο το βαρύ και κακομούτσουνο μαραφέτι. -          Δυο ουίσκι και νερό, είπε ο άνθρωπος. -          Ένα διπλό; ρώτησε ο μπάρμαν. -          Όχι, είπε ο άνθρωπος. Δυο ουίσκι και νερό, παρακαλώ. Κοίταξε τον μπάρμαν κατάματα, όχι ακριβώς εχθρικά, ίσα-ίσα όχι και τόσο απόλυτα φιλικά. Τόσα χρόνια συναναστροφής με όλων των λογιών τύπους που μπαινοβγαίνουν στα καπηλειά, είχαν χαρίσει στον μπάρμαν αρκετή ανοχή. Ωστόσο, δεν έδειξε και τόση προθυμία με τούτο τον τύπο – ήταν σίγουρο πως δεν του άρεσε καθόλου το μηχανάκι. Αυτό να λέγεται. Σήκωσε ένα τσιγάρο που σιγόκαιγε στο τεζάκι, τράβηξε μια ρουφηξιά και το ξανάφησε στη θέση του. Έπειτα γέμισε δυο ποτήρια με ουίσκι και δυο ποτήρια νερό και τάσπρωξε μπροστά στον άνθρωπο. Εμείς παρακολουθούσαμε. Όποτε σ’ ένα μπαρ συμβαίνει κάτι και ελάχιστα ασυνήθιστο, το μυρίζεσαι αμέσως και προσέχεις να το δεις. Ο άνθρωπος όμως δεν έδειξε κανένα σημάδι πως αποτελούσε το κέντρο της γενικής προσοχής. Ακούμπησε στο τεζάκι ένα χαρτονόμισμα των πέντε δολαρίων. Έπειτα ήπιε το ένα ουίσκι αφού το αραίωσε με νερό. Σήκωσε το άλλο ποτήρι, ξεβίδωσε ένα καπάκι στο μηχανάκι και έχυσε μέσα το ουίσκι. Κατόπιν έχυσε και το νερό. Ο μπάρμαν τον έβλεπε σκυθρωπός. -          Δεν γελάω, του είπε με σιγανή φωνή. Ο σύντροφός σου μου πιάνει όλο τον τόπο. Γιατί δεν το ακουμπάς στο μπάγκο δίπλα στην πόρτα που έχει χώρο; -          Χωράμε όλοι εδώ, είπε ο άνθρωπος. -          Δεν μου κάνει γούστο, είπε ο μπάρμαν. Βάλε το καταραμένο ρημάδι σου πλάι στην πόρτα. Κανείς  δεν σ’ το αγγίζει. Ο άνθρωπος χαμογέλασε. -          Έπρεπε να το δεις το απόγεμα, είπε. ήταν σπουδαίο. Σήμερα ήταν η τρίτη μέρα του τουρνουά. Φαντάσου τρεις μέρες αδιάκοπης πνευματικής εργασίας; Και με τους άσσους του κόσμου! Στην αρχή του παιχνιδιού κέρδισε ένα αβαντάζ κι έπειτα δυο ολόκληρες ώρες το εκμεταλλεύθηκε λαμπρά. Στο τέλος στρίμωξε στη γωνιά τον βασιλιά του αντιπάλου. Σαρώνει ένα πύργο κι ένα τρελό, και τον ξεμπέρδεψε. Ξέρεις πόσα κέρδισε στο σκάκι μέσα σε τρεις μέρες; -          Πόσα; -          Πέντε χιλιάδες δολάρια, είπε ο άνθρωπος. Τώρα θέλει κομμάτι ξεκούραση, να πιει κι ένα ποτηράκι. Ο μπάρμαν σφούγγισε μηχανικά με την πετσέτα του το τεζάκι. -          Πήγαινέ το αλλού, τα πιει εκεί! Είπε αλύγιστος. Μου φτάνουνε οι σκοτούρες μου. Ο άνθρωπος κούνησε το κεφάλι του και χαμογέλασε. -          Όχι. Μας αρέσει εδώ. Έδειξε τ’ άδεια ποτήρια. -          Από τα ίδια, παρακαλώ. Ο μπάρμαν αργοσάλεψε το κεφάλι. Έδειχνε μισοζαλισμένος, αλλά είχε σκυλιάσει. -          Τράβα το ρημάδι πιο κει, φώναξε. Δεν πουλάω ουίσκι σε αγδύρτες. -          Αγύρτες! Είπε το μηχανάκι. Το σωστό είναι αγύρτες! Λίγο πιο πέρα κάποιος πελάτης, που βρισκόταν κιόλας στο τρίτο