|
Η ΝΗΣΤΕΙΑ  Βασίλης Παπαθεοδώρου
«Πήγαινε στην εκκλησία, άναψε ένα κεράκι, κάνε το σταυρό σου, και μετά έλα γρήγορα σπίτι. Μη σταματήσεις πουθενά». Αυτά και άλλα πολλά έλεγε η κυρία Κατερίνα στο γιο της το Θωμά κάθε Κυριακή, όταν τον έστελνε στην εκκλησία. Και αυτός πήγαινε, γεμάτος φόβο για το τι θα συναντήσει. Η αλήθεια είναι ότι συναντούσε πολλά έξω από την εκκλησία, κάθε Κυριακή. Καταρχήν ήταν ένα σωρό ζητιάνοι που τον ακολουθούσαν σε κάθε βήμα του και αυτόν και την οικογένειά του όταν πήγαιναν όλοι μαζί. «Δώστε κάτι να φάμε καλέ», έλεγαν οι ζητιάνες, απλώνοντας το χέρι τους, αλλά η μητέρα του Θωμά τον τράβαγε για να μην τον ακουμπήσουν και λερωθεί. Μετά ήταν πάρα πολλοί άλλοι, ξένοι αυτοί, που δεν είχαν που να μείνουν και την έβγαζαν στα σκαλοπάτια της εκκλησίας, χειμώνα-καλοκαίρι. Ο παπάς μια φορά είχε βγάλει το δίσκο της εκκλησίας, μετά τη λειτουργία, για να μαζέψει λίγα λεφτά να πάει να τους αγοράσει φαγητό, όταν όμως είπε το λόγο του εράνου, όλοι έβαλαν τα πορτοφόλια μέσα. Λίγοι έδωσαν λίγα κέρματα, δεν έφταναν ούτε για πέντε φραντζόλες ψωμί. Μα πάνω απ’ όλα ήταν ο φόβος ότι αυτοί οι άνθρωποι ήταν άρρωστοι και βρώμικοι και κλέφτες. Ένας φόβος που είχε δημιουργηθεί άγνωστο από πού και από ποιον, πάντως όλη η γειτονιά τους έβλεπε με μισό μάτι. Ένα πορτοφόλι να είχε χαθεί στο δρόμο, ερχόταν η αστυνομία και μάζευε τους μισούς από αυτούς, άλλη φορά τους κυνηγούσε στα γύρω στενά. Μετά όμως αυτοί ξαναμαζεύονταν γιατί δεν είχαν πού αλλού να πάνε. Κάποιες φορές η κυρία Κατερίνα έβγαζε και τους έδινε λίγα ψιλά. Αυτό γινόταν όταν ήταν μαζί και η γιαγιά του Θωμά, που θυμόταν πόσο φτωχικά είχε περάσει στο χωριό και πόσα είχε τραβήξει όταν είχε έρθει στην πόλη και συγκινιόταν. Τις άλλες φορές όμως η κυρία Κατερίνα τους προσπερνούσε κι αυτό έλεγε και στο γιο της να κάνει. «Έλα, έλα, πάρε αυτήν την τυρόπιτα», είχε πει μια φορά η γιαγιά σε ένα παιδί. Το παιδί την κοίταξε με ευγνωμοσύνη, λιγουρευόταν την τυρόπιτα, αλλά ντρεπόταν να την πάρει. «Έλα, μη φοβάσαι», ξαναείπε η γιαγιά και με τα πολλά το μικρό αγόρι πήρε τη λιχουδιά. Κι επειδή λίγα βήματα πιο κει ήταν και άλλα παιδιά, που έβλεπαν και ζήλευαν, η γιαγιά πήγε στο φούρνο και αγόρασε τυρόπιτες για όλα. «Θέλω κι εγώ», παραπονέθηκε ο Θωμάς και η μητέρα του συμφώνησε. «Δεν είναι δυνατόν να παίρνεις στα ζητιανάκια και να μην παίρνεις στον εγγονό σου», είπε στη γιαγιά. «Δεν είναι ζητιανάκια, είναι φτωχά παιδιά, τα καταλαβαίνω, κι εγώ τα έχω περάσει αυτά». «Και γιατί κάθονται όλη τη μέρα στην εκκλησία; Γιατί δεν πάνε αλλού; Αυτά δεν πιστεύουν ούτε σε Θεό, ούτε σε Χριστό, ούτε σε τίποτα». Η γιαγιά δεν της απάντησε. Πήγε στο φούρνο και πήρε στο Θωμά τυρόπιτα και μετά κρουασάν με ζαμπόν και τυρί και στο τέλος μια μπουγάτσα. Ο Θωμάς δεν ήθελε να φάει ακριβώς ό,τι έτρωγαν τα άλλα παιδιά, ήθελε από τη γιαγιά του κάτι περισσότερο. Ο Θωμάς τα ήθελε όλα. Πηγαίνοντας τις Κυριακές στην εκκλησία, πέρναγε πιο πριν από το φούρνο και ανέβαινε τα σκαλιά της τρώγοντας την τυρόπιτά του. Ήξερε ότι τα άλλα παιδιά θα τον έβλεπαν έτσι καθαρό και στρουμπουλό και χορτάτο να περνά από μπροστά τους και θα ζήλευαν. Αυτό δεν τον πείραζε, γιατί ήξερε πως άλλο πράγμα είναι αυτός και άλλο τα υπόλοιπα φτωχά παιδιά. Στο μυαλό του είχε πλάσει ο Θωμάς μιαν ιστορία γύρω από όλους αυτούς τους ανθρώπους που σύχναζαν στα σκαλιά της εκκλησίας. Ίσως να ήταν πειρατές, ίσως κλέφτες, πάντως δεν ήταν «κανονικοί» άνθρωποι, όπως αυτός και η οικογένειά του. Και βέβαια δεν πίστευαν στο Χριστό. Ενώ αυτός…πήγαινε στην εκκλησία επειδή πίστευε… Καλά, εδώ που τα λέμε τη βαριόταν λιγουλάκι, δηλαδή τη βαριόταν πολύ την