διπλό, ήταν έτοιμος ν’ ανακατευθεί στη συζήτηση, που την παρακολουθούσε απ’ την αρχή προσεχτικά. Ήταν μεσόκοπος. Η γραβάτα του τραβηγμένη από το κολάρο, και το κολάρο ξεκούμπωτο. Ό, τι είχε ρουφήξει το τρίτο ποτήρι και το σπίρτο τον έκανε πρόθυμο να υποστηρίξει τους καταπιεσμένους και διψασμένους. -          Αφού το μηχανάκι θέλει να πιει, γιατί δε του δίνεις; Είπε στον μπάρμαν. Παράτα τις γκρίνιες. Ο άνθρωπος με το μηχανάκι γύρισε στον καινούργιο του φίλο και τον χαιρέτησε πρόσχαρα και ευγνώμονα, σηκώνοντας το χέρι ως το κούτελο. Η επόμενη κουβέντα του προωριζόταν γι’ αυτόν, λες κι επίτηδες παραγνώριζε την ύπαρξη του μπάρμαν. -          Καταλαβαίνεις, τώρα, πώς είναι να κουραστείς διανοητικά. Πώς το τραβάς ένα ποτηράκι; -          Πώς δεν καταλαβαίνω; Είπε ο φίλος. Το φυσικότερο πράγμα στο κόσμο. Σηκώθηκε σαματάς στο μπαρ. Άλλοι ταχθήκανε με τον μπάρμαν, άλλοι πάλι με το μηχανάκι. Κάποιος ψηλός, κατσούφης που στεκόταν δίπλα μου, μουρμούρισε: -          Άλλο ένα ουίσκι, Μπιλ, και μπόλικο λεμόνι. -          Ξινό! Είπε ανόρεχτα το μηχανάκι. Δεν αγοράζουν λεμόνι σε τούτες τις τρύπες. -          Ε, φτάνει! Βρόντηξε ο μπάρμαν το χέρι του στο τεζάκι. Θα τραβήξεις πιο πέρα το ρημάδι ή θα του κοπανίσω μια να γίνει χίλια κομμάτια; Δεν έχω κέφι σου λέω. Έχω στο κεφάλι μου όλη τη δουλειά και δε θέλω κουβέντες από  μηχανικούς εγκεφάλους ή όπως διάβολο αλλιώτικα λέγεται. Ο άνθρωπος αγνόησε το τελεσίγραφο. Γύρισε στο φίλο του, που το ποτήρι του ήταν τώρα άδειο. -          Δεν είναι μόνο που ξεπατώθηκε παίζοντας σκάκι τρεις μέρες, είπε καλόγνωμα. Ξέρεις και  για τι άλλο θέλει να πιεί; -          Όχι, είπε ο φίλος. Για τι; -          Έκλεψε! Είπε ο άνθρωπος. Πάνω σ’ αυτό το μηχανάκι χαχάνισε πονηρά. Ένας λεβιές σάλεψε ανάλαφρα, κι ένα φως αναβόσβησε στο καντράν. Ο φίλος κατσούφιασε. Έμοιαζε σαν νάχε θιγεί η αξιοπρέπειά του, σαν να μην είχαν εκτιμήσει καλά τη νοημοσύνη του. -          Κανείς δεν μπορεί να κλέψει στο σκάκι, είπε. Αδύνατον. Στο σκάκι είναι όλα ανοιχτά. Η φύση του παιχνιδιού είναι τέτοια, ώστε αποκλείεται η απάτη. -          Έτσι νόμιζα κι εγώ, είπε ο άνθρωπος. Αλλά υπάρχει ένας τρόπος. -          Ε, λοιπόν, δεν μου κάνει εντύπωση, είπε ο μπάρμαν. Απ’ την πρώτη ματιά πούριξα σ’ αυτό το ρημάδι, κατάλαβα τι λήσταρχος είναι! -          Δυο ουίσκι με νερό, είπε ο άνθρωπος. -          Δεν σου δίνω άλλο ουίσκι, είπε ο μπάρμαν. Έριξε μια ματιά στον μηχανικό εγκέφαλο. -          Και πού ξέρω γω αν δεν μέθυσε κιόλας; -          Απλούστατο. Ρώτα τα το κάτι, είπε ο άνθρωπος. Οι πελάτες ανάδεψαν και κοιτούσαν τον καθρέφτη. Ψοφούσαμε από περιέργεια. Καρτερούσαμε. Ήταν η σειρά του μπάρμαν να «παίξει». -          Να ρωτήσω τι; Σαν