εκκλησία, αλλά τι να κάνει; Αφού τον έστελναν; Πάντως ήταν πολύ καλύτερος από αυτούς εκεί έξω… Την ώρα που βρισκόταν μέσα στην εκκλησία δεν πολυκαταλάβαινε και τι έλεγε ο παπάς. Έπιανε βέβαια κάτι λέξεις, αλλά το νόημα το έχανε. Πάνω απ’ όλα είχε καταλάβει ότι έπρεπε να αγαπά τους συνανθρώπους του, γι’ αυτό και με όλα τα παιδιά στην εκκλησία ήταν φίλος. Όταν έβγαιναν έξω από αυτήν μερικές φορές μπορούσαν και να πλακωθούν, αλλά ο Θωμάς νόμιζε ότι τους αγαπούσε. Δεν αγαπούσε όμως τους ξένους απ’ έξω. Κάποια φορά είχε δει ένα παιδί, αυτό που είχε πάρει την τυρόπιτα από τη γιαγιά του, να κάθεται σε ένα κάθισμα στην εκκλησία, με το κεφάλι του γερμένο προς τα εμπρός. Όταν το σήκωσε φάνηκαν τα μάτια του που ήταν δακρυσμένα. Έ, όχι, αυτό το παιδί ο Θωμάς δεν το αγαπούσε, δεν ήταν συνάνθρωπός του, ήταν από άλλη χώρα. Από την άλλη μπορεί να είχε μπει και στην εκκλησία για να πάρει καμιά εικόνα και να την πουλήσει, έτσι δεν είναι; Πάντως όταν τέλειωσε η λειτουργία, ο Θωμάς δε νοιάστηκε και πολύ για το παιδί, έφυγε αμέσως για το φούρνο για να πάρει γαριδάκια που του άρεσαν. Όσο πλησίαζε το Πάσχα και είχαν κλείσει τα σχολεία, τόσο τον πίεζαν να πηγαίνει στην εκκλησία όλο και περισσότερο. Δεν μπορούσε πια, τη βαριόταν κάθε μέρα. Η μητέρα του είχε μαζέψει κάτι ρούχα, παλιά και φθαρμένα, από αυτά που θα πέταγαν και τα πήγε στον παπά για να τα μοιράσει. «Δώστε τα σε αυτούς που κάθονται απέξω», είχε πει στον παπά και αυτός την ευχαρίστησε. «Καλά, μα εσύ δε λες ότι αυτοί είναι σιχαμένοι και παλιάνθρωποι; Τώρα τους δίνεις ρούχα;», τη ρώτησε ο Θωμάς γεμάτος απορία. «Τώρα έρχεται το Πάσχα και πρέπει να σκεφτόμαστε τους άλλους, να κάνουμε κάτι καλό», του είπε η μητέρα του ήσυχη με την απάντησή της. «Και τις άλλες μέρες;», επέμεινε ο Θωμάς. Η κυρία Κατερίνα δεν απάντησε, απλά τον πήγε στο φούρνο και του είπε να πάρει ό, τι ήθελε. Και ο Θωμάς πήρε πολλές λιχουδιές, που άρχισε να τις τρώει αμέσως. «Είναι αμαρτία να δίνεις στο παιδί να τρώει αυτά τα πράματα Μεγάλη Εβδομάδα. Πρέπει να νηστέψει, να καταλάβει και το Πάσχα», έλεγε η γιαγιά στην κυρία Κατερίνα, αλλά αυτή κουνούσε το κεφάλι της και συνέχιζε να αγοράζει στο Θωμά ό, τι ήθελε. Έτσι ο Θωμάς έφαγε και κρέας τη Μεγάλη Εβδομάδα, και αβγό, ήπιε και το γάλα με το κακάο του, συνέχιζε να τρώει και τις ζαμπονοτυρόπιτες. Όμως χαιρόταν που ερχόταν το Πάσχα, αυτός το καταλάβαινε αλλιώς. Θα έπαιρνε μια μεγάλη λαμπάδα, πολύ εντυπωσιακή, με ένα τεράστιο φανταχτερό παιχνίδι πάνω της, και μετά θα του έκαναν δώρο και άλλα πολλά παιχνίδια. Αυτό λοιπόν ήταν το Πάσχα γι’ αυτόν, ό, τι και να έλεγε η γιαγιά του. Τη Μεγάλη Παρασκευή έβαλε τα καινούρια του ρούχα και τα καινούρια του παπούτσια και πήγε στην εκκλησία πάλι. Τον έστειλαν από το σπίτι, το πρωί, να περάσει κάτω από τον Επιτάφιο. Αλλά κι αυτός ήθελε πάρα πολύ να πάει. Εκεί θα έβλεπε συμμαθητές του και άλλα παιδιά από τη γειτονιά και την πολυκατοικία και όλοι θα έβλεπαν τα καινούρια ρούχα του. Το Μεγάλο Σάββατο επίσης όλοι θα έβλεπαν τη φανταχτερή λαμπάδα του. «Να είσαι καλό παιδί και να αφήσεις λίγα χρήματα και για τους φτωχούς», του είπε η γιαγιά του φεύγοντας και του έδωσε να έχει μαζί του κάποια χρήματα. Ο Θωμάς όμως προτίμησε να περάσει από το φούρνο. Στην αρχή βέβαια το σκέφτηκε λιγάκι, τα λεφτά του τα είχαν δώσει για τον έρανο κι όχι για το φούρνο, αλλά δεν πειράζει. Θα έδιναν οι άλλοι. Άλλωστε δε θα σωζόταν κανείς με αυτά τα λίγα χρήματα, όμως τις τυρόπιτες θα τις έτρωγε ο Θωμάς και δε θα πείναγε μέχρι το μεσημέρι. Πλησίασε στην εκκλησία με τη σακούλα από το φούρνο και είδε τους άλλους συμμαθητές του να βγάζουν λεφτά και να τα ρίχνουν στο κουτί. Παραδίπλα ήταν ο παπάς που τους χαιρέταγε. Ο Θωμάς αισθάνθηκε κάπως άσχημα, δεν ήξερε τι να ρίξει στο κουτί, αφού δεν είχε και τίποτα. Πάλι καλά που δεν τον έβλεπαν. Εκείνη τη στιγμή είδε το γνωστό παιδί, που του έδινε η γιαγιά του τις τυρόπιτες, να έρχεται από απέναντι. Ήταν καθαρό, φρεσκοπλυμένο και φορούσε τα…παλιά ρούχα του Θωμά, αυτά που είχε μοιράσει πριν από λίγες μέρες ο παπάς. Ο Θωμάς έμεινε να το κοιτάει το παιδί, δεν μπορούσε να καταλάβει αν έμενε τελικά κάπου, πού είχε πλυθεί. Σκέφτηκε τη γιαγιά του και την καλή πράξη που έπρεπε να κάνει. Στο μυαλό του ήρθε αμέσως η ιδέα. Πλησίασε το παιδί και το χαιρέτησε. Ήξερε ότι το ξένο αγόρι μιλούσε ελληνικά, το είχε ακούσει να ευχαριστεί τη γιαγιά του. Τώρα που το έβλεπε από τόσο κοντά παρατήρησε το πόσο μελαχρινό ήταν. Κατάμαυρα μαλλιά και κατάμαυρα μάτια, αλλά και πολύ σκούρο δέρμα. Ο Θωμάς του χαμογέλασε. Πίσω από την πλάτη του θα ήταν τα άλλα παιδιά και ο παπάς, έτσι υπολόγιζε. Και θα τους έδειχνε εκείνη τη στιγμή πως έκανε μια καλή πράξη. Έβγαλε από τη σακούλα δυο τυρόπιτες και τις έδωσε στο παιδί. «Ευχαριστώ…πολύ…δε θέλω…», απάντησε εκείνο και συνέχισε να προχωρά προς την εκκλησία. Ο Θωμάς επέμεινε, «έλα πάρτες, αφού τις παίρνεις και από τη γιαγιά μου». Το μελαχρινό παιδί τότε γύρισε προς το μέρος του Θωμά. Το πρόσωπό του ήταν πολύ γαλήνιο και καθάριο. «Νηστεύω…», του είπε και συνέχισε να προχωρά προς το ιερό. Ο Θωμάς απέμεινε να τον κοιτά που απομακρυνόταν. Ντράπηκε πάρα πολύ για τον εαυτό του. Από το μυαλό του πέρασε να πετάξει τις τυρόπιτες. Τις άφησε όμως στα σκαλιά της εκκλησίας, όποιος ήθελε μπορούσε να τις πάρει, και κάνοντας το σταυρό του μπήκε μέσα να προσκυνήσει…
|
THE FASTING
By Vassilis Papatheodorou
Rendered by Vassilis C. Militsis
“Go to church, light a candle, cross yourself, and then come home soon. Don’t hang around anywhere. Mrs. Katerina would tell Thomas, her son, these things and much more when she sent him off to church on Sundays. And he went feeling frightened of what might happen to him. The truth is that he encountered a lot of unpleasant things outside the church. First of all, there were a host of beggars going after him and his family when they went to church together. “Alms to the poor; give us something to eat, my good boy,” asked the begging women, extending their hands, but Thomas’s mother pulled him away so that they couldn’t touch him and soil his clothes. Besides, there were lots of illegal migrants, who were homeless and found shelter at the church porch, all the year round. The priest had once decided to take up a collection to raise money and buy food for them, but when the congregation learned the reason, they all put their wallets back in their pockets. A few threw some coins on the offertory plate, but they were not enough even for half a dozen loaves of bread. Above all, however, there was the fear of danger: these people were sick, dirty and thieves. No one knew where this fear had derived from, but the entire neighborhood looked askance at them. In case a purse was lost in the street, the police booked half of them, or chased them in the nearby alleys. But they gathered again because they had nowhere to go.