τι; Είπε ο μπάρμαν. -          Δεν έχει σημασία. Διάλεξε δυο πολυψήφιους αριθμούς και πες του να τους πολλαπλασιάσει. Δεν πολλαπλασιάζεις πολυψήφιους αριθμούς σαν είσαι μεθυσμένος. Έτσι; Το μηχανάκι ανασάλεψε σαν να ετοιμαζόταν. -          Δέκα χιλιάδες οκτακόσια εξήντα δύο επί ενενήντα εννέα, είπε με κακία ο μπάρμαν. Θάλεγε κανείς ότι διάλεξε τα δυο εννιάρια για να το κάνει πιο δύσκολο. Το μηχανάκι δονήθηκε. Άναψε μια λάμπα κι ένας λεβιές τινάχτηκε απότομα. -          Ένα εκατομμύριο εβδομήντα πέντε χιλιάδες τριακόσια τριάντα οχτώ, είπε το μηχανάκι. Πνοή δεν ακουγόταν σ’ όλο το μπαρ. Κοιτάζαμε κακόκεφα στον καθρέφτη. Άλλοι εξέταζαν τα μούτρα τους, άλλοι λοξοκοιτούσαν τον άνθρωπο και το μηχανάκι. Τέλος, κάποιος νεαρός με κλίση στα μαθηματικά, έπιασε χαρτί και μολύβι και αποτραβήχτηκε. -          Σωστά, είπε έπειτα από κάμποσα λεπτά. Δεν μπορείς να πεις πως είναι μεθυσμένο. Όλοι κοιτούσαμε τώρα τον μπάρμαν. Απρόθυμος, γέμισε δυο ποτήρια με ουίσκι και δυο με νερό. Ο άνθρωπος ήπιε το δικό του. Έπειτα έδωσε και στο μηχανάκι. Το φως στο μηχανάκι σιγόσβησε. Ένας από τους λεβιέδες του κρέμασε σαν ψόφιος. Κάμποσο μέσα στο μπαρ έμοιαζε όπως σε καράβι που έπεσε σε νηνεμία. Όλοι μας πασχίζαμε να χωνέψουμε την κατάσταση, με τη βοήθεια του σπίρτου. Μερικά ποτήρια ξαναγέμισαν. Οι πιο πολλοί μας ζητούσαμε βοήθεια απ’ τον καθρέφτη – την τελευταία καταφυγή μας. Ο φίλος με το ξεκούμπωτο κολάρο καθάρισε τη θέση του. Στέριωσε  στα πόδια του και στάθηκε ανάμεσα στον άνθρωπο και το μηχανάκι. Πέρασε το ένα χέρι γύρω από τον άνθρωπο και τ’ άλλο γύρω στο μηχανάκι. -          Άντε να φύγουμε από δω. Πάμε κάπου αλλού. -          Εντάξει, είπε ο άνθρωπος. Ό, τι ήθελα να σ’ το πω. Έχω το αυτοκίνητό μου απ’ έξω. Πλήρωσε τα ποτά αφήνοντας ένα μικρό φιλοδώρημα. Ήσυχα – ήσυχα, αλλά κάπως αβέβαια, έβαλε το μηχανάκι παραμάσχαλα και με το φίλο του ξεκίνησαν και βγήκαν στον δρόμο. Ο μπάρμαν τους παρακολούθησε ώσπου χάθηκαν κι έπειτα γύρισε στη δουλειά του. -          Έχει το αυτοκίνητό του απ’ έξω, είπε με σαρκασμό. Πώς σας φαίνεται τούτο; Κάποιος πελάτης κοντά στην πόρτα παράτησε το ποτήρι, πήγε ως το παράθυρο, σήκωσε το κουρτινάκι και κοίταξε όξω. Κοίταξε μια στιγμή κι έπειτα γύρισε στη θέση του. -          Πολύ πιο σπουδαίο αμάξι απ’ ό, τι φαντάζεσαι, είπε στον μπάρμαν. Ολόκληρη ‘Κάντιλακ’! Και ποιος απ’ τους τρεις θαρρείς πως σωφάρει;   * Πληροφορίες γέννησης: 11 Ιουλίου 1899, Μάουντ Βέρνον, Νέα Υόρκη, ΗΠΑ Απεβίωσε: 1 Οκτωβρίου 1985, E. B. White House, Brooklin Σύζυγος: Κάθριν Σαρτζάντ Έιντζελ Γουάιτ (νύμφ. 1929–1977) Βραβεία: Μετάλλιο Ουάιλντερ, Audie Award for Middle Grade, ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ Παιδιά: Τζόελ Γουάιτ