 Sometimes, Mrs. Katerina spared them some change. She did this particularly when they were accompanied by Thomas’s Gandma, who remembered the hard times she had had in the village before she came to town and felt for these people. However, Mrs. Katerina usually ignored them and advised her son to do likewise. “Here, this cheese-pie is for you,” grandma once offered one to a kid. The child looked at her in gratitude, but, though he craved for the pie, he demurred. “Come on, don’t be afraid,” said Grandma again and after some hesitation the boy accepted the treat. And, as some distance away there were also other children looking on enviously, the Grandma went to the bakery and bought cheese-pies for all. “I’d like a pie, too,” complained Thomas and his mother was at one with him. “You can’t buy food for the beggar kids without treating your grandson with a delicacy,” she complained to Grandma. “They aren’t beggars; they are only poor kids. I can understand them, because I’ve also been through such hardships.” “Then why do they hang around at the church all day long? Why don’t they go someplace else? After all they don’t believe in God or in Christ – they’re unbelievers.” Grandma gave her no answer. She hurried back to the bakery and bought Thomas a cheese-pie, along with ham- and-cheese croissant, and a cream-pie on top. Thomas did not like eating what other kid ate; he wanted something special from his grandma. Thomas wanted to have it all. When he went to church on Sundays, Thomas used to go by the bakery, buy a cheese-pie and climb up the church steps eating it. He was aware that the other kids would see him neat, plump and well-fed passing in front of them and they would be jealous of him. And he didn’t mind it, as he knew that he was one up over the rest of those poor children. Thomas had created a myth in his mind about all those people frequenting the church steps. They might be pirates or thieves; at any rate they were not ‘normal’ people as his family was. And indeed, they did not believe in Christ whereas he…went to church because he believed… To tell the truth, however, he got a little bored with church; in fact he got very bored with it, but did he have any choice since he was made to go? Anyway, he was much better than those out there… Besides, during the church service it was hard for him to understand what the priest was saying. He could make out some words, but he could make no sense. What he was able to understand was that he should love his fellow human beings; therefore, he was friendly with all the kids at church. Sometimes, outside the church, they could even get into a brawl, but Thomas thought he still loved them. However, he did not love those foreigners outside. Once he had seen a kid, in fact the one who was given Grandma’s cheese-pie, sitting in a pew inside the church, his head bowed. When he lifted it, his eyes seemed to be misty. Oh, no; Thomas did not love that kid – he was not a fellow human being, because he was from another country. He might have sneaked in to steal an icon and sell it, mightn’t he? Anyway, when church was over, Thomas paid no more attention to the kid, and at once he ran to the bakery to buy crisps, which he liked so much. The more Easter was drawing near, and the schools were closed, the more they made Thomas go to church oftener. But he could stand it no more going to church every day; he grew deadly bored. His mother had gathered some old and worn clothes, of which she would normally get rid, and took them to the priest to give them to charity. “You can give them to those who hang around,” she told the priest, who thanked her. “Well, wasn’t it you who said that those people are a bunch of disgusting scoundrels, and now you’re giving them clothes?” Thomas wondered. “Now Easter is soon coming and we ought to be thoughtful of others and so we’ll do a good deed,” his mother replied with easy conscience. “And what about the other days?” Thomas insisted. Mrs. Katerina did not reply; she merely sent him off to the bakery to get what he wanted. And Thomas bought a lot of delicacies, which he immediately began to wolf down. “It’s sinful of you to have the kid eat such things in Passion Week. He should fast in order to really feel Easter,” Grandma was telling Mrs. Katerina, but she only nodded and went on letting Thomas buy to his heart’s delight. And during Passion Week, Thomas relished flesh and eggs, drank his cocoa milk and went on enjoying eating his ham and cheese-pies. And he was happy that Easter was coming, because he felt it otherwise: he would get a long, very dashing candle, with a huge, flashy toy at the top of it and then he would be given gifts and lots of other toys. That was what Easter meant for him, despite what his Grandma said. On Good Friday morning Thomas was sent to church and told to crawl under the Epitaphios* baldachin, according to the custom. In the evening he put on his new clothes and shoes, and went to church again. This time he wanted to go because he would see his schoolmates and the other boys of the neighborhood, and everybody would admire him in his new clothes. On Holy Saturday, too, they would all see his fancy candle. “Be a good boy and spare some of your pocket money for the poor,” his Grandma said giving him some money, too. However, Thomas preferred to go by the bakery. Of course, at first he pondered on it for a while; the money he was given was not for the bakery but for the charity collection, but he didn’t care. Others would contribute to it. Besides, none would be better off with the little money of his own. He would, however, feast on cheese-pies and so he would not be on an empty stomach till Easter lunch. He approached the church, holding the bakery bag and saw his school mates putting money in the collection box. The priest was standing nearby and greeting the kids. Thomas felt somewhat ill at ease as he had nothing to contribute. It was just as well that nobody noticed him. At that moment he saw a boy, somehow familiar to him, coming from the other side. It was the boy his Grandma had once given him some cheese-pies. He was neat and clean, and was wearing Thomas’s old clothes, the ones the priest had donated a few days ago. Thomas gaped at the boy; he couldn’t realize if the boy found some place to stay and where he had washed himself. Then he thought of his Grandma and the good deed he was supposed to do, and an idea crossed his mind. He approached the boy and addressed him kindly. He knew the boy spoke Greek, for he had heard him thanking his Grandma. Now that he observed him up close, he noticed how dark he was. He had pitch-black hair and eyes, and deep dark skin. Thomas smiled at him. He reckoned that the other kids and the priest were behind him so he would at that moment show them his good deed he did. He fished two cheese-pies out of his bag and handed them to the kid. “Thanks a lot…but I can’t accept them,” the boy replied obligingly and went on his way into the church. “Oh, come on, take them the way you do from my Grandma,” Thomas insisted. The colored boy turned to Thomas; his face was peaceful and pure. “I’m fasting…” he said and proceeded to the altar. Thomas stood dumbfounded looking at the boy as he was drawing away. He felt very ashamed of himself. For a moment he thought of throwing away his cheese-pies; on second thoughts, however, he left them on the church steps for someone to have them, and crossing himself, he went into the church to pray… *Epitaphios (liturgical) - Wikipedia